Samadhirajasutra 2: Bam po 2

2.1

མདོ་སྡེ་མཆོག་འདི་རྒྱ་ཆེར་གཟུང་བ་ལ། །དེ་དག་སྔོན་དུ་འདྲེན་པ་གཞོན་ནུ་ཡིན། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པར་བསྔགས་པའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའོ།། །།འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ། བམ་པོ་གཉིས་པ། དེ་ནས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་

rose from his seat, removed his robe from one shoulder, and, kneeling on his right knee with palms placed together, he bowed toward the Bhagavān and made this request: “If the Bhagavān will give me an opportunity to seek answers to them, I have a few questions for the Bhagavān, the tathāgata, the arhat, the perfectly enlightened Buddha.”

The Bhagavān addressed the youth Candraprabha, saying, “Young man, the Tathāgata will always give you that opportunity. Ask whatever question you wish of the Tathāgata, the arhat, the perfectly enlightened Buddha.”

As the Bhagavān had given him the opportunity, the young man Candraprabha asked the Bhagavān,²⁴⁹ “The Bhagavān says, ‘samādhi, samādhi.’ What kind of Dharma does this word designate?”

The Bhagavān replied to Candraprabha, “Young man, when I say ‘samādhi, samādhi,’ it means the profound realization of the mind.

“[1] It is the absence of arising.²⁵⁰ [2] It is the absence of continuation.²⁵¹ [3] It is the knowledge of continuation.²⁵² [4] It is putting down²⁵³ the burden.²⁵⁴ [5] It is the wisdom of the tathāgatas. [6] It is having the preeminence of a buddha. [7] It is the healing of desire, the pacifying of anger,²⁵⁵ and the elimination of ignorance. ²⁵⁶

“[8] It is engaging in what should be engaged in. [9] It is rejecting that which should not be engaged in. [10] It is the aspiration to good qualities.²⁵⁷ [11] It is the wish to be free from saṃsāra.

“[12] It is practicing with a higher motivation. [13] It is remaining awake.²⁵⁸ [14] It is not abandoning renunciation.²⁵⁹ [15] It is maintaining good qualities.

“[16] It is not relying on rebirth.²⁶⁰ [17] It is not accumulating karma. [18] It is not paying attention to the internal āyatanas.²⁶¹ [19] It is not engaging with the external āyatanas.

“[20] It is not praising oneself. [21] It is not criticizing others. [22] It is having no attachment to family. [23] It is not placing one’s trust in ordinary people. ²⁶²

“[24] It is the natural result of correct conduct.

2.2

པ་སྟན་ལས་ལངས་ཏེ། བླ་གོས་ཕྲག་པ་གཅིག་ཏུ་གཟར་ནས་པུས་མོ་གཡས་པའི་ལྷ་ང་ས་ལ་བཙུགས་ཏེ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ལ་བ་དེ་ལོགས་སུ་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་བཏུད་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཞུས་ནས་ཞུ་བ་ལུང་བསྟན་པའི་སླད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདག་ལ་སྐབས་ཕྱེ་ན་བདག་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ཞུའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །གཞོན་ནུ་ཁྱོད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྟག་ཏུ་སྐབས་ཕྱེས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ཁྱོད་ཅི་དང་ཅི་འདོད་པ་དྲིས་ཤིག །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐབས་ཕྱེ་བ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བགྱི་བ་དེ་ཆོས་གང་གི་ཚིག་བླ་དགས་ལགས། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །གཞོན་ནུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ངེས་པར་རྟོགས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་དང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཤེས་པ་དང་ཁུར་བོར་བ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཁྱུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། འདོད་ཆགས་གསོ་བ་དང་ཞེ་སྡང་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་གཏི་མུག་བསལ་བ་དང་རིགས་པར་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་དང་། མི་རིགས་པ་རྣམ་པར་སྤོང་བ་དང་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དང་འཁོར་བ་ལས་ཐར་བར་འདོད་པ་དང་ལྷག་པའི་བསམ་པས་སྒྲུབ་པ་དང་། མི་ཉལ་བ་ལ་སྟེན་པ་དང་སྤོང་བ་མི་གཏོང་བ་དང་ཆོས་དཀར་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྲུང་བ་དང་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཡིད་མི་རྟོན་པ་དང་ལས་རྣམས་ལ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པ་དང་བདག་ལ་མི་སྟོད་པ་དང་གཞན་ལ་མི་སྨོད་པ་དང་ཁྱིམ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཡིད་མི་རྟོན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱུ་འཐུན་

2.3

པ་དང་བསྙེན་པར་དཀའ་བ་དང་གཟི་ཆེན་པོ་དང་བདག་ཤེས་པ་དང་མི་རྒོད་པ་དང་སྤྱོད་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གནས་པ་དང་གནོད་སེམས་མེད་པ་དང་མི་རྩུབ་པ་དང་གཞན་ལ་མི་གནོད་པ་དང་། བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་སྲུང་བ་དང་གསང་བའི་སྔགས་ཀུན་སྲུང་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་འཚེ་ཞིང་གནོད་པ་མེད་པ་དང་འཇམ་པོར་སྨྲ་བ་དང་ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནས་པ་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཐུན་པའི་བཟོད་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཤིན་ཏུ་འདུན་པ་ནི་གཞོན་ནུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱ་སྟེ། གཞོན་ནུ་གང་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཀྱི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྲོས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཉིད་སྟོན་ཅིང་དེའི་ཚེ་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་རྒྱས་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །ངས་ནི་བདུད་རྩིའི་སྒོ་ཡང་རབ་ཏུ་ཕྱེ། །ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅི་འདྲ་དེ་བཞིན་བཤད། །སྐྱེ་བ་དག་ཀྱང་ཅི་འདྲ་ངས་བསྟན་ཏེ། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཕན་ཡོན་བཅས་པ་བཤད། །སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་སྤང་། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ཡང་བསྙེན་པར་བྱ། །འདུ་བ་སྤངས་ཏེ་ནགས་ཁྲོད་གནས་བཅའ་ཞིང་། །བྱམས་པའི་སེམས་ནི་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དག་པ་རྟག་ཏུ་བསྲུང་བྱས་ཏེ། །སྦྱངས་ལ་དགའ་བའང་རྟག་ཏུ་ཐོབ་པར་བྱ། །གཏོང་བ་དང་ནི་ཤེས་རབ་བསྙེན་བྱས་ན། །ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་མི་འགྱུར། །ཉན་ཐོས་མང་པོ་ཡི་ནི་ས་མིན་པ། །ཞི་བའི་ས་འདི་དག་ཀྱང་ཐོས་ནས་ནི། །བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ཆོས་ལ་མངོན་སུམ་གྱུར། །སངས་རྒྱས་ཡོན་ཏན་བསམ་ཡས་ཐོབ་པར་འགྱུར། །སྐྱེས་བུ་བློ་ལྡན་སྣོད་འགྱུར་མཐོང་ནས་ཀྱང་། །དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་ལ་ཡང་དག་ཆུད། །བླ་མེད་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི་རབ་བཀོད་ན། །ཏིང་འཛིན་རྒྱལ་པོ་འདི་ནི་རྙེད་མི་དཀའ། །ཡོངས་སུ་ཚོལ་དང་ཀུན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་དང་། །ཁ་ཟས་རྒྱུ་འཐུན་དག་ནི་གང་གི་ཕྱིར། །ཕྲག་དོག་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་རབ་ཏུ་རྟོགས། །

[25] It is that which is difficult to approach. [26] It is great majesty.²⁶³ [27] It is self-knowledge.

“[28] It is the absence of inconstancy. [29] It is maintaining perfect behavior. [30] It is the absence of malice. [31] It is the absence of aggression. [32] It is not harming others. [33] It is taking care of companions. ²⁶⁴ [34] It is guarding secret mantras.

“[35] It is being nonviolent.²⁶⁵ [36] It is not being harmful to those with correct conduct. [37] It is speaking gently.

“[38] It is not remaining anywhere in the three realms. [39] It is the patience that accords with the emptiness of all phenomena.²⁶⁶ [40] It is the aspiration to omniscient wisdom.²⁶⁷

“That, young man, is what is meant by ‘samādhi.’ Young man, practicing those qualities and not practicing their opposite is what is meant by ‘samādhi.’ ”

Then the Bhagavān taught the samādhi, the revealed equality of the nature of all phenomena, and at that time gave a detailed teaching by chanting the following extensive verses to the youth Candraprabha.²⁶⁸

“I have opened the door to the elixir.
I have explained what the nature of phenomena is.
I have taught what births are.
I have explained nirvāṇa and its benefits. {1}

“Always avoid sinful companions,
Be in the company of good companions,
Dwell in the forest, avoiding crowds,
And always meditate with a loving mind. {2}

“Always protect pure conduct,
Gain the prosperity of renunciation,
Be familiar with generosity and wisdom,
And this samādhi will not be difficult to attain. {3}

“This is not the level of the numerous śrāvakas.
When you have attained²⁶⁹ this level of peace,
You will have the direct perception of the Sugata’s Dharma
And you will attain the inconceivable buddha qualities. {4}

“When you see wise people who are worthy vessels,
Bring them to the aspiration for enlightenment,
Establish them in the highest knowledge,
And then this king of samādhis will not be difficult to attain. {5}

“This samādhi is not difficult to attain
For those who understand the natural results
That come²⁷⁰ to those who become envious of wealth²⁷¹
And to those who seek and enjoy it.²⁷² {6}

2.4

ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་རྙེད་པར་ཡོང་མི་དཀའ། །ཏིང་འཛིན་རྒྱལ་པོ་སྟོང་པ་འདི་སྒོམ་པ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དག་པའི་མགོ་ལ་དེ་འདུག་སྟེ། །ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་རྟག་ཏུ་མཉམ་བཞག་ན། །བྱིས་པ་མི་རིགས་བརྩོན་པས་མི་ཤེས་སོ། །སུ་དག་ཏིང་འཛིན་ཞི་བ་འདི་འདོད་པ། །དེ་ལ་ནམ་ཡང་འཇིགས་པའི་བློ་མི་འབྱུང་། །རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ས་འདི་བསྟེན་ནས་ནི། །མི་མཆོག་རྣམས་ཀྱང་རྟག་ཏུ་མཐོང་བར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བྱད་གང་དྲན་པ། །དེ་ནི་ཡིད་ཞི་དབང་པོ་ཞི་བར་འགྱུར། །སེམས་ལ་འཁྲུལ་མེད་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག །ཐོས་དང་ཤེས་པ་དག་ནི་རྒྱ་མཚོ་བཞིན། །ཏིང་འཛིན་འདི་ལ་རབ་ཏུ་གནས་ནས་ནི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཆག་སར་སུ་འཆགས་པ། །དེས་ནི་སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཕྲག་སྟོང་དང་། །དེ་བས་ལྷག་པར་གང་གཱའི་བྱེ་སྙེད་མཐོང་། །སུ་དག་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལ་ཚད་འཛིན་པ། །མི་དེའི་སེམས་ནི་ཤིན་ཏུ་མྱོས་པར་འགྱུར། །ཚད་ལས་འདས་པ་ལ་ནི་ཚད་གཟུང་མེད། །འདྲེན་པ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་བསམ་མི་ཁྱབ། །ཕྱོགས་བཅུ་དག་ན་སེམས་ཅན་སུ་ཡང་ནི། །འཇིག་རྟེན་མགོན་དང་མཉམ་མེད་སུ་ཞིག་ལྷག །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡོན་ཏན་ཀུན་ལྡན་པ། །སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་འདོད་ཅིང་ཐོབ་པར་གྱིས། །སྐུ་ལུས་དག་ནི་གསེར་གྱི་མདོག་འདྲ་བས། །འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་ཀུན་ནས་རབ་ཏུ་མཛེས། །དམིགས་པ་འདི་ལ་གང་གི་སེམས་འཇུག་པ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་མཉམ་གཞག་ཡིན། །མཁས་པས་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་རིག་སྟེ། །མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་དག་ནི་རྣམ་བཤིག་ནས། །མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ནི་དེ་གནས་ན། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རབ་ཏུ་ཤེས། །གང་དག་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གནས་གྱུར་པ། །དེ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དངོས་མེད་ཤེས། །དེ་ཡིས་དངོས་པོའི་འདུ་ཤེས་རྣམ་བཤིག་ནས། །རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་མི་ལྟ། །ཁྱོད་ལ་བསྒོ་ཞིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ། །ཇི་ལྟར་མི་དག་མང་དུ་རྟོག་བྱེད་པ། །དེ་ལ་གནས་པའི་རྟོག་པ་དེ་དག་གིས། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་དེ་ལ་སེམས་གཞོལ་འགྱུར། །དེ་བཞིན་རྒྱལ་བ་ཡི་ནི་སྐུ་བྱད་དང་། །ཡེ་ཤེས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་ཐུབ་དབང་དྲན། །རྟག་པར་

“The meditation of this king of samādhis, emptiness,
Is at the summit of pure conduct.
The continuous meditation on the nature of phenomena
Is unknown to the foolish who practice incorrectly. {7}

“Those who long for this samādhi of peace
Will never have fear arise in their mind.²⁷³
Those who are on this level of peace
Will always see the supreme men.²⁷⁴ {8}

“Whoever brings to mind the image of the Tathāgata’s body,
Their senses will be at peace and their mind at peace.
Their minds, free of error, will always be at rest.
What they have heard and what they know will be like an ocean. {9}

“Remaining in this samādhi,
Wherever the bodhisattvas tread
They will see ten thousand million buddhas
And even more, as numerous as the Ganges sands. {10}

“Anyone aiming to take the measure
Of the Buddha’s Dharma will go insane.
One cannot measure that which is immeasurable;
The qualities of the guides in their entirety are inconceivable. {11}

“There is no being in the ten directions
Who can equal the Lord of the World, let alone be greater.
You should long for and attain the wisdom of the buddhas,
Who possess all the qualities of omniscience. {12}

“The Lord of the World is completely beautiful,
With a body that is the color of gold.
Bodhisattvas will rest in meditation
When their mind is focused upon that image. {13}

“The wise who understand the composite and noncomposite²⁷⁵
Have ceased conceptualizing attributes.²⁷⁶
They remain in that meditation of the absence of attributes
And know the emptiness of all phenomena. {14}

“Those who remain in the dharmakāya
Know that all things are nothing.
Those who have ceased conceptualizing things²⁷⁷
Do not see the Lord of Jinas as a rūpakāya. {15}

“I proclaim to you and make it known to you
That to the extent that a person contemplates this,
To that extent their mind will be fixed upon it,
Through that contemplation that dwells upon it. {16}

“Those who remember in that way the appearance
And immeasurable wisdom of the Lord of Sages,

2.5

རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་བྱས་ན། །དེ་ལ་སེམས་གཞོལ་རབ་ཏུ་འབབ་པར་འགྱུར། །དེ་ནི་འཆགས་འདུག་འགྲེང་ཞིང་གནས་པའི་ཚེ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་རབ་ཏུ་འདོད། །འཇིག་རྟེན་རྒྱལ་བ་བླ་མེད་བདག་འགྱུར་བར། །འདོད་པས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་སྨོན་ལམ་འདེབས། །དེས་ནི་སངས་རྒྱས་ཤེས་ཤིང་སངས་རྒྱས་མཐོང་། །སངས་རྒྱས་ཆོས་ཉིད་ལ་ཡང་སོ་སོར་རྟོག །ཏིང་འཛིན་འདི་ལ་རབ་ཏུ་གནས་བྱས་ནས། །མཐུ་ཆེན་སངས་རྒྱས་ལ་ནི་ཕྱག་ཀྱང་འཚལ། །ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་རབ་དང་བ་ཡིས། །རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་དག་གི་བསྔགས་པ་བརྗོད། །དེ་ལྟར་དེས་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་བསྒོམས་པས། །ཉིན་མཚན་དུ་ཡང་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་མཐོང་། །ནམ་ཞིག་དེ་ནི་ན་ཞིང་མི་བདེ་ནས། །ཤི་ལ་ཐུག་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཚོར་བྱུང་ན། །སངས་རྒྱས་ལ་ནི་དྲན་པ་མི་ཉམས་ཏེ། །སྡུག་བསྔལ་ཚོར་བས་འཕྲོགས་པར་ཡོང་མི་འགྱུར། །དེ་ལྟར་དེ་དག་ཡེ་ཤེས་རྣམ་བརྟགས་པས། །འོངས་དང་མ་འོངས་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པར་ཤེས། །དེ་འདྲའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་དེ་གནས་པ། །སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པས་སེམས་མི་སྐྱོ། །དེ་ཕྱིར་ཕན་ཡོན་འདི་དག་ཐོས་ནས་ནི། །མཚུངས་མེད་བྱང་ཆུབ་ལ་ཡང་མོས་པ་སྐྱེད། །བདེ་གཤེགས་དམ་པ་མཐོང་བ་རྙེད་དཀའ་ཡིས། །ཕྱི་མའི་དུས་ན་འགྱོད་པ་སྐྱེས་ས་རེ། །ངས་ནི་རབ་ཏུ་བཟང་བའི་ཆོས་བཤད་ཀྱང་། །ཁྱེད་ཀྱིས་ཐོས་ནས་ཡང་དག་མ་སྤྱད་ན། །ནད་པ་སྨན་གྱི་རྒྱལ་བ་ཐོགས་པ་དག །བདག་གི་ནད་ནི་གསོ་བར་མི་ནུས་བཞིན། །དེ་ཕྱིར་མཁས་པ་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པ་དག །རྟག་ཏུ་ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་འདོད་པ་ཡིས། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཐོས་པ་གཏོང་བ་བསྙེན་བྱས་ན། །ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་རྙེད་པར་ཡོང་མི་དཀའ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་འདོད་ཅིང་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས་མགོ་དང་གོས་ལ་མེ་འབར་བ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱིས་ཕ་དང་མ་དང་

They will have their mind completely focused upon him
Through constant meditation on that recollection. {17}

“When walking, sitting, or standing,
They desire the wisdom of the best of beings,
And pray for enlightenment, wishing to become
A jina who is unsurpassable in this world. {18}

“They will know the buddhas and see the buddhas;
They will realize the nature of the buddhas.
Remaining in this samādhi,
They will pay homage to the buddhas who have great might.²⁷⁸ {19}

“With serene body, speech, and mind,
They constantly recite praises to the buddhas.
In that way, through the mind’s continuum of meditation,
Day and night they see the Lord of the World. {20}

“When the time comes that they are sick and unwell
And experience the suffering of dying,
They will not lose their recollection of the Buddha,
And it will not be stolen away by the experience of suffering.²⁷⁹ {21}

“Having analyzed with wisdom in that way,
They know all present, past, and future phenomena²⁸⁰ to be empty.
They remain in that nature of phenomena
And perform bodhisattva conduct without being disheartened. {22}

“Therefore, having heard these benefits,
You should long for unequaled enlightenment.
It is difficult to see the sublime Sugata,
So do not have cause for regret in the future. {23}

“I have taught this excellent Dharma
But if you do not practice it well
You will be like a sick man holding a bag²⁸¹ of medicine—
That alone will not cure his illness.²⁸² {24}

“Therefore, the wise and the realized
Are always aspiring to this samādhi.
And if they practice correct conduct, learning, and generosity
It will not be difficult for them to attain this samādhi.” {25}

Chapter 5

Ghoṣadatta

Then the Bhagavān again addressed the youth Candraprabha, saying, “Therefore, young man, bodhisattva mahāsattvas who wish for this samādhi, and wish to attain quickly the highest, complete enlightenment of perfect buddhahood, should think that they are like someone whose hair and clothes are on fire, and they should cast off father, mother,

2.6

བུ་དང་བུ་མོ་དང་ཉེ་དུ་དང་སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་དང་གཉེན་དང་རྩ་ལག་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་མེ་བཞིན་དུ་སྤངས་ལ་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་མཆིལ་མའི་ཐལ་བ་བཞིན་དུ་བོར་ཏེ། དགོན་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་ཤིང་ཁྱིམ་གྱི་གནས་ནས་མངོན་པར་འབྱུང་བར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞོན་ནུ་དགོན་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་ཤིང་ཁྱིམ་གྱི་གནས་ནས་མངོན་པར་འབྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་རྙེད་པར་དཀའ་བ་མ་ཡིན་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་བུ་དང་མཛའ་བོ་དང་། ཉེ་དུ་དང་སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་དང་གཉེན་དང་རྩ་ལག་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་མེ་བཞིན་དུ་སྤངས་ལ་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་མཆིལ་མའི་ཐལ་བ་བཞིན་དུ་བོར་ཏེ། དགོན་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་ཤིང་། ཁྱིམ་གྱི་གནས་ནས་མངོན་པར་འབྱུང་བར་བྱའོ་ཞེས་གཞོན་ནུ་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་རྟག་ཏུ་བསླབ་པར་བྱའོ། །གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་གྲངས་འདིས་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཞོན་ནུ་སྔོན་བྱུང་བ་འདས་པའི་དུས་ན་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་བས་ཀྱང་ཆེས་གྲངས་མེད་པ། རྒྱ་ཆེ་བ། དཔག་ཏུ་མེད་པ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གཞལ་དུ་མེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ། བདེ་བར་གཤེགས་པ། འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ། སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་བླ་ན་མེད་པ་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ངོ་། །གཞོན་ནུ་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་དེའི་ཉན་ཐོས་འདུས་པ་དང་པོ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཤ་སྟག་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་བྱུང་ངོ་། །ཉན་ཐོས་འདུས་པ་གཉིས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་བདུན་ཅུ་བྱུང་ངོ་། །འདུས་པ་གསུམ་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་དྲུག་ཅུ་བྱུང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་

son, daughter, family, kinsmen, relatives, kindred, wife, and so on, as if they were fire, throw away all the pleasures of a kingdom as if they were a lump of phlegm, turn toward solitude, and depart from home.

“Why is that? Young man, attaining the highest, complete enlightenment of perfect buddhahood will not be difficult for a bodhisattva mahāsattva who turns toward solitude and departs from home, let alone one who has this samādhi.

“Therefore, young man, you should always train in having this thought: ‘I shall cast off friends, children, family, kinsmen, relatives, kindred, wife, and so on, as if they were fire, throw away all the pleasures of a kingdom as if they were a lump of phlegm, turn toward solitude, and depart from home.’

“Therefore, young man, you should understand this through the following teaching, too:²⁸³

“Young man, in the past, countless, vast, immeasurable, inconceivable, innumerable, asaṃkhyeya eons ago,²⁸⁴ at that time and in those days,²⁸⁵ there appeared in the world the Bhagavān, the tathāgata, the arhat, the perfectly enlightened Buddha Ghoṣadatta, who was perfect in wisdom and conduct, a sugata, a knower of the world, an unsurpassable guide who tamed beings, a teacher of devas and humans, a buddha, and a bhagavān.

“Young man, at that time and in those days, in the first assembly of the Bhagavān, the tathāgata, the arhat, the perfectly enlightened Buddha Ghoṣadatta’s śrāvakas, there were eight hundred million who were arhats. In the second assembly there were seven hundred million arhats. In the third assembly of śrāvakas there were six hundred million arhats.

There were also countless bodhisattva mahāsattvas who possessed the Dharma.

“Young man, at that time and in those days, during the time of the Bhagavān, the tathāgata, the arhat, the perfectly enlightened Buddha Ghoṣadatta, the lifespan was forty thousand years. This Jambudvīpa continent had wealth, increase, happiness, excellent harvests, joy, and was filled with a great multitude of human beings.

“In this Jambudvīpa there were two kings named Dṛḍhabala and Mahābala. One ruled the half of Jambudvīpa that had wealth, increase, happiness, excellent harvests, joy, and was filled with a great multitude of human beings. The other ruled the other half.

“Young man, at that time, the Bhagavān, the tathāgata, the arhat, the perfectly enlightened Buddha Ghoṣadatta appeared in the kingdom of King Mahābala.

“Young man, for a hundred thousand years King Mahābala provided the Bhagavān, the tathāgata, the arhat, the perfectly enlightened Buddha Ghoṣadatta, the saṅgha of bodhisattvas, and the saṅgha of bhikṣus with faultless, proper clothing, alms, medicine if they were ill, and monastic utensils for their use.

“Young man, at that time, the Bhagavān, the tathāgata, the arhat, the perfectly enlightened Buddha Ghoṣadatta, the saṅgha of bodhisattvas, and the saṅgha of bhikṣus received greatly renowned gifts and honors.

“Brahmins and householders who had faith also bestowed great gifts and honors on the Bhagavān, the tathāgata, the arhat, the perfectly enlightened Buddha Ghoṣadatta, the saṅgha of bodhisattvas, and the saṅgha of bhikṣus.

“Those brahmins and householders did this by following the example of King Mahābala,

2.7

པ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་བྱུང་ངོ་། །གཞོན་ནུ་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་དེའི་ཚེའི་ཚད་ནི་ལོ་བཞི་ཁྲིར་གྱུར་ཏོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་ཡང་འབྱོར་པ་རྒྱས་པ་བདེ་བ། ལོ་ལེགས་པ། ཉམས་དགའ་བ། སྐྱེ་བོ་དང་མི་མང་པོས་གང་བར་གྱུར་ཏོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་ན་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་བརྟན་དང་། སྟོབས་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཡོད་དེ། དེ་ལ་གཅིག་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་འབྱོར་པ། རྒྱས་པ་བདེ་བ་ལོ་ལེགས་པ། ཉམས་དགའ་བ། སྐྱེ་བོ་དང་མི་མང་པོས་གང་བའི་ཕྱེད་ལ་དབང་ངོ་། །ཅིག་ཤོས་ཀྱང་དེའི་ཕྱེད་ལ་དབང་ངོ་། །གཞོན་ནུ་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་དེ་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཆེན་གྱི་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་སར་བྱུང་སྟེ། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟར་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཆེན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་དང་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ་ལ་ན་བཟའ་དང་བསོད་སྙོམས་དང་། སྙུན་གསོས་ཀྱི་སྨན་དང་ཡོ་བྱད་བརྟགས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱད་པར་རུང་བ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ལ་ལོ་བརྒྱ་སྟོང་ཚང་བར་སྤྱན་དྲངས་སོ། །གཞོན་ནུ་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་གྲགས་པ་ཆེ་བར་གྱུར་ཏོ། །བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་དད་པ་དག་གིས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་དང་བཅས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ་ལ་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ཆེར་བྱས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་ལ་བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་དེ་དག་གིས་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཆེན་གྱི་རྗེས་

2.8

སུ་སློབ་ཅིང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཟང་ཟིང་གི་མཆོད་པས་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་གྱུར་ཏོ། །གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་འདི་སྙམ་དུ་གྱུར་ཏེ། ཀྱེ་མའོ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་གསོ་སྦྱོང་ཡང་དག་པར་བླང་བ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོར་འགྱུར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་བདེ་བ་ལ་ལྷུར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་དེའི་འོག་ཏུ་བདེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཟང་ཟིང་གི་མཆོད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་དམིགས་ཤིང་ཚེ་འདི་ལྷུར་བྱེད་པ། ཚེ་ཕྱི་མ་ལྷུར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་མཐར་གཏུགས་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞོན་ནུ་དེ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་མཐར་གཏུགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་དང་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་ཤིན་ཏུ་མཐར་གཏུགས་པའོ། །ངས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་ཅི་ནས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་ནན་ཏན་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཆོས་བཤད་པར་བྱའོ་སྙམ་མོ། །གཞོན་ནུ་དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་གྱིས་དེའི་ཚེ་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཆེན་དང་བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་དེ་དག་སྐྱོ་བར་བྱ་བར་དགོངས་པས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་གསུངས་སོ། །སྦྱིན་པ་རབ་བྱིན་གཅིག་ལ་གཅིག་བསྟེན་པ། །དེ་དག་ཕན་ཚུན་རི་མོར་བྱེད་མི་འགྱུར། །མཁས་པ་བག་ཆགས་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་ཡི། །སངས་རྒྱས་དག་གིས་བསྟེན་པ་དེ་མི་བསྔགས། །གང་དག་སྲོགས་ཆགས་ཕན་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པ། །དེ་འདྲའི་མི་དེས་ཤིན་ཏུ་བསྟེན་པ་ཡིན། །དེ་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་ཀྱང་མི་ཕྱེད་མཛའ། །བྱེ་བ་སྙེད་ཀྱི་བདུད་ཀྱིས་

dedicating themselves to bestowing great gifts and honors by making offerings of worldly material goods to the Bhagavān, the tathāgata, the arhat, the perfectly enlightened Buddha Ghoṣadatta, the saṅgha of bodhisattvas, and the saṅgha of bhikṣus.

“Young man, the Bhagavān, the tathāgata, the arhat, the perfectly enlightened Buddha Ghoṣadatta thought, ‘Alas! These beings who have adopted correct conduct and the poṣadha vows have come before the Tathāgata, have honored the Tathāgata, practice celibacy, have entered the homeless life, and have become fully ordained bhikṣus—they will go into decline. They are concerned about the happiness of their future lives.

“ ‘Why is that? It is because in their future lives their happiness will be from these offerings of worldly material things. The realms of the higher existences are the goal of these beings. They are concerned with this life. They are concerned with their ²⁸⁶ next life. They do not accumulate²⁸⁷ roots of merit for the final ultimate goal.’²⁸⁸

“Young man, what are the roots of merit for the ultimate goal? They are pure conduct and celibacy going toward the ultimate goal and reaching the ultimate goal.

“Bhagavān Ghoṣadatta thought, ‘I must teach those beings the Dharma so that they will make the unsurpassable offering of the Dharma and the practice of the Dharma as their offering to the Tathāgata.’²⁸⁹

“Then, young man, at that time the Bhagavān, the tathāgata, the arhat, the perfectly enlightened Buddha Ghoṣadatta, with the intention of creating revulsion toward saṃsāra,²⁹⁰ recited these verses to King Mahābala, the brahmins, and the laypeople:

“ ‘The service of someone making a gift to another
Is not a cause for holding each other in high esteem.
The wise ones who are free of negative propensities,
The buddhas, they do not praise that service. {1}

“ ‘Those who teach the Dharma for the benefit of beings,
They are those who accomplish great service.
Then there will form an unbreakable bond of friendship,
Which not even ten million māras will be able to break. {2}

2.9

དབྱེ་མི་ནུས། །འཇིག་རྟེན་ཟང་ཟིང་དག་གིས་སྟེན་པའི་མི། །དེ་དག་ཚེ་འདིའི་དོན་དུ་ཀུན་འགྱུར་གྱི། །ཟང་ཟིང་མེད་པའི་ཆོས་ལ་བསྟེན་པ་ནི། །མི་དག་གི་ཡང་རབ་ཏུ་དོན་ཆེར་འགྱུར། །ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ནི་ཉེར་བཞག་སྟེ། །ཟང་ཟིང་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་རབ་བཤད་ལ། །གང་དག་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་དགའ་ལྡན་པ། །དེ་འདྲ་དེ་དག་མྱུར་དུ་སངས་རྒྱས་འགྱུར། །འདོད་པ་དག་ལ་རབ་ཏུ་སྟེན་བྱེད་ཅིང་། །བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་ཡང་སྲིད་བསྐྱེད་ནས། །ཁྱིམ་གནས་སྨད་པ་ཉིད་ལ་སྟེན་བྱེད་ན། །བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་མཆོག་དེས་ཡོང་མི་འཐོབ། །སུ་དག་མེ་མུར་བཞིན་དུ་འདོད་སྤོང་ཞིང་། །བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་ཡང་སྲིད་སྤངས་ནས། །སྐྲག་ཅིང་དངངས་པས་ཁྱིམ་ནས་མངོན་བྱུང་བ། །དེ་དག་བྱང་ཆུབ་མཆོག་འདི་རྙེད་མི་དཀའ། །གང་དག་ཁྱིམ་གྱི་དབུས་ན་འདུག་བཞིན་དུ། །བྱང་ཆུབ་དམ་པ་མཆོག་འདི་ཐོབ་པ་ནི། །དེ་འདྲའི་སངས་རྒྱས་གང་ཡང་སྔོན་མ་བྱུང་། །མ་བྱོན་པ་དང་ད་ལྟར་བཞུགས་པའང་མེད། །རྒྱལ་སྲིད་མཆིལ་མ་བཞིན་དུ་རབ་སྤངས་ལ། །དབེན་པ་འདོད་པས་དགོན་པར་གནས་པར་གྱིས། །ཉོན་མོངས་རབ་སྤངས་བདུད་ཀྱང་རྣམ་བཅོམ་ན། །བྱང་ཆུབ་རྡུལ་མེད་འདུས་མ་བྱས་པ་རྟོགས། །སངས་རྒྱས་དཔའ་བོ་གང་གཱའི་བྱེ་མ་སྙེད། །བསྐལ་པ་བྱེ་མང་རིམ་གྲོ་སུས་བྱས་པས། །གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་ནི། །ཁྱིམ་ནས་མངོན་པར་བྱུང་ན་འདི་མཆོག་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཆོས་སྤྱོད་པ། །དེ་ལྟར་ཟས་དང་སྐོམ་དང་ཆོས་གོས་དང་། །མེ་ཏོག་དང་ནི་སྤོས་དང་བྱུག་པ་ཡིས། །མི་མཆོག་རྒྱལ་བ་རིམ་གྲོ་བྱས་མ་ཡིན། །སུ་དག་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་འདོད་མོས་ཤིང་། །སེམས་ཅན་དོན་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཡོངས་སྐྱོ་ནས། །དགོན་པར་བལྟས་ཏེ་གོམ་པ་བདུན་བོར་ན། །དེ་བས་བསོད་ནམས་འདི་ནི་ཁྱད་པར་འཕགས། །དེ་ནས་གཞོན་ནུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་གྱིས་ཁྱིམ་ནས་མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་བརྗོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཆེན་གྱིས་ཐོས་སོ། །ཐོས་ནས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པའི་དོན་ཤེས་པ་ལྟར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསྔགས་པ་མི་

“ ‘The service of those who keep to worldly material things
Will all be for the benefit of the present life.
The immaterial service of the Dharma
Leads to the greatest benefit for humans. {3}

“ ‘Those who have a nonmaterialistic motivation
And teach the nonmaterial Dharma,
Those individuals who gain nonmaterial joy,
They will quickly attain buddhahood. {4}

“ ‘Those who are addicted to their desires,
Who crave for children and wives,
Who are addicted to their revolting homes,
Will not attain unsurpassable, highest enlightenment. {5}

“ ‘Supreme enlightenment will not be difficult to attain
For those who avoid desire as if it were a pit of fire,
Who abandon craving for children and wives,
And, frightened and terrified, leave their homes. {6}

“ ‘There have been no buddhas in the past,
Nor will there be any in the future or now in the present,
Who attain the highest, most supreme enlightenment
While living inside their homes. {7}

“ ‘Casting away a kingdom like a lump of phlegm,
Longing for solitude and living in the forests,
Eliminating the kleśas and defeating the māras,
They will realize stainless, noncomposite enlightenment. {8}

“ ‘People who, with a disenchanted mind,
Leave their homes, they are superior
To those who serve, for many millions of eons,
Heroic buddhas as numerous as the Ganges sands. {9}

“ ‘People who leave their homes and practice the Dharma,
Without serving the supreme humans, the jinas,
With food, drink, and Dharma robes,
With flowers, incense, and ointments— {10}

“ ‘Those who, longing for enlightenment,
Disillusioned with the composite, and for the benefit of beings,
Take seven steps in the direction of the forests—
They will have the superior merit.’ {11}

“Young man, King Mahābala heard what the Bhagavān, the tathāgata, the arhat, the perfectly enlightened Buddha Ghoṣadatta said about leaving one’s home. Having heard this, he thought, ‘I have understood the Bhagavān’s teaching to mean that he does not praise the perfection of generosity,

2.10

བརྗོད་ཀྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་མཐར་གཏུགས་པའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་དང་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྔགས་སོ་ཞེས་བསམས་ནས་དེ་འདི་སྙམ་དུ་ཁྱིམ་ན་གནས་པས་བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ནན་ཏན་སྒྲུབ་པའམ། དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་སླ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ནན་ཏན་ལས་བདག་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་གྱིས། བདག་ནི་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་ཏེ་གོས་ངུར་སྨྲིག་བགོས་ནས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་སྙམ་མོ། །གཞོན་ནུ་དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཆེན་བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་བརྒྱད་ཁྲིས་བསྐོར་ཅིང་མདུན་དུ་བདར་ཏེ། དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་ག་ལ་བ་དེར་སོང་སྟེ་ཕྱིན་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལན་གསུམ་བསྐོར་བ་བྱས་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་གོ། །དེ་ནས་གཞོན་ནུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེས་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཆེན་གྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་མཁྱེན་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྲོས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་བཤད་དོ། །དེ་ནས་གཞོན་ནུ་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཆེན་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཐོས་ནས་དགའ་བ་དང་མགུ་བ་དང་རངས་པ་དང་རབ་ཏུ་མོས་པ་དང་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེས་ནས་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་ཏེ་གོས་ངུར་སྨྲིག་བགོས་ནས་ཡང་དག་པར་དད་པས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་བཟུང་སྟེ་བཟུང་ཞིང་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས། བཅངས་ཤིང་བཀླགས་ནས་བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་གནས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་བཅུའི་བར་དུ་ནམ་ཡང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བར་མ་སོང་སྟེ། སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཤིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཐོས་སོ། །སངས་རྒྱས་དེ་དག་ལས་ཐོས་ནས་དེས་བཟུང་སྟེ། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས། བཅངས་

but gives the highest, ultimate praise to the perfection of conduct.²⁹¹ The Bhagavān has praised perfect purity, perfect celibacy, and perfect nirvāṇa.’

“He thought, ‘It is not easy to practice the unsurpassable Dharma and attain its goal while living in a home. I would decline in my practice of the unsurpassable Dharma. I shall cut off my hair and beard, wear the orange robes, and leave home for homelessness.’

“Then, young man, King Mahābala, accompanied by eighty thousand²⁹² brahmins and laypeople, came before the Bhagavān, the tathāgata, the arhat, the perfectly enlightened Buddha Ghoṣadatta, bowed down to his feet, circumambulated the Bhagavān three times, and sat to one side.

“Young man, the Bhagavān, the tathāgata, the arhat, the perfectly enlightened Buddha, knowing the higher motivation of King Mahābala, taught this samādhi, the revealed equality of the nature of all phenomena.

“Young man, on hearing this, King Mahābala was pleased, delighted, joyful, inspired, and happy. He shaved off his hair and beard, put on the orange robes, and with faith left home for homelessness. Having entered homelessness he learned this samādhi, and having learned it he understood it. He dedicated himself to the practice of keeping it, reading it, and meditating on it. Through that root of merit, he did not fall into the lower existences for a hundred million eons. He served two hundred million buddhas and heard this samādhi from all those tathāgatas. He learned this samādhi, and having learned it he understood it.

2.11

ཤིང་བཀླགས་ནས་བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་གནས་སོ། །དེ་དེའི་འོག་ཏུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་བཅུ་འདས་པ་དང་། བསྐལ་པ་འབུམ་ཚང་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་དཔའ་བ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ནས་དེས་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱས་ཏེ། ཕྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་ཏོ། །གཞོན་ནུ་དེ་ནས་སྲོག་ཆགས་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཆེན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དབྱངས་བྱིན་གྱི་དྲུང་དུ་འོངས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཐོས་ནས་དགའ་མགུ་ཡི་རངས་ཤིང་རབ་ཏུ་དགའ་སྟེ། དགའ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེས་ནས་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་ཏེ་གོས་ངུར་སྨྲིག་བགོས་ནས་ཡང་དག་པར་དད་པས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལྟར་དེ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་བཟུང་སྟེ། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས། བཅངས་ཤིང་བཀླགས་ནས་བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་གནས་སོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་ཉི་ཤུའི་བར་དུ་ནམ་ཡང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བར་མ་སོང་སྟེ། བསྐལ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་རྣམས་མཉེས་པར་བྱས་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཐོས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་བཟུང་སྟེ། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་བཅངས་ཤིང་བཀླགས་ནས་བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་གནས་ཏེ། སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་ཉི་ཤུ་འདས་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་བསྐལ་པ་འབུམ་ཚང་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མཚན་དཔའ་བརྟན་ཞེས་བྱ་བ་ཤ་སྟག་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་སྟེ། དེ་དག་གིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་ཤིང་། དེ་དག་གི་དོན་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱ་

He dedicated himself to the practice of keeping it, reading it, and meditating on it.

“Subsequently, through those roots of merit, after a hundred million eons had passed, and then another hundred thousand eons, he attained the highest, complete enlightenment of perfect buddhahood. He became the Bhagavān, the tathāgata, the arhat, the perfectly enlightened Buddha named Jñānaśūra.²⁹³ He benefited countless beings, and afterward he passed away into perfect nirvāṇa.

“Young man, the eighty thousand people who with King Mahābala came into the presence of the Bhagavān, the Tathāgata Ghoṣadatta all heard this samādhi also and were delighted, rejoicing, and joyful. Happy and joyful, they cut off their hair and beards, wore the orange robes, and with genuine faith they left home for homelessness. Having entered homelessness they learned this samādhi, and having learned it they understood it. They dedicated themselves to the practice of keeping it, reading it, and meditating on it. Through that root of merit, they did not fall into the lower existences for a hundred million eons. During all those eons, they served ten million buddhas and heard this samādhi from all those tathāgatas. They maintained this samādhi and comprehended it. They dedicated themselves to the practice of keeping it, reading it, and meditating on it.

“Through their previous roots of merit, after two hundred million eons had passed and a further hundred thousand eons, they attained the highest, complete enlightenment of perfect buddhahood. They all became bhagavāns, tathāgatas, arhats, perfectly enlightened buddhas named Dṛḍhaśūra. They benefited countless beings, and afterward they passed away into perfect nirvāṇa.

2.12

ངན་ལས་འདའ་བས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་ཏོ། །གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་གྲངས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད་པ་སྡུད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་སྔོན་བྱུང་བའི་ལེའུ་འདི་ཉིད་རྒྱས་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །ངས་དྲན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བསྐལ་པ་ན། །འདས་པའི་དུས་ན་མི་ཡི་གཙོ་བོ་ནི། །དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་དོན་མཛད་བྱུང་། །དེ་ཡི་མཚན་ནི་དབྱངས་ཀྱི་བྱིན་ཞེས་བྱ། །བྱེ་བྲག་བརྒྱད་ཅུར་ཡོངས་སུ་ཚང་བ་ཡི། །དེ་ཡི་ཉན་ཐོས་འཁོར་མང་དང་པོ་བྱུང་། །གཉིས་པ་བྱེ་བ་བདུན་ཅུར་ཚང་བ་བྱུང་། །གསུམ་པ་དགྲ་བཅོམ་བྱེ་བ་དྲུག་ཅུ་ཡོད། །ཀུན་ཀྱང་ཟག་པ་ཟད་ཅིང་ཉོན་མོངས་མེད། །ཐམས་ཅད་རྫུ་འཕྲུལ་སྟོབས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །ཚེ་ཚད་ལོ་ནི་སྟོང་ཕྲག་བཞི་བཅུ་སྟེ། །ཞིང་ཡང་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་མཛེས་པར་གྱུར། །སྐྱོབ་པ་དེ་ཡི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་བྱུང་བ། །དཔག་མེད་དེ་དག་གཞན་ཕན་དབང་བསྐུར་ཐོབ། །དབང་དང་ས་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་སྟེ། །ཤིང་མཆོག་དྲུང་དུ་བྱང་ཆུབ་འཚང་རྒྱར་ཉེ། །འཛམ་བུའི་གླིང་འདིར་རྒྱལ་པོ་བྱུང་བ་ནི། །སྟོབས་བརྟན་དང་ནི་སྟོབས་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ། །གཅིག་ནི་དེ་ཡི་ཕྱེད་དབང་རྒྱལ་པོ་བྱེད། །ཅིག་ཤོས་ཕྱེད་ལ་དབང་བའི་རྒྱལ་པོར་གྱུར། །རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཆེན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་སར། །ལྷ་དང་མིས་མཆོད་སངས་རྒྱས་བྱུང་བར་གྱུར། །བདེ་བར་གཤེགས་ལ་རྒྱལ་པོ་དད་རྙེད་ནས། །ལོ་གྲངས་སྟོང་དུ་ཚང་བར་བསྙེན་བཀུར་བྱས། །སེམས་ཅན་གཞན་མང་དེ་ཡི་རྗེས་སློབ་པས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང་བཀུར་སྟི་བྱེད། །འཇིག་རྟེན་ཟང་ཟིང་གིས་ཏེ་ཆོས་ཀྱིས་མིན། །ཉན་ཐོས་བཅས་པ་རྙེད་པ་མང་བར་གྱུར། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་སེམས་ནི་འདི་སྙམ་སྟེ། །ཅི་ནས་འདི་ཀུན་འདོད་པ་རབ་སྤངས་ནས། །ང་ཡི་བསྟན་པ་འདི་ལ་རབ་འབྱུང་བར། །ཆོས་འདོད་འདི་དག་ལ་ནི་ཆོས་བསྟན་སྙམ། །བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྦྱངས་ཆོས་བསླབ་པ་དང་། །ཁྱིམ་གནས་ཉེས་པ་སྡུག་

“Therefore, young man, because of this teaching, the bodhisattva mahāsattvas cherish in this way this samādhi. They know that it is composed of the unsurpassable wisdom of omniscience.”

Then, at that time, the Bhagavān gave a detailed teaching by chanting the following extensive verses to the youth Candraprabha.

“I remember, countless eons ago
In the past, a supreme human, a great sage
Who benefited beings appeared in the world,
And he was known by the name Ghoṣadatta. {12}

“The first assembly of his students
Numbered eight hundred million.²⁹⁴
The second was seven hundred million.
The third was six hundred million arhats. {13}

“All had eliminated defilements and were without kleśas.
All had attained the perfection of miraculous powers.
The lifespan was forty thousand years
And the realm was perfectly pure and beautiful. {14}

“The bodhisattvas of that protector
Were consecrated to immeasurably benefit others.
They were well established through their powers and levels.
They were near to buddhahood beneath the sacred tree.²⁹⁵ {15}

“In this Jambudvīpa there were kings
Named Dṛḍhabala and Mahābala.
One king ruled half the world,
The other was king over the other half. {16}

“The Buddha, to whom humans and devas made offerings,
Had appeared within the domain of King Mahābala.
The king gained faith in the Sugata
And attended him for a thousand years. {17}

“Many other beings, following his example,
Also honored the Tathāgata
With worldly goods and not through the Dharma.²⁹⁶
They gave many things to the śrāvakas also. {18}

“The highest of beings had this thought:
‘I shall teach the Dharma to these who desire the Dharma
So that they will all give up desire
And enter into homelessness in my teaching.’ {19}

“The highest of humans taught in verses
The practice of following the Dharma of the sugatas,

2.13

བསྔལ་མཐའ་ཡས་དང་། །ཆོས་ལ་སྒྲུབ་པ་ཆོས་ཀྱི་མཆོད་ཡིན་ཞེས། །མི་མཆོག་དེས་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུངས། །ས་བདག་རྒྱལ་པོས་ཚིགས་བཅད་དེ་ཐོས་ནས། །མི་དབང་གཅིག་པུ་དབེན་སོང་བསམས་པ་ནི། །ཁྱིམ་ན་གནས་བཞིན་དུ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །ཆོས་ཀྱི་མཆོད་མཆོག་བྱ་བར་མི་ནུས་སྙམ། །མཆིལ་མ་བཞིན་དུ་རྒྱལ་སྲིད་དེས་བཏང་སྟེ། །སྲོག་ཆགས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུར་བཅས་པ་དག །རྒྱལ་བ་དེ་ཡི་དྲུང་དུ་ཉེར་འོངས་ཏེ། །ཞབས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ནི་སྤྱན་སྔར་འདུག །རྒྱལ་བས་དེ་དག་གི་ཡང་བསམ་མཁྱེན་ནས། །ཏིང་འཛིན་ཞི་བ་བལྟ་དཀའ་འདི་བཤད་དེ། །དེ་དག་དགའ་ཞིང་རབ་མོས་བདེ་བས་ཚིམ། །མགུ་ཞིང་རངས་པས་དེ་ཚེ་རབ་ཏུ་བྱུང་། །དེ་དག་རབ་བྱུང་ཏིང་འཛིན་འདི་བཟུང་སྟེ། །བཅངས་ཤིང་བཀླགས་ཏེ་ཡོངས་སུ་ཆུབ་བྱས་ནས། །བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཉི་ཤུ་ཚང་བར་ནི། །ནམ་ཡང་ངན་འགྲོ་ལོག་ལྟུང་སོང་མ་གྱུར། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེས། །སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཕྲག་སྟོང་ལེགས་པར་མཐོང་། །རྒྱལ་བ་དེ་དག་ཀུན་གྱི་བསྟན་པ་ལ། །དེ་དག་རབ་བྱུང་ཏིང་འཛིན་འདི་ལ་བསྒོམ། །དེ་དག་ཕྱི་མའི་དུས་ལ་སངས་རྒྱས་གྱུར། །མཐའ་ཡས་བརྩོན་པ་མིང་ནི་དཔའ་བརྟན་ཡིན། །སྲོག་ཆགས་བྱེ་བ་མང་པོའི་དོན་བྱས་ཏེ། །ཕྱི་མའི་དུས་ལ་མེ་བཞིན་མྱ་ངན་འདས། །སྔོན་ཚེ་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཆེན་བྱུང་བ་ནི། །སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་དཔའ་བ་འཇིག་རྟེན་བྱུང་། །དེ་ཚེ་སྲོག་ཆགས་བྱེ་སྟོང་མང་པོ་རྣམས། །བྱང་ཆུབ་བཀོད་ནས་ཕྱི་དུས་མྱ་ངན་འདས། །དེ་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དག་གིས་བརྗོད་པ་ཡི། །མདོ་འདི་ཕྱི་དུས་ཐོས་ནས་གཟུང་བར་གྱིས། །འདི་ལྟ་བུ་ཡི་ཆོས་མཛོད་འདི་བཟུང་ན། །མི་ཡི་གཙོ་བོར་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །དབྱངས་བྱིན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་འདོད་ཅིང་། མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱའོ། །གཞོན་ནུ་དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་གང་

The endless suffering and harm of living in a home,
And that practicing the Dharma is offering to the Dharma. {20}

“When the king, the sovereign, had heard those verses,
That ruler of men contemplated entering solitude.
He thought that all who dwell at home
Are unable to make the supreme offering to the Dharma. {21}

“He cast away the kingdom like a lump of phlegm
And together with eighty thousand persons
He came into the presence of the Jina,
Bowed to his feet, and sat before him. {22}

“The Jina, knowing what they intended,
Taught this samādhi of peace that is difficult to see.
Happy, inspired, and joyful, they were satisfied.
Pleased and delighted, they entered homelessness. {23}

“Homeless, they possessed this samādhi.
They kept it, read it, and understood it.
For two hundred million eons
They did not fall into the lower existences. {24}

“Because of those roots of merit,²⁹⁷
They all saw ten thousand million buddhas
And in the teaching of those jinas
They entered homelessness and meditated on this samādhi. {25}

“In later times they became buddhas
With infinite diligence, all named Dṛḍhaśūra.
They benefited many millions of beings
And after, like an extinguished flame, attained nirvāṇa. {26}

“The one who previously had been King Mahābala
Appeared in the world as Buddha Jñānaśūra.
He brought many billions of beings
To enlightenment, and then attained nirvāṇa. {27}

“Therefore you who, in later times, hear and possess
This sūtra that has been taught by the buddhas:
If you possess this treasure of the Dharma
You will quickly become a supreme human.” {28}

Chapter 6

Cultivating the Samādhi

The Bhagavān now said to the youth Candraprabha,²⁹⁸ “Therefore, young man, bodhisattva mahāsattvas who wish for this samādhi, and wish to attain quickly the highest, complete enlightenment of perfect buddhahood, should cultivate this samādhi.

“Young man, what is the cultivation of this samādhi?

2.14

ཞེ་ན། གཞོན་ནུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞུགས་པའམ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་དང་མལ་ཆ་དང་ན་བའི་གསོས་སྨན་དང་ཡོ་བྱད་རྣམས་དང་མེ་ཏོག་དང་བདུག་པ་དང་སྤོས་དང་ཕྲེང་བ་དང་བྱུག་པ་དང་ཕྱེ་མ་དང་ན་བཟའ་དང་གདུགས་དང་རྒྱལ་མཚན་དང་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་བ་དན་རྣམས་དང་རོལ་མོ་དང་སིལ་སྙན་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་པར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོའོ། །དེ་ཆོས་གང་ལ་ཡང་རེ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པར་མི་བྱེད་དེ། འདོད་པ་ལ་རེ་བ་མ་ཡིན། ལོངས་སྤྱོད་ལ་རེ་བ་མ་ཡིན། མཐོ་རིས་ལ་རེ་བ་མ་ཡིན། འཁོར་བ་ལ་རེ་བ་མ་ཡིན་གྱི་དེ་ནི་ཆོས་ལ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་འདོད་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་ཡང་མི་དམིགས་ན་དེ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་དམིགས་པར་འགྱུར། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་དེ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་མཐོང་བ་དང་། བདག་ཉིད་མི་དམིགས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་རེ་བའོ། །གཞོན་ནུ་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཆོད་པ་འདིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་རབ་ཏུ་འཐོབ་ཅིང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མྱུར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །དེ་ནས་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བསྟན་པ་འདི་རྒྱས་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །ཡེ་ཤེས་མཐའ་ཡས་པ་ལ་སྤོས་ཕུལ་བས། །སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱི་དྲི་ཡང་མཐའ་ཡས་འགྱུར། །བསྐལ་པ་བྱེ་བར་ངན་འགྲོར་དེ་མི་འགྲོ །དེ་དག་དྲི་བསུང་ང་བར་ཡོང་མི་འགྱུར། །དེ་དག་བསྐལ་པ་བྱེ་བར་སྤྱད་སྤྱོད་ཅིང་། །སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་སྟོང་ལ་མཆོད་བྱས་ནས། །དེ་དག་ཡེ་ཤེས་སྤོས་ཀྱིས་མངོན་འཕགས་ཏེ། །སངས་རྒྱས་ཚུལ་ཁྲིམས་དྲི་མཆོག་ལྡན་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་གང་དག་སྤོས་བྱིན་དང་། །དེ་བཞིན་གང་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང་། །སེམས་

do not exist,
The ‘concordant patience’ they have is of lesser kind. {3}

“But if a person maintains a patience that is great,²⁹⁹
Even were they cut up, for ten million eons,
Into tiny pieces as numerous as the Ganges sands,
Their mind will never regress. {4}

“Why is this termed ‘patience’?
And why is it called ‘concordant’?
For what reason is it said to be ‘nonregressive’?
And why are they called ‘bodhisattvas’? {5}

“Their patience being for the selfless nature of phenomena,
Those who perceive selflessness have no kleśas.
They know that all phenomena are like space.
That, therefore, is what is termed ‘patience.’ {6}

“They train in accord with all the jinas.
Those wise ones do not practice non-Dharma.
They do not doubt the Buddha’s Dharma.
That is the patience that is ‘concordant.’ {7}

“Even if all the māras in the world transformed
Into buddhas and said to such practitioners,
‘Enlightenment is too difficult! So become a śrāvaka!’
They would not believe those words and would not regress. {8}

“If they know of the incorrect view of beings
They say, ‘This is not the path to deathlessness!’³⁰⁰
So that they reject the wrong path and are brought to the true path.³⁰¹
That is the reason why they are called bodhisattvas.³⁰² {9}

“They remain upon the path of concordant patience
And are awake through the knowledge of selflessness.
Even in a dream they do not believe
In humans, persons, souls, or beings. {10}

“Even if as many millions of māras as there are Ganges sands
Came before them in the forms of buddhas,
And said to them that there is a soul within the body,
They would reply that it was not so and say, ‘You are not buddhas.’³⁰³ {11}

“Through wisdom I know that the skandhas are empty.
Because I know that, I am unaccompanied by kleśas.
In my conduct I use mere words
But within this world remain within nirvāṇa, {12}

“Just as when a man has a son born to him
And gives him a name, saying, ‘This is his name!’
But that name cannot be found anywhere.
And that name did not come from anywhere. {13}

