Pramāṇa · Search · About · API

Viramitrodaya 7.p53.5

Vīramitrodaya 7.p53.5

Language
Sanskrit

7.p53.5

hṛdayaprabandhe, yatpūrvasambhave'bhyastaṃ sattvaṃ rūpaṃ gatiḥ svaraḥ | tasyānukaraṇāduktamanūkamiti kovidaiḥ || sattvarūpajavārāvaiḥ śubhairanukṛtā gajāḥ | devarṣinaragandharvanāgānūkā matāḥ śubhāḥ || evameva ca sattvādyairduṣṭairanukṛtairyutāḥ | daityarakṣaḥpiśācānāmanūkaiḥ parivarjitāḥ || vṛṣasiṃhaturaṅgādisamānūkā matā dvipāḥ | neṣṭāśca kharagṛdhrādisamānāṇūkayoginaḥ || iti | ityanūkalakṣaṇam | atha veditalakṣaṇam | bārhaspatyasaṃhitāyām, sattvasya sambhavaṃ jñātvā nahuṣastaṃ mahāmunim | gajānāṃ veditaṃ kopaṃ vegaṃ guṇān sma pṛcchati || ūce surādhipaguruḥ prahṛṣṭahṛdayastadā | rājan pañcavidhaṃ caiva gajānāṃ veditaṃ matam || atyarthaṃ prathamaṃ jñeyaṃ pratyarthaṃ ca tathā'param | anvarthaṃ caiva gambhīramuttānaṃ pañcamaṃ bhavet || pratodāṅkuśadaṇḍādyairdūrādudvijate tu yaḥ | tīvrasaṅkucitaḥ spṛṣṭaḥ sa syādatyarthaveditaḥ || yacca stokaṃ bahu tathā yaḥ kṛtaṃ manyate gajaḥ | vāgaṅkuśādibhirnityaṃ so hi pratyarthaveditaḥ || jānātyaṅkuśanodādyairyadyathā tattathaiva hi | kṛtaṃ, kopabhayairmukto yo'nvarthajñastvasau bhavet || aṅkuśādikṛtān yastu cireṇaivāvagacchati | tīvvānapi sa gambhīravedī bhavati vāraṇaḥ || romṇāmagraṃ tṛṇenāpi spṛṣṭaṃ vetti tathā guruḥ | uttānaveditaṃ taṃ tu gajaṃ viddhi mahābhuja || sarvāṇi veditavyāni bhadrādīnāṃ bhavanti vai | prakṛtisthā'sya satataṃ bhadrasyānvarthaveditā | gambhīraveditā cāpi mandasyaiva prakīrttitā || uttānaveditā nityaṃ mṛgasyaiva bhavennṛpa | veditvamevaṃjātīnāṃ tisṛṇāmapi jāyate || iti |

Commentaries (2)

Linked texts (1)