Viramitrodaya 1.p278
Vīramitrodaya 1.p278
- Language
- Sanskrit
1.p278
kṣemakutūhale, rājā rājagṛhāsanne prāṇācāryaṃ niveśayet | sarvadā sa bhavatyeva sarvatraivāpramādavān || tasmādvaidyena satataṃ viṣādrakṣyo narādhipaḥ | na viśvasedato rājā kadācidapi kasya cit || āyurvedakṛtābhyāsaḥ sarvatra priyadarśanaḥ | uktihetusamāyukta eṣa vaidyo'bhidhīyate || krodhapāruṣyamātsaryamāyādambhavivarjitam | jitendriyaṃ kṣamāvantaṃ śīlaśaucadayānvitam || kulīnaṃ dhārmikaṃ snigdhaṃ subhṛtaṃ sanmate sthitam | alubdhamaśaṭhaṃ bhaktaṃ kṛtajñaṃ priyadarśanam || medhāvinamasambhrāntamanuraktaṃ hitaiṣiṇam | paṭuṃ pragalbhaṃ nipuṇaṃ dakṣamalasyavarjitam || sarvavaidyaguṇairyuktaṃ nityaṃ sannihitāgadam | mahānase prayuñjīta vaidyaṃ tadvidyapūjitam || vaidyaḥ purohito mantrī daivajñaśca caturthakaḥ | prātareva hi draṣṭavyā nityaṃ svaśreya icchatā || daivajño mantravidvaidyaścaturthaśca purohitaḥ | ete rājñā sadā poṣyāḥ kṛcchreṇāpi striyo yathā || vaidyavidvajnāmātyā yasya rājñaḥ priyaṃvadāḥ | ārogyadharmakośāśca pravarddhante hi sarvadā || gataśrīrgaṇakān dveṣṭi gatāyuśca cikitsakān | gataśrīśca gatāyuśca brāhmaṇān dveṣṭi bhārata || kvacidvittaṃ kvacinmitraṃ kvaciddharmaḥ kvacidyaśaḥ | kvacidabhyāsayogaśca nāphalaṃ hi cikitsitam || cikitsitaśarīraṃ hi na niṣkrīṇāti yo naraḥ | puruṣeṇāsahāyena kimu rājyaṃ mahatpadam || tena yatkriyate puṇyaṃ tatphalaṃ bhiṣagaśnute || sañcayaṃ ca prakopaṃ ca prasaraṃ sthānameva ca | doṣāṇāṃ ca hi yo veda sa bhavedbhiṣaguttamaḥ
Commentaries (2)
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit
Linked texts (3)
- Cikitsāsārasaṅgraha (Vaṅgasena) — Vaṅgasena, Sanskrit
- Kṣemakutūhala — Kṣemaśarman 1549, Sanskrit
- Lakṣaṇaprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit