Viramitrodaya 1.p317.2
Vīramitrodaya 1.p317.2
- Language
- Sanskrit
1.p317.2
kheṭagrāmādikānāṃ ca pramāṇaṃ tena kārayet | āyavyayādikaṃ proktadaṇḍenaiva samācaret || vakṣye vistāramāyāmaṃ nīcaṃ madhyamamuttamam | kheṭādīnāṃ ca sarveṣāṃ pratyekaṃ trividhaṃ yathā || nīcaṃ grāmaṃ catuḥṣaṣṭyā madhyamaṃ dviguṇaistathā | uttamaṃ triguṇairdaṇḍaiḥ kuryāddīrghaṃ ca vistṛtam || śatadvayena daṇḍānāṃ ṣaṭpañcāśadyutena ca | kurvīta kheṭakaṃ hīnaṃ madhyamaṃ cocyate'dhunā || śatatrayeṇa viṃśatyā daṇḍānāṃ sahitena ca | tribhiḥ śataiḥ sahāśītyā caturbhiḥ kheṭamuttamam || grāmasya cāgrahārasya viprādīnāṃ ca saṅkhyayā | nyūnādhikyaprabhedena vistārāyāmanirṇayaḥ || kubjasyāpi tathā proktaṃ durgasyātha nigadyate | durgasya vistāra āyāmaśva durgalakṣaṇe draṣṭavyaḥ | pattanasyātha vakṣyāmi lakṣaṇaṃ tantracoditam | catvāriṃśatsamāyuktairaṣṭayuktaiścatuḥśataiḥ || daṇḍānāṃ pattanaṃ nīcaṃ kuryāddīrghaṃ ca vistṛtam | sadvādaśaiḥ śataiḥ kuryātpañcabhirmadhyapattanam || ṣaṭsaptatisamāyuktairuttamaṃ pañcabhiḥ śataiḥ | evaṃ pattanamākhyātaṃ rājadhānīti kathyate || sārdhadvātriṃśatā kuryāddaṇḍānāmaṣṭabhiḥ śataiḥ | vistṛtāmāyatāṃ hīnāṃ rājadhānīṃ vicakṣaṇaḥ || ṣaḍaśītiyutaiḥ kuryānmadhyamāṃ cāṣṭabhiḥ śataiḥ | daṇḍānāmāyatāṃ tajjño rājadhānīṃ ca vistṛtām || daṇḍānāmuttamāṃ kuryāt ṣaṣṭyā ca navabhiḥ śataiḥ | evaṃ dairghyaṃ ca vistāro grāmādīnāṃ ca kīrttitaḥ || grāmāgrahārayoścātha viprasaṅkhyā nigadyate | ekādidaśaviprāntaṃ grāmaṃ kṣudrādhamaṃ viduḥ || dvādaśabrāhmaṇopetaṃ vipraiḥ ṣoḍaśabhiryutam | caturviṃśativiprāntaṃ kṣudragrāmaṃ prakalpayet ||
Commentaries (2)
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit
Linked texts (1)
- Lakṣaṇaprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit