Pramāṇa · Search · About · API

Hetubindutika 86.2.3

Edition by Sukhlalji Sanghavi and Jinavijaya (1949) 86.2.3

Language
Sanskrit

86.2.3

siddhāntavādy āha -- naiva parokṣe 'rthe kāraṇavyāpakānupalabdhyoḥ prayogo vyatirekopadarśanakāle pramāṇatayā kāraṇasya vyāpakasya vā 'nupalabdhiḥ pramāṇabhūtā naiva prayujyate | kasmāt? | liṅgasya kāraṇavyāpakānupalabdhilakṣaṇasya tadabhāvalakṣaṇasya vā aniścayāt tadanupalabdhyoḥ sandeharūpatvāt tadabhāvasya ca sandigdhatvāt | kathaṃ tarhi tadā 'nayoḥ prayoga iṣyate? ity āha -- kevalam ityādi | kāraṇavyāpakayor hi {p. 204.1} kāryakāraṇabhāvaprasādhakena pūrvoktena pramāṇena vyāpyavyāpakabhāvasādhakena ca tadutpattilakṣaṇe tādātmyalakṣaṇe ca sambandhe sādhite siddhasambandhayor yady abhāvo yatra yatrābhāvaḥ syāt parasyāpi kāryasya vyāpyasya vā 'vaśyaṃ niyamenābhāvo 'nyathā 'hetukatvaprasaṅgāt, niḥsvabhāvatāprasaṅgāc ca | taddvāreṇa pratibandhaprasādhake pramāṇe smṛtiḥ kathaṃ nāma syād ity etasyārthasya darśanārtham ete kāraṇavyāpakānupalabdhī prayujyeta iti | darśanādarśanabalena tu sādhane yatraivaikadarśane paro dṛṣṭo 'darśane vā na dṛṣṭaḥ tatraiva tasya bhāvo 'bhāvo vā bhavatu sarvatra tu kasmād bhavati? | na hy apratibaddhātmanāṃ gavāśvādīnāṃ kvacit tathābhāvadarśane 'pi sarvatra tathābhāvo bhavati, puruṣasya tu sarvadā kvacid ekabhāvābhāvayor aparasya bhāvābhāvadarśanaṃ yadṛcchāsaṃvādaḥ sambhāvyeta asati pratibandhe | tathā cāha -- deśādibhedādṛṛṣyante bhinnādravyeṣuśaktayaḥ|

Linked texts (1)