Pramāṇa · Search · About · API

Viramitrodaya 1.p150.3

Vīramitrodaya 1.p150.3

Language
Sanskrit

1.p150.3

svajātiprādhānyaṃ prāpnoti sa dhānyadhanavattvam || sattvaṃ rajastamaścetyamī narāṇāṃ trayo bhavanti guṇāḥ | kvacidekaḥ kutra dvau trayaḥ samaṃ kvāpi dṛśyante || yaḥ sattvaguṇopetaḥ sa dayāluḥ satyavāk sthiraḥ sa naraḥ | devagurubhaktiyuto vyasane'bhyudaye ca kṛtadhairyaḥ || kāvyakalāsu pravaṇaḥ kulanārīkṛtaratiḥ sadā śūraḥ | praṇayena yutaḥ satataṃ rajo'dhikaḥ kathyate sa pumān || mūrkhastamo'nvitaḥ syānnidrālurvañcako'lasaḥ krodhī | etairmiśrairbahuśo bhedāścānye nṛṇāṃ miśrāḥ || buddhiyuto yaddīrgho hrasvo yajjāyate naro mūrkhaḥ | piṅgaḥ śuciḥ suśīlaḥ kāṇākṣo yattadāścaryam || yadanturo'pi mūrkho romayuto jāyate yadalpāyuḥ | yanniṣṭhuraḥ sadā''ḍhyastadadbhutaṃ jṛmbhate bhuvane || pṛthupāṇiḥ pṛthupādaḥ pṛthukarṇaḥ pṛthuśirāḥ pṛthuskandhaḥ | pṛthuvakṣāḥ pṛthujaṭharaḥ pṛthubhālaḥ pūjitaḥ puruṣaḥ || raktākṣaṃ bhajati śrīḥ pralambabāhuṃ bhajatyadhīśatvam | pīnāṅgaṃ bhajati kṛpirmāṃsopacitaṃ ca bhajati saubhāgyam || suśliṣṭasandhivandho yaḥ kaścinmāṃsalo mṛdusnigdhaḥ | atisundaraḥ prakṛtyā sa sukhāḍhyo jāyate prāyaḥ || atroktalakṣaṇeṣu lakṣaṇatāratamyena phalaṃ vaktavyam | taduktamsāmudratilake, dehasthiteṣu santatamaśubheṣu śubheṣu lakṣaṇeṣu nṛṇām | jñātvā taratamabhāvaṃ tatphalamapi nirdiśetprājñaḥ || iti | tatrāpi yadeva śubhamaśubhaṃ vā lakṣaṇaṃ balavattadeva phaladam | tathā coktamvivekavilāse, puṣṭaṃ yadeva dehe syāllakṣaṇaṃ vāpyalakṣaṇam | itaradvādhyate tena balavat phaladaṃ bhavet || iti | sāmudratilake viśeṣaḥ |

Commentaries (2)

Linked texts (1)