Pramāṇa · Search · About · API

Hetubindutika 86.2.1

Edition by Sukhlalji Sanghavi and Jinavijaya (1949) 86.2.1

Language
Sanskrit

86.2.1

tad evam anupalabdher aśeṣavipratipattinirākaraṇena svarūpam avasthāpya prabhedanirddeśārtham āha -- seyaṃyatoktātridhā'nupalabdhiḥ | katham? | siddhe tatprasādhakena pramāṇena kāryakāraṇabhāve sati kāraṇasyānupalabdhiḥ | kīdṛśasya? | siddhābhāvasya | tathā, vyāpyavyāpakabhāvasiddhau satyāṃ tatprasādhanapramāṇabalenaiva siddhābhāvasyaiva vyāpakasya nānyasya vyāpakānupalabdher evāsiddhatāprasaṅgād | yathoktā svabhāvānupalabdhiś ceti | evaṃ trividhā 'nupalabdhiḥ | kathaṃ punaḥ kāraṇavyāpakayor abhāvavyavahāraḥ sidhyati yatas tayoḥ siddhābhāvatocyata ity āha -- tatra kāraṇavyāpakayor api na kevalaṃ yasya sākṣād abhāvavyavahāraḥ sādhyate | svabhāvānupalabdhau svabhāvasyāsadvyavahārasya siddhir anyasya tadviviktasya bhāvasiddhir yā saivāsadvyavahārasiddhihetutvād evam ucyate | sa kāraṇavyāpakābhāvaḥ tathāsiddho 'nyabhāvasiddhyā pratyakṣarūpayā siddho 'bhāvavyavahāraḥ kāryavyāpyayoḥ pratiṣedhyayoḥ | yadā 'nayor virūpaviṣayatayā {p. 203.1} saviśeṣāṇām upalabdhir na sidhyati tadā'bhāvam abhāvavyavahāraṃvāsādhayati | samuccayārtho vāśabdaḥ | atha kiṃ svabhāvānupalabdhāv apy abhāvo liṅgatayā sādhyata ity āha -- svabhāvānupalabdhau tu ityādi | abhāvavyavahāra eva, nābhāvo 'pi tasya pratyakṣasiddhatvāt |

Linked texts (1)