Viramitrodaya 8.p9.3

8.p9.3

paṭṭajāḥ saindhavā madhyāstathā sārasvatā hayāḥ || sambhalāścākulāścaiva jaṭādeśodbhavāśca ye | adhamā dakṣiṇaiḥ sārdhaṃ ye ca prāgdakṣiṇā hayāḥ || vṛttadīrghāñcitagrīvahrasvakarṇā mahāhayāḥ | mahākāyā mahoraskā niśvāsāste'dhikā matāḥ || atyantaṃ vinataṃ yeṣāṃ nirmāṃsaṃ ca mukhaṃ bhavet | pīnena kaṭideśena mukharāśca bhavanti ye || adhvanyāśca mahāsvānāḥ saṅgrāme cābhipūjitāḥ | api śastrahatāṅgāśca naiva muñcanti sādinam || pārasīkādhikāḥ proktāḥ kekāṇāḥ kiñcidūnakāḥ | sthūlāḥ sthūlaśarīrāśca pṛṣṭajā dīrghapṛṣṭhakāḥ || kekāṇadeśajātānāmadhamānāṃ ca vājinām | nāvikaiḥ sadṛśaṃ vaktraṃ bāhulyena vinirdiśet || suvṛttadehastīkṣṇaśca svapramāṇene madhyamaḥ | ūrujātaḥ samuddiṣṭaḥ kiñcitsthūlo manāgjavaḥ || atisthūlo'titīkṣṇaśca hrasvagrīvatanustathā | turuṣkaḥ kīrttito vājī sthūlavakramukhaśca yaḥ || kekāṇākāradehastu bhavenmāṇḍaliko hayaḥ | śāntyā caiva pramāṇena kevalaṃ naiva tatsamaḥ || sindhudeśodbhavo vājī sapṛṣṭhāśvānukārakaḥ | ānanaṃ cāpi dīrghaṃ ca tatsapṛṣṭhaṃ ca kīrttitam || sattvenaiva javenāpi raṇaśūratvaghātanaḥ | sādibhaktodyataścāpi tājikādadhikastathā || parimaṇḍaladehāstu tīkṣṇakarṇamukhā hayāḥ | paṭṭadeśodbhavā hṛṣṭāstathā sārasvatāśca ye || lambakarṇajaṭaścaivamanyālaḥ parikīrttitaḥ | sambhale śliṣṭajānuśca padā paścādgalopamaḥ || varttulaścāpi hrasvaśca ṭaṅko nāma sa kīrtitaḥ | dākṣiṇātyo bhaveddhoṭo yo dhanyaḥ sarvavājinām || javahīnā mahāduṣṭāḥ pūrvadeśasamudbhavāḥ | 'vājibaddhesarāṇāṃ ca deśaṃ vidyādvicakṣaṇaḥ || iti