Viramitrodaya 1.p4.4
Vīramitrodaya 1.p4.4
- Language
- Sanskrit
1.p4.4
asya stryadhīnatvena tatprādhānyāvagamātpuruṣalakṣaṇaprāthamye vinigamanāvirahācca strīlakṣaṇamevādau kuto nocyata iti | atra brūmaḥ | yadyapi sarveṣvāśrameṣu gṛhasthasya brahmacāryādyupajīvyatvena gṛhasthāśramasya prādhānyam | tasya ca strīmūlatvena striyāḥ prādhānyam | tathāpi puruṣaprādhānyātstriyastatpāratantryameva | tathāhisulakṣaṇā sadācārā patyurāyurvivarddhayet | tathā, varjjayetsarvathā bhūṣaṇuraśubhā lakṣaṇaiśca yāḥ | bharturāyurharantyetā ālasyādaparīkṣitāḥ || ityādivacanaiḥ strīlakṣaṇaśubhāśubhaphalasya bhartṛrthatvena | tathā, lakṣaṇāni parīkṣyādau tataḥ kanyāṃ samudvahet | ataḥ sulakṣaṇā yoṣā pariṇeyā vicakṣaṇaiḥ || ityādivacanoktasulakṣaṇānvitakanyodvāhasya, varjayetsarvathā bhūṣṇurityādivacanoktadurlakṣaṇānvitastrīvarjanasya ca puruṣādhīnatvena tatprādhānyameva | nanvevaṃ sati ṣāṣṭhanyāyavirodhaḥ syāt | tathāhi–ṣaṣṭhe darśapūrṇamāsādiṣu strīṇāmadhikāro'sti na veti saṃśayya strīṇāmadravyatvāt karmaṇāṃ ca dravyasādhyatvāt na teṣu strīṇāmadhikāra iti pūrvapakṣaṃ kṛtvā siddhāntitam | phalārthitvāttu svāmitvenāpi sambandha iti | tasyāyaṃ bhāvaḥ | strīpuṃsayorubhayorapi phalārthitvasāmyāt kāmaśrutivaśādastyeva strīṇāmapyadhikāraḥ | na ca dravyābhāvānadhikāra iti vācyam | dharme cārthe ca kāme ca nāticaritavyetyādivacanaiḥ patyupārjitasyāpi dravyasyobhayasādhāraṇyāvagamāt | tasmādarthitvasāmyāt dravyavattvasāmyācca strīṇāmapyastyevādhikāra iti | tadanena nyāyena ubhayoḥ sāmyāvagamāt kathamātra puruṣaḥ prādhānyena vyapadiśyate | atrocyate|
Commentaries (2)
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit
Linked texts (1)
- Lakṣaṇaprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit