Viramitrodaya 1.p232

1.p232

sthūlapādā ca yā kanyā sarvāṅgeṣu ca lomaśā | sthūloṣṭhadantā yasyāḥ syurvidhavāṃ tāṃ vinirdiśet || yasyā hastau ca pādau ca mukhaṃ ca vikṛtaṃ bhavet | uttaroṣṭhe ca romāṇi sā kṣipraṃ bhakṣayetpatim || trīṇi yasyāḥ pralambante lalāṭamudaraṃ sphicau | trīn prabhakṣayate sā tu devaraṃ śvaśuraṃ patim || mṛdūni mṛduromāṇi nātyantaṃ svedanāni ca | surabhīṇi ca gātrāṇi yāsāṃ tāḥ pūjitāḥ striyaḥ || iti | viṣṇudharmottare, puṣkara uvāca | gandhairmadhūkapuṣpābhaiḥ snigdhaiśca daśanacchadaiḥ | asaṅgatabhrūḥ saṃśliṣṭacaraṇāṅgulikuṅmalā || patipriyā patiprāṇā yā nārī patidevatā | alakṣaṇāpi sā jñeyā sarvalakṣaṇasaṃyutā || atidīrghā kṛśā yā ca calanmāṃsamayī tathā | sāpi varjyā viśeṣeṇa nareṇa hitamicchatā || strīsarvalakṣaṇānyabhidhāyātraivānte upasaṃhṛtam | saṅkṣepataste'bhihitaṃ mayaitat syāllakṣaṇaṃ cāru nitambinīnām | rahasyametatkathitaṃ tu tatra yatrākṛtistatra guṇā vasanti || iti | skānde kāśīkhaṇḍe, suptā parasparaṃ yā tu dantān kiṭikiṭāyate | sulakṣmāpi na sā śastā yatkiñcitpralapettathā || iti | jaganmohane samudraḥ, sthūlakeśī patighnī ca dīrghakeśī tathaiva ca | kapilaiḥ paruṣaiḥ krūrā skandhakeśī na śobhanā || mṛgākṣī ca mṛgagrīvā mṛgajaṅghā mṛgodarī | api dāsakule jātā rājapatnī bhaviṣyati || kule mahati sambhūtā lakṣaṇaiḥ samalaṅkṛtā | bhāryā praśasyate lokairitarā kalahapriyā || raktanetrā bṛhadgrīvā lamboṣṭhī vikṛtānanā | tathaivotkaṭapādā ca varjanīyā prayatnataḥ || haṃsasvarā meghavarṇā yā kanyā dīrghalocanā | yasya gehe tu sā gacchedvagṛhaṃ sukhamedhate || āyataṃ vadanaṃ yasyāḥ surūpā caiva nāsikā | bhruvau cendrāyudhākāre sā'tyantaṃ sukhabhāginī || aṅgulīsahitā yasyā nakhāḥ padmadalaprabhāḥ | mṛduhastatalā kanyā sā nityaṃ sukhamedhate || ekaikena tu romeṇa jaṅghe caiva suvarttule | dhanadhānyavatī kanyā sarvasaukhyakarī smṛtā || yā nīlotpalavarṇābhā piṅgunetrā ca bhāminī | suvarṇarūpyaratnānāṃ svāminīṃ tāṃ vinirdiśet || śyāmavarṇā ca tanvaṅgī snigdhāṅgī mṛdubhāṣiṇī | śaṅkhakundendudaśanā sarvasaukhyavibhāginī || vistīrṇaṃ jaghanaṃ yasyā vedimadhyā ca yā bhavet | āyatairvipulairnetrai rājapatnī tu sā bhavet || yasyāḥ kṛṣṇāśca sūkṣmāśca mṛdusnigdhāśca mūrddhajāḥ | snigdhāṅgī sukumārī ca saubhāgyasukhabhāginī || kūrmapṛṣṭhanakhā yasyāḥ snigdhabhāvavivarjitāḥ | bāhyāṅgulitalau pādau tāṃ kanyāṃ parivarjayet || uddhaddhapiṇḍikā yā tu varāhakhararomaśā | api rājakulotpannā dāsī syādyadi rūpiṇī || kākajaṅghā ca yā nārī yā varāhakṣarromaśā | na sā bhavati kalyāṇī patiduḥkhena mohitā || yasyāstu gacchamānāyāḥ kaṭiḥ kiṭikiṭāyate | jaṅghā ca grasate nityaṃ bhartāraṃ nātra saṃśayaḥ || ugrarūpā cā yā kanyā sarvāṅgeṣu ca romaśā | sthūlapādā ca yā kanyā dāsīṃ tāṃ ca vinirdiśet || romarājī bhavetkhaṇḍā hrasvā vakrā samunnatā | arddhābdena tu bhartāraṃ hatvā bhavati nirdhanā || romarājī punaryasyāstribalobhirvirājitā | gambhīrā nābhikā yasyāḥ praśastā sā nigadyate || dhanāḍhyā rūpasampannā bhartāraṃ vaśavarttinam | labhate nātra sandehaḥ samudravacanaṃ yathā || iti | tathā, samudra uvāṃca | pīnoruḥ pīnagaṇḍā samasitadaśanā padmapatrāyatākṣī bimboṣṭhī tuṅganāsā gajagatigamanā dakṣiṇāvarttanābhiḥ