Viramitrodaya 1.p93
Vīramitrodaya 1.p93
- Language
- Sanskrit
1.p93
rājānaste hi vijñeyā mahākośā mahāvalāḥ || iti | iti skandhalakṣaṇam | atha kakṣālakṣaṇam | bāhumūle kakṣe | bhaviṣye, asvedanonnate vatsa tathā pīne ṣaḍānana | samaromasugandhe ca kakṣe nityaṃ kṣamābhṛtām || iti | gāruḍe, kakṣā'śvatthadalā śreṣṭhā sugandhamṛduromakā | anyathā tvarthahīnānām | iti | samakakṣāśca bhogāḍhyā nimnakakṣā dhanojjhitāḥ | nṛpāśconnatakakṣāḥ syurjihyamā viṣamakakṣakāḥ || iti | iti kakṣālakṣaṇam | atha bāhulakṣaṇam | bhaviṣye, udvaddhabāhuryastu syādvadhabandhamavāpnuyāt | dīrghabāhurbhavedrājā samudravacanaṃ yathā || pralambabāhurvijñeyo naraḥ sarvaguṇānvitaḥ | hrasvabāhurbhaveddāsaḥ parapreṣyakaro'pi vā || samavṛttabhujo yastu dīrghapīnabhujāśrayaḥ | sampūrṇabāhū rājā syādityāha sa payonidhiḥ || ibhāṅgasadṛśau vṛttau samau pīnau ca suvrata | ājānulambinau bāhū pārthivānāṃ na saṃśayaḥ || ibhāṅgaṃ gajakaraḥ | daridrāṇāṃ romaśau hrasvau bāhū jñeyau surottama | taskarāṇāṃ ca viṣamau sthūlau sūkṣmau ca suvrata || iti | skānde, vāmāvarttau supralambau dorṣau digrakṣaṇocitau | iti | dorṣau hastau | sāmudratilake, gopucchākṛti pīnaṃ hīnaṃ khararomabhirdīrgham | nirmagnaśirāsandhi praśasyate bhujayugaṃ puṃsām || iti | iti bāhulakṣaṇam | atha maṇibandhalakṣaṇam | maṇibandhaḥ pāṇimūlam | gāruḍe, maṇibandhairnigūḍhaiśca suśliṣṭaiśca susandhibhiḥ | nṛpā hīnaiḥ karacchedaḥ saśabdairdhanavarjitāḥ || iti | varāhasaṃhitāyām, maṇibandhanairnigūḍhaiḥ suśliṣṭasusandhibhirbhūpāḥ | hīnairhastacchedaḥ ślathaiḥ saśabdaiśca nirdravyāḥ || iti | sāmudratilake, rekhābhiḥ pūrṇābhistisṛbhiḥ karamūlamaṅkitaṃ yasya | dhanakāñcanaratnayutaṃ śrīḥ patimiva bhajati lubdhaṃ ca || triparikṣepā vyaktā yavamālā bhavati yasya maṇibandhe | niyataṃ mahārthasahitaḥ sa sārvabhaumo narādhipatiḥ || karamūle yavamālā dviparikṣepā manohārā yasya | manujaḥ sa rājamantrī vipulamatirjāyate matimān || subhagaikaparikṣepā yavamālā yasya pāṇimūle syāt | bhavati dhanadhānyayutaḥ śreṣṭho janapūjito manujaḥ || yadi tisro yavamālā maṇibandhādubhayato viniḥsṛtya | pariveṣṭayanti pṛṣṭhaṃ tadadhikamapīha phalaṃ jñeyam || iti | vivekavilāse'pi, maṇibandhe yavaśreṇyaḥ tisraścetsa nṛpo bhavet | yadi tāḥ pāṇipṛṣṭhe'pi tato'dhikataraṃ phalam || dvābhyāṃ tu yavamālābhyāṃ rājamantrī dhanī budhaḥ | ekayā yavapaṅktyā tu śreṣṭho bahudhanocitaḥ || iti | iti maṇibandhalakṣaṇam | atha karalakṣaṇam | gāruḍe, kapitulyakarā bhūpā vyāghratulyakarā malāḥ || iti
Commentaries (2)
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit
Linked texts (10)
- Garuḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bṛhatsaṃhitā (another edition) — Sanskrit
- Śivatattvaratnākara — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- Śivattvaratnākara — Basava, Sanskrit
- Nītikalpataru — Kṣemendra, Sanskrit
- Lakṣaṇaprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit
- Sāmudrikaśāstra (Gargamuni) — Gargamuni, Sanskrit
- Avayavalakṣaṇaśāstra — Samudra, Sanskrit
- Aṅgavidyā — Nārada, Sanskrit
- Sāmudrikarahasya — Kālikāprasāda, Sanskrit