Samadhirajasutra 5: Bam po 5

5.1

འཛིན་ངེས་པར་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གསུམ་པའོ།། །།འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་མདོ། བམ་པོ་ལྔ་པ། དེ་ནས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་སྟན་ལས་ལངས་ཏེ་བླ་གོས་ཕྲག་པ་གཅིག་ཏུ་གཟར་ནས་པུས་མོ་གཡས་པའི་ལྷ་ང་ས་ལ་བཙུགས་ཏེ། བཅོམ་

with palms placed together he bowed toward the Bhagavān and said to him,⁵⁶⁶ “Bhagavān, it is marvelous that the Bhagavān, the tathāgata, the arhat, the perfectly enlightened Buddha has taught the equality that is the nature of all phenomena, which is the samādhi that all bodhisattvas train in.

“Bhagavān, it was thus, in this training, that the Bhagavān trained for a long time, and accomplished the highest, complete enlightenment of perfect buddhahood. Bhagavān, that gives me confidence to speak.⁵⁶⁷ Sugata, it gives me confidence to speak.”

The Bhagavān said, “Young man, if you think the time has come, be confident to speak.”

Since the Bhagavān had granted the youth Candraprabha this opportunity, Candraprabha spoke the following verses of praise directly to the Bhagavān.

“You saw beings tormented by suffering,⁵⁶⁸
Constantly overpowered by desire and anger,
And developed the aspiration to attain enlightenment:
‘May I become a buddha who liberates beings!’ {1}

“Hero,⁵⁶⁹ for many millions of eons, constantly,
You practiced generosity, self-restraint and self-control,
Patience, correct conduct, and similarly diligence,
And your acts of generosity were vast and infinite. {2}

“Without ever any sadness in your mind
You gave away your legs, arms, and even your life,
And similarly, without attachment you gave away
Gold, silver, sons, wives, and your kingdom. {3}

“Your conduct was stainless and pure.
You made a gift of yourself without ruining your conduct.
You controlled well your body, speech, and mind.
Sugata who has a self-restrained mind, I pay homage to you. {4}

“Delighting in patience, residing on the path of patience,
Even though your body was cut into pieces you were not angered;⁵⁷⁰
Through your meditation on love, milk flowed from you.
Marvelous Sugata, I pay homage to you. {5}

“You possess the strength of the ten strengths.
With wisdom free of attachment you know all phenomena.

5.2

ལྡན་འདས་ག་ལ་བ་དེ་ལོགས་སུ་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་བཏུད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཉམ་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསླབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་པ་ལེགས་པར་བཤད་པ་ནི་ངོ་མཚར་ཏོ། །འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡུན་རིང་པོར་བསླབ་པ་འདི་ལ་བསླབས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་སྤོབས་སོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་བདག་སྤོབས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གཞོན་ནུ་དེའི་དུས་ལ་དབབ་པར་ཤེས་ན་ཁྱོད་སྤོབས་པར་གྱིས་ཤིག །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་སྐབས་ཕྱེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་སུམ་དུ་ཚུལ་དང་འདྲ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་གིས་བསྟོད་དོ། །འདོད་དང་ཁྲོ་བས་རྟག་ཏུ་ཟིལ་ནོན་ཅིང་། །སྡུག་བསྔལ་གཙེས་པའི་སེམས་ཅན་གཟིགས་ནས་ནི། །སྐྱེ་དགུ་ཐར་བྱེད་སངས་རྒྱས་གྱུར་ཅིག་ཅེས། །བྱང་ཆུབ་ཕྱིར་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་ཀྱང་བསྐྱེད། །དཔའ་བོས་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་མང་སྤྱད་དེ། །སྦྱིན་དང་དུལ་དང་ལེགས་སྡོམ་རྟག་ཏུ་གནས། །བཟོད་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་བཞིན་བརྩོན་འགྲུས་དེས། །སྦྱིན་པ་དག་ཀྱང་མཐའ་ཡས་རྒྱ་ཆེར་བྱིན། །རྐང་ལག་དང་ནི་སྲོག་ཀྱང་རབ་གཏོང་ཞིང་། །ཁྱོད་ཀྱི་ཡིད་ལ་ནམ་ཡང་སྐྱོ་མེད་དེ། །གསེར་དངུལ་དེ་བཞིན་བུ་དང་ཆུང་མ་དང་། །ཆགས་མེད་གྱུར་ནས་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་ཀྱང་གཏོང་། །ཁྱོད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དྲི་མེད་རྣམ་དག་སྟེ། །བདག་ཉིད་གཏོང་ཞིང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོང་མི་འདྲལ། །ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་བསྡམས། །བདེ་གཤེགས་སེམས་དུལ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བཟོད་ལ་དགྱེས་ཤིང་བཟོད་པའི་ལམ་ལ་གནས། །ལུས་ནི་དུམ་བུར་བྱས་ཀྱང་འཁྲུགས་མེད་དེ། །བྱམས་པ་བསྒོམས་པས་དེ་ལས་འོ་མ་ཟགས། །བདེ་གཤེགས་ངོ་མཚར་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྟོབས་བཅུ་དག་གི་སྟོབས་དང་ལྡན་གྱུར་ཅིང་། །ཆགས་མེད་ཡེ་ཤེས་གནས་པས་ཆོས་ཀུན་

5.3

རྟོགས། །ཐུགས་རྗེས་འཇིག་རྟེན་ཕན་མཛད་ཆོས་ཀྱི་རྗེ། །སྐྱེ་དགུ་འདི་ཡི་དོན་བཞེད་ཐུགས་བརྩེ་བ། །སྟོང་པར་མཁྱེན་ཅིང་འདི་ན་སེམས་ཅན་མེད། །དེ་བཞིན་འཇིག་རྟེན་ལམ་སྟོར་གཟིགས་ནས་ནི། །དེ་དག་རང་བཞིན་བདག་མེད་ཆོས་རྟོགས་བགྱིས། །རྣམ་གྲོལ་སྐྱེས་ཀྱང་གང་ནའང་རྣམ་གྲོལ་མེད། །སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་བག་མེད་ཐམས་ཅད་སྤངས། །བདུད་སྡེ་མཐའ་ཡས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་བཅོམ། །ཡེ་ཤེས་མཐའ་ཡས་བྱང་ཆུབ་རྒྱ་ཆེར་མཁྱེན། །མཆོག་ཏུ་རྣམ་དག་ཞི་བའི་ཆོས་ཀྱང་སྟོན། །ཟླ་བ་སྐར་མར་བཅས་པ་གནམ་ལྷུང་ཞིང་། །རི་དང་གྲོང་དུ་བཅས་པའི་ས་ཞིག་ལ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་རྣམ་པ་གཞན་གྱུར་ཀྱང་། །ཁྱོད་ནི་མི་བདེན་པ་ཡི་ཚིག་མི་གསུང་། །སྐྱེ་དགུ་དམིགས་པ་དག་ལ་དགའ་བ་དང་། །སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ཁྱོད་ཀྱིས་གཟིགས་ནས་ནི། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཟབ་ཅིང་ཞི་བ་ཡིན། །དམིགས་པ་མེད་པ་དག་ནི་སྟོན་པར་མཛད། །བསྐལ་པ་བྱེ་བ་བསམ་ཡས་སུ། །མི་དམིགས་པ་ཡི་བསླབ་པ་ལ། །དཔའ་བོ་ཆེན་པོས་བསླབས་པས་ན། །ཁྱོད་ལ་འཁྲུལ་པ་ཡོང་མི་མངའ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཡི་ཆོས་བསླབས་པ། །དེ་ལྟ་བུ་ཡི་ཆོས་སྟོན་ཏེ། །མུ་སྟེགས་གཞན་དག་ཇི་སྙེད་དང་། །བྱིས་པ་དག་གིས་ས་འདི་མིན། །བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་གང་གནས་པ། །མི་མཁས་དེ་དག་འཁྲུལ་པར་འགྱུར། །ཆོས་རྣམས་བདག་མེད་རིག་པས་ན། །ཁྱོད་ལ་འཁྲུལ་པ་ཡོང་མི་མངའ། །དཔའ་བོ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་གསུང་། །ཡང་དག་ཆོས་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །མགོན་པོ་ཡང་དག་བདེན་གནས་ཏེ། །ཡང་དག་ཚིག་ནི་རབ་ཏུ་གསུང་། །ཁྱོད་ཀྱི་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་བཞིན། །ཁྱོད་ཀྱི་ཡང་དག་སྤྱོད་པ་བྱུང་། །ཡང་དག་དེ་ཡི་རྒྱུ་འདྲ་བས། །ཡང་དག་ཚིག་ནི་རབ་ཏུ་གསུང་། །ཡང་དག་སྤྱོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །ཡང་དག་མཐའ་ལ་ཤིན་ཏུ་བསླབས། །ཡང་དག་བསམ་པ་ཡང་དག་སྤྱོད། །ཡང་དག་མཁྱེན་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཁྱོད་ཀྱི་ཤེས་རབ་མཉམ་པ་མེད། །ཡེ་ཤེས་གསུང་བ་འོད་མཛད་པ། །ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་རབ་བརྙེས་ཤིང་། །ཡེ་ཤེས་གསུང་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་བྱམས་པ་རབ་བསྒོམས་ཏེ། །སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་བཤེས་

