Pramāṇa · Search · About · API

Hetubindutika 86.2.2

Edition by Sukhlalji Sanghavi and Jinavijaya (1949) 86.2.2

Language
Sanskrit

86.2.2

atra parasya vacanāvakāśam āśaṅkyāha -- yadi tarhi kāraṇavyāpakau siddho 'sadvyavahāro yayoḥ tau santau | kena? | tadanyasya karaṇavyāpakaviviktasya bhāvasya siddhir yā pratyakṣātmikā tadrūpayā 'nupalabdhyā, anyasya kāryasya vyāpyasya vā 'bhāvam abhāvavyavahāraṃ ca sādhayataḥ | sā cānyabhāvopalabdhis tayoḥ kāraṇavyāpakayor upalabdhilakṣaṇaprāptāv eva satyām asadvyavahārasya sādhikā nānyathā ity evam iṣyamāṇe sati kathaṃ tayoḥ kāraṇavyāpakānupalabdhyoḥ parokṣe 'rthe viṣaye prayogaḥ | yadā kāryasvabhāvahetvor vyatirekaprayogaḥ kriyate -- yatra yatrāgnir nāsti tatra tatra dhūmo 'pi nāsti, tathā yatra yatra vṛkṣo nāsti kṣaṇikatā vā tatra tatra śiṃśapā nāsti sattvaṃ vā ity aśeṣapadārthaparigraheṇa vyatirekaprayoge sati | na hi tadāgnivṛkṣavyatiriktāḥ sarve 'rthāḥ pratyakṣatā(kṣā) akṣaṇikatā vā | tataś ca kathaṃ tadviviktopalabdhilakṣaṇānupalabdhiḥpratiyogino nopalabdhilakṣaṇaprāptatā siddhā? | tathā ca katham aśeṣopasaṃhāreṇa vyāptyā kāryasvabhāvahetvor vyatirekaḥ sidhyet? | tadasiddhau vā katham anayor ggamakatvam? | tasmāt kvacid adarśanamātrād eva vyatireka eṣṭavyaḥ, kvacic ca darśanamātrād anvayaḥ | tathā ca pratibandhaghoṣaṇā 'narthiketi manyate paraḥ |

Linked texts (2)