“In that way the name ‘bodhisattva’ is given,

2.15

འདིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་མེད་ཤེས་ན། །དེ་ནི་དེ་ཡི་འཐུན་བཟོད་ཆུང་ངུ་ཡིན། །བཟོད་པ་ཆེན་པོ་བསྟེན་པ་དེ་ལ་ནི། །བསྐལ་པ་བྱེ་བ་གང་གཱའི་བྱེ་སྙེད་དུ། །མི་ཡིས་ཁམ་ཚད་ཙམ་དུ་བཅད་གཏུབས་ཀྱང་། །དེ་ཡི་སེམས་ནི་ལྡོག་པར་ཡོང་མི་འགྱུར། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་བཟོད་པའི་མིང་དུ་གདགས། །ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་འཐུན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། །གང་གི་རྒྱུས་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ཅེས་བྱ། །ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད། །རང་བཞིན་བདག་མེད་ཆོས་ལ་དེ་བཟོད་དེ། །བདག་མེད་འདུ་ཤེས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་མེད། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ཇི་བཞིན་ཤེས། །དེ་ཕྱིར་དེ་ལ་བཟོད་པའི་མིང་དུ་བཏགས། །རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་རྗེས་སུ་འཐུན་སློབ་ཅིང་། །མཁས་པ་དེ་ནི་ཆོས་མིན་མི་སྤྱོད་དེ། །སངས་རྒྱས་ཆོས་ལ་ཐེ་ཙོམ་མི་སྐྱེད་པ། །དེ་ནི་རྗེས་སུ་འཐུན་པའི་བཟོད་པ་ཡིན། །དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་ན། །ཇི་སྙེད་བདུད་ཡོད་སངས་རྒྱས་གཟུགས་བསྒྱུར་ནས། །བྱང་ཆུབ་རྙེད་དཀས་ཉན་ཐོས་གྱིས་ཤིག་ཅེས། །ཚིག་ཏུ་སྨྲ་ཡང་མི་འཛིན་ལྡོག་མི་འགྱུར། །སེམས་ཅན་མི་འཐུན་ལྟ་ལས་རྟོག་བྱེད་ཅིང་། །མི་འཆི་འཐོབ་པའི་ལམ་ནི་འདིའོ་ཞེས། །ལོག་པའི་ལམ་སྤངས་ལམ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད། །དེ་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། །རྗེས་སུ་འཐུན་བཟོད་ལམ་ལ་གནས་པ་དང་། །བདག་མེད་ཤེས་པས་སད་པར་བྱས་པ་ལ། །རྨི་ལམ་ན་ཡང་མི་དང་གང་ཟག་དང་། །སྲོག་དང་སེམས་ཅན་ཡོད་པར་ཡོང་མི་འཛིན། །བདུད་རྣམས་བྱེ་བ་གང་གཱའི་བྱེ་མ་སྙེད། །སངས་རྒྱས་གཟུགས་བསྒྱུར་དེ་དག་དྲུང་འོངས་ཏེ། །ལུས་ཀྱི་ནང་ན་སྲོག་མེད་གྱུར་ན་ནི། །ཁྱེད་ཅག་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པ་མིན་ཞེས་སྨྲ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཕུང་པོ་སྟོང་པར་ཤེས། །ཤེས་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམས་དང་ང་མི་འགྲོགས། །ཐ་སྙད་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པར་སྤྱོད་བྱེད་ཅིང་། །འཇིག་རྟེན་འདི་ན་མྱ་ངན་འདས་པར་གནས། །ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་དག་གི་བུ་སྐྱེས་ནས། །འདི་ཡི་མིང་ནི་འདི་ཞེས་མིང་བཏགས་པ། །ཕྱོགས་རྣམས་སུ་ཡང་དེ་ཡི་མིང་མི་རྙེད། །མིང་དེ་གང་ནས་ཀྱང་ནི་འོངས་པ་མེད། །དེ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མིང་བཏགས་ཏེ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་

2.16

འདི་ཞེས་ཡོངས་བཙལ་ཀྱང་། །ཕྱོགས་རྣམས་ན་ཡང་དེ་ཡི་མིང་མི་རྙེད། །དེ་ལྟར་གང་ཤེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན། །རྒྱ་མཚོའི་དབུས་ནས་ཇི་སྟེ་མེ་འབར་ཡང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཇིག་ཚོགས་ལྟ་བ་མེད། །འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་ཚུན་ཆད་ནི། །དེ་ལ་སྲོག་ཏུ་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་མེད། །འདི་ལ་གང་ཡང་སྐྱེས་ཤིང་ཤི་མེད་དེ། །མིང་དང་ཤེད་སྐྱེས་སེམས་ཅན་བྱུང་བ་མེད། །ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་སྟོང་པ་སྒྱུ་མ་བཞིན། །མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་རྣམ་པར་རིག་མི་ནུས། །ཁ་ཟས་དག་ལ་ཤིན་ཏུ་བརྐམ་པ་དང་། །ལྷུང་བཟེད་གོས་ལ་ཆགས་ཤིང་ཞེན་མེད་དང་། །འཕྱར་བ་རྣམས་དང་ཁེངས་པ་དག་གིས་ཀྱང་། །སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་འདི་ནི་ཤེས་མི་ནུས། །གཉིད་དང་རྨུགས་པས་ནོན་པས་ལེ་ལོ་ཅན། །ང་རྒྱལ་ཅན་དང་ཁྲེལ་མེད་འགྱིང་བ་དང་། །སུ་དག་སངས་རྒྱས་ལ་ནི་དད་མེད་པ། །དེ་དག་བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཤེས་མི་ནུས། །ཚུལ་ཉམས་པ་ཡི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། །གང་དག་ཆོས་ལ་དད་པ་མེད་པ་དང་། །ཚངས་པ་མཚུངས་སྤྱོད་དག་ལ་རི་མོ་མེད། །དེ་དག་བྱང་ཆུབ་འདི་ནི་རྟོགས་མི་ནུས། །ཚུལ་མ་ཉམས་ཤིང་ཁྲེལ་ཡོད་ངོ་ཚ་ཤེས། །ཆོས་དང་སངས་རྒྱས་དག་ལ་གང་དགའ་ཞིང་། །ཚངས་པ་མཚུངས་སྤྱོད་དག་ལ་རབ་ཏུ་གུས། །དེ་དག་བྱང་ཆུབ་དམ་པ་མཆོག་འཐོབ་འགྱུར། །གང་དག་སྤྱོད་ཡུལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག །བདེ་ཞིང་དགའ་བའི་མལ་དུ་ཞུགས་པ་དང་། །ཟས་སུ་བསམ་གཏན་སྐོམ་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན། །དེ་དག་གིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་མཆོག་རབ་འཐོབ། །བདག་མེད་པ་ཡི་འདུ་ཤེས་ཉིན་པར་གནས། །འཆག་སར་སྟོང་པ་དང་ནི་རྗེས་སུ་དྲན། །བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་མེ་ཏོག་ཡིད་འོང་བསུང་། །བརྩོན་པ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཁས་པའི་སྤྱོད་པ་དག །སྐྱེ་བོ་གཞན་རྣམས་དང་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡང་མ་ཡིན་ན། །དེ་ལ་རྟོགས་པར་སུ་ཞིག་འདུན་མི་སྐྱེད། །གལ་ཏེ་བསྐལ་བྱེ་གང་གཱའི་བྱེ་མ་སྙེད། །དེ་སྲིད་དུ་ནི་ཚེ་ཡི་ཚད་གྱུར་ནས། །ངས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི། །སྤུ་གཅིག་བསྔགས་པ་བརྗོད་ཀྱང་མཐར་མི་ཕྱིན། །དེ་ཕྱིར་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་རྒྱལ་བ་ཡིས། །བཤད་པའི་ཕན་ཡོན་འདི་དག་ཐོས་ནས་ནི། །

But if one seeks for this ‘bodhisattva’
That name will not be found anywhere.
One who knows that is a bodhisattva. {14}

“The bodhisattvas do not believe in the existence of a self
Any more than that a fire can burn in the middle of the ocean.
Since they have developed the aspiration for enlightenment
They have not had the view that there is a soul within.³⁰⁴ {15}

“There is no birth and there is no death
For beings, humans,³⁰⁵ the descendants of Manu.
Phenomena have an empty nature, like illusions;
The tīrthikas are unable to know that. {16}

“Also those who crave for food,
Who desire and cling to alms bowls and robes,
Who are arrogant and are haughty,
They cannot understand the Buddha’s enlightenment. {17}

“The lazy who are overcome by sleepiness and dullness,
Who have stubborn minds,³⁰⁶ and are shameless,
Who have no faith in the Buddha,
They are unable to understand³⁰⁷ sublime enlightenment. {18}

“The ordinary beings with incorrect behavior,
Those who do not have faith in the Dharma,
Who have no respect toward celibates,
They are unable to understand enlightenment. {19}

“Those with correct behavior, who have modesty and self-respect,
Who delight in the Dharma and the buddhas,
Who show great respect to the practitioners of celibacy,
They will attain the supreme, highest enlightenment. {20}

“Those whose conduct is performed with mindfulness,
Who sit upon their cushion with joy and delight,
With dhyāna as food and samādhi for drink,
They will attain the supreme, highest enlightenment. {21}

“Those who understand selflessness all day long,
Who are mindful of emptiness as they walk,
Who bear the beautiful aromatic flowers of the aspects of enlightenment,
Those dedicated ones will attain supreme enlightenment. {22}

“They who are skilled in bodhisattva conduct
Are not on the level of other beings,
Of śrāvakas, or of pratyekabuddhas.
Who would not aspire to that realization? {23}

“If I were to have a lifespan that continued
For as many millions of eons as there are sands in the Ganges,
I would not even be able to finish reciting the praises
Of as little of the Buddha’s wisdom as a tiny pore. {24}

“Therefore, having heard the benefits