Viramitrodaya 9.p8
Vīramitrodaya 9.p8
- Language
- Sanskrit
9.p8
ghaṇṭābandhasamīpastho nigālaḥ parikīrtitaḥ || adhastale nigālasya galamāhurmanīṣiṇaḥ | tataḥ kaṇṭhaṃ vijānīyādadhobhāgena taṃ budhaḥ || grīvā lokaprasiddhā tu tasyāścopari kesaraḥ | grīvāskandhāntare caiva vahaṃ prāhurmanīṣiṇaḥ || vahasyopari jatru syātkākasaṃ kakudaṃ ca tat | tataḥ pṛṣṭhaṃ vijānīyādāsanaṃ pṛṣṭhamadhyagam || aṃsakau kakudaścaiva nibaddhau parikīrtitau | syātāmaṃsādadho bāhū tayorbāhye ṣaḍaṅgule || bāhvorabhyantare vidyātkiṇaṃ cāpi prakīrtitam | adhare ca tato jānu nirdiṣṭaṃ śāstrakovidaiḥ || mandiraḥ paścimo bhāgaḥ kalāpī jānuno'grimaḥ | jānunaścādhare bhāge jaṅghāṃ vidyādvicakṣaṇaḥ || jaṅghāpārśve kalāṃ vidyātsandhiṃ vaiṣikasaṃjñikām | agrataḥ patihastaḥ syātpaścāt kūrca udāhṛtaḥ || kiṇaṃ tatraiva madhye syādadhobhāge ca kuṣṭhikā | khurasandhiṃ tato vidyādadhobhāge tataḥ khuram || khurasya pārśve pārṣṇiḥ syādagrabhāge nakho bhavet | khurasyādhastalaṃ caiva maṇḍūkī talamadhyataḥ || khuramāṃsaṃ vijānīyāt kṣīrikākhyaṃ vicakṣaṇaḥ | hṛdayābhyantare kukṣī pārśvataśca vibhāgataḥ || jaṭharaṃ pārśvamadhyasthaṃ tasya nābhiśca madhyataḥ | romarājiṃ tato vidyānmūtrakośamataḥ param || ākaṭyāṃ paścime bhāge puṭau sphicau ca kīrtitau | randhre cāpyuparandhre ca kuśerabhyantare smṛte || pucchamūlaṃ ca vāhānāṃ māṃsale pucchamūlataḥ | tasyādhaḥ kīrtitaḥ pāyuḥ sīvanī ca tataḥ param || muṣkau ca kaṭisandhi ca tato vidyātparaṃ budhaḥ | adhastātkaṭisandhestu ūrusandhirudāhṛtaḥ || sakthinī talasandhiśca ūrū pādābhidhāyakaḥ | tataḥ sthūraṃ vijānīyāttasyādho mandiraṃ bhavet || kiṇaṃ caiva tato vidyānmandireṇa susaṃsthitam | tataḥ paraṃ vijānīyātkalāṃ kūrcaṃ ca kuṣṭhikām || khurāntasaṃjñāṃ maṇḍūkīṃ tato vidyādvicakṣaṇaḥ | agrajaṅghādvayaṃ caiva vakṣogrīvāśiromukham || pūrvakāyaḥ samuddiṣṭaḥ pṛṣṭhadeśastu madhyamaḥ | ākaṭeḥ paścime bhāge khurāntaścāparaḥ smṛtaḥ || iti pradeśā vyākhyātāḥ pūrvaśāstrānusārataḥ | iti | ityaṅgapradeśanirdeśaḥ | athāyuḥparimāṇam | śālihotre, yathā nare varṣaśataṃ viṃśatirvarṣaśataṃ gaje | caturviṃśadgavāṃ caiva kharoṣṭrau pañcaviṃśatiḥ || śuni ṣoḍaśavarṣāṇi dvādaśāthāja eḍake | viṃśativarṣāṇyāyuryathā cāśvatare smṛtam || mṛgāṇāṃ ṣoḍaśasamā rohitānāṃ tathaiva ca
Commentaries (2)
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit
Linked texts (2)
- Lakṣaṇaprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit
- Aśvacikitsita (Aśvaśāstra) of Nakula — Nakula, Sanskrit