Pramāṇa · Search · About · API

Viramitrodaya 1.p93

Vīramitrodaya 1.p93

Language
Sanskrit

1.p93

rājānaste hi vijñeyā mahākośā mahāvalāḥ || iti | iti skandhalakṣaṇam | atha kakṣālakṣaṇam | bāhumūle kakṣe | bhaviṣye, asvedanonnate vatsa tathā pīne ṣaḍānana | samaromasugandhe ca kakṣe nityaṃ kṣamābhṛtām || iti | gāruḍe, kakṣā'śvatthadalā śreṣṭhā sugandhamṛduromakā | anyathā tvarthahīnānām | iti | samakakṣāśca bhogāḍhyā nimnakakṣā dhanojjhitāḥ | nṛpāśconnatakakṣāḥ syurjihyamā viṣamakakṣakāḥ || iti | iti kakṣālakṣaṇam | atha bāhulakṣaṇam | bhaviṣye, udvaddhabāhuryastu syādvadhabandhamavāpnuyāt | dīrghabāhurbhavedrājā samudravacanaṃ yathā || pralambabāhurvijñeyo naraḥ sarvaguṇānvitaḥ | hrasvabāhurbhaveddāsaḥ parapreṣyakaro'pi vā || samavṛttabhujo yastu dīrghapīnabhujāśrayaḥ | sampūrṇabāhū rājā syādityāha sa payonidhiḥ || ibhāṅgasadṛśau vṛttau samau pīnau ca suvrata | ājānulambinau bāhū pārthivānāṃ na saṃśayaḥ || ibhāṅgaṃ gajakaraḥ | daridrāṇāṃ romaśau hrasvau bāhū jñeyau surottama | taskarāṇāṃ ca viṣamau sthūlau sūkṣmau ca suvrata || iti | skānde, vāmāvarttau supralambau dorṣau digrakṣaṇocitau | iti | dorṣau hastau | sāmudratilake, gopucchākṛti pīnaṃ hīnaṃ khararomabhirdīrgham | nirmagnaśirāsandhi praśasyate bhujayugaṃ puṃsām || iti | iti bāhulakṣaṇam | atha maṇibandhalakṣaṇam | maṇibandhaḥ pāṇimūlam | gāruḍe, maṇibandhairnigūḍhaiśca suśliṣṭaiśca susandhibhiḥ | nṛpā hīnaiḥ karacchedaḥ saśabdairdhanavarjitāḥ || iti | varāhasaṃhitāyām, maṇibandhanairnigūḍhaiḥ suśliṣṭasusandhibhirbhūpāḥ | hīnairhastacchedaḥ ślathaiḥ saśabdaiśca nirdravyāḥ || iti | sāmudratilake, rekhābhiḥ pūrṇābhistisṛbhiḥ karamūlamaṅkitaṃ yasya | dhanakāñcanaratnayutaṃ śrīḥ patimiva bhajati lubdhaṃ ca || triparikṣepā vyaktā yavamālā bhavati yasya maṇibandhe | niyataṃ mahārthasahitaḥ sa sārvabhaumo narādhipatiḥ || karamūle yavamālā dviparikṣepā manohārā yasya | manujaḥ sa rājamantrī vipulamatirjāyate matimān || subhagaikaparikṣepā yavamālā yasya pāṇimūle syāt | bhavati dhanadhānyayutaḥ śreṣṭho janapūjito manujaḥ || yadi tisro yavamālā maṇibandhādubhayato viniḥsṛtya | pariveṣṭayanti pṛṣṭhaṃ tadadhikamapīha phalaṃ jñeyam || iti | vivekavilāse'pi, maṇibandhe yavaśreṇyaḥ tisraścetsa nṛpo bhavet | yadi tāḥ pāṇipṛṣṭhe'pi tato'dhikataraṃ phalam || dvābhyāṃ tu yavamālābhyāṃ rājamantrī dhanī budhaḥ | ekayā yavapaṅktyā tu śreṣṭho bahudhanocitaḥ || iti | iti maṇibandhalakṣaṇam | atha karalakṣaṇam | gāruḍe, kapitulyakarā bhūpā vyāghratulyakarā malāḥ || iti

Commentaries (2)

Linked texts (10)