Viramitrodaya 7.p38

7.p38

pārthivī snigdhagambhīrā sarvavarṇā vibhāvyate | chāyā hyāsāṃ ca raktā ca snigdhajambū nibhāgnijā || chāyā nīlāmbudābhāsā snigdhā salilasambhavā | avyaktaparuṣā khasya chāyāvagamane tathā || dhvastā rūkṣā ca vāyavyā bhasmābhā niṣprabhā tathā | etāśchāyāḥ parīkṣyāḥ syurmātaṅge rājapūnite || nīlāmbujendranīlābhā nīlāñjananibhāpi ca | kāpyuktā pārthivī chāyā subhikṣakṣemakāriṇī || bālārkapadmakiñjalkaśakragopakasannibhā | jvālābhā taptahemābhā vahnijā vijayapradā || chāyā maṇipayaḥśaṅkhakundarūpyabisadyutiḥ | somākhyayā pratītā ca bharturarthapradā sadā || jalabudbudasaṅkāśā dhūmrā ca dyutirasthirā | jihmā ca vyomajā chāyā nityamudvegakarī matā || sarvavarṇairupaitāpi niṣprabhā bhasmasannibhā | vicchinnā vikṛtā chāyā vāyavyā'rthakṣayāvahā || vairiñcī vaiṣṇavī śākrī tathā caiva hi śāṅkarī | kaumārī rākṣasī sārpī gāndharvī ca tathā''surī || paiśācī ceti yāścānyāśchāyā divyāḥ kvacicchubhāḥ | bhūtoktalakṣaṇaṃ tāsāmabhedānneha kīrttitam || tejo'tisaktā bhadrasya pāṭalā bhavati prabhā | chāyā raktāruṇaruciḥ pakkapūganibhāpi vā || kṛṣṇā vā mandakariṇaśchāyā ca mṛgahastinaḥ | malināmbaradhūmraiva gīrvāṇagaṇadarśanāt || iti | iti chāyālakṣaṇam | atha varṇalakṣaṇam | bārhaspatyasaṃhitāyāma, ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi gajānāṃ varṇalakṣaṇam | āhārasya viśeṣeṇa vātapittakaphaistathā || deśajātiguṇaiścaiva bījayonivaśena ca | grahālokananakṣatralagnarāśivaśena ca || pūrvakarmavaśāccāpi dhātūnāṃ ca viparyayāt | bhavanti kāraṇairebhirvarṇā nānāvidhā nṛpa || divyasattvāḥ śubhairbhedaistrividhāste bhavanti hi | sindūraśaṅkhavaiḍūryavidyujjāmbūnadaprabhāḥ || indranīlotpalādityaharitālanibhāśca ye | atiśvetāśca raktā ye śukabarhiṇasaprabhāḥ