Pramāṇa · Search · About · API

Suryasiddhanta 2.10

Gūḍhārthaprakāśaka 2.10

Language
Sanskrit

2.10

bhaumādayaḥ pañca grahā alpamūrtitvāllaghutarabimbatvācchīghramandoccasañjñakaiḥ śīghroccamandoccasañjñairdevataiḥ sudūramatyantaṃ bahupakṛṣyante | ata evātivegitā atyantavegaḥ sañjāto yeṣāṃ te bimbalaghutvenoccadvayākarṣaṇena ca bahuparamaphalā ityarthaḥ | nanu sūryacandrayoḥ kakṣākāravilakṣaṇapravahavāyucalanena phalotpādanaṃ yuktaṃ bhaumādīnāṃ tu pratyekamuccadvayasadbhāvādvāyuraśmyākarṣaṇāsambhavena kakṣākārapravahavilakṣaṇavāyucalanena phalotpādanārthamaṅgīkṛtaṃ kathaṃ saṅgacchati | uccadvayasthānasyaikatvābhāvāt | na hyekameva vāyumaṇḍalaṃ yugapadviruddhagatyorāśrayaṃ khato bhavitumarhatīti cenna bhaumādīnāṃ śīghramandoccadevatādvayena tatsvasvamārgeṇa grahabimbākarṣaṇasyaiva svaśaktyā racanāt | na vāyumaṇḍalacalanakalpanaṃ sūryacandrayorapyevamevāṅgīkāre bādhakābhāvācca | vāyumaṇḍalakalpanaṃ tu tadvātaraśmītyuktānupapattyānatiprayojanam | tadvātaraśmibhirbaddhā ityasya pañcigrahamoktapravahavāyau svasvākāśagole samasūtrasambandhena sthitā iti grahasthitikharūpoktyā samarthanāt | na hi tadvakta hetugarbhaṃ yenānupapattiḥ śaṅkanīyā | uccadevatākalpanenākāśasthagrahāṇāṃ tattaddatayā svaśaktyā tadākarṣaṇāt phaladvayasaṃskārarūpaikaphalotpādanaṃ saṅgacchate | ata eva svacaṃ grahabimbamotaṃ kakṣākāramiti kalpanamapi nirastam | uccadayāt tulyākarṣaṇena viruddhakarṣaṇena ca sūtramaṇḍalībhramāpatteriti |
athaitadupasaṃharati |

Linked texts (1)