With compassion, Lord of Dharma, you benefit the world.
Through your kindness you wish to benefit beings. {6}

“You know emptiness and that there are no such beings,
And likewise you see that the world’s beings have lost that path.
You have realized that the nature of phenomena is selfless
And that though you bring beings to liberation, there is no such liberation. {7}

“With discrimination you reject all carelessness.
You have conquered the infinite, powerful māras.
Enlightened at buddhahood, you have vast, infinite wisdom.
You teach the supreme Dharma of completely pure peace. {8}

“The sky with its moon and the stars may fall,
The earth with its mountains and towns may be destroyed,
The element of space may change into something else,
But you will never speak an untrue word. {9}

“You have seen the suffering of beings
Who take joy in the perception of objects.
You teach the profound peace, emptiness,
In which there is no perception of objects. {10}

“Great hero, you trained
For countless millions of eons
In the training of nonperception,
And so you are free of error. {11}

“Just as you have trained in the Dharma,
In that way you teach the Dharma.
Yours is not the level of foolish beings,
And neither is it the level of all the tīrthikas. {12}

“Those who have the conception of a self,
They are unwise beings who are in error.
You know that phenomena have no self,
And so you are free of any error. {13}

“You speak the truth, great hero;
You are established in the true Dharma.
Lord, you remain within truth, within veracity,
And you speak words that are true. {14}

“Your conduct has been true,
Just as you have prayed for.
You have the consequence of that true conduct
And you speak words that are true. {15}

“You have perfected true conduct.
You have trained in the summit of truth.
You have truly practiced with a true motivation.
I pay homage to you who have true wisdom. {16}

“There is no equal to your wisdom.
Your words of wisdom illuminate.
You have attained unique wisdom.
I pay homage to you who speak words of wisdom. {17}

“You have meditated on kindness
And become a friend to all beings.

5.4

གཉེན་ཁྱོད། །རི་རབ་བཞིན་དུ་མི་སྒུལ་ཏེ། །མི་གཡོ་རབ་ཏུ་གནས་པ་པོ། །སྟོན་པའི་འཁོར་ཚོགས་རྒྱ་ཆེ་ཡང་། །ཚོགས་མང་དག་ཀྱང་སྡུད་པར་མཛད། །ཤེས་རབ་ཟབ་མོ་བདེ་བར་གཤེགས། །འཁོར་གྱི་ནང་གཤེགས་སྒྲ་ཡང་སྒྲོག །སངས་རྒྱས་སེང་གེའི་སྒྲ་སྒྲོགས་ཤིང་། །སེང་གེའི་སྟབས་སུ་རྣམ་པར་གཤེགས། །ཁྱོད་ཀྱིས་མུ་སྟེགས་ཀུན་བཏུལ་བ། །སེང་གེ་ཡིས་ནི་ཝ་རྣམས་བཞིན། །དཔའ་བོ་མ་དུལ་དུལ་མཛད་པ། །མ་དུལ་བ་དག་ཁྱོད་ཀྱིས་བཏུལ། །དེ་དག་མཛའ་སྡུག་བརྟན་གྱུར་ཏེ། །དབྱེར་མི་ཕྱེད་ཅིང་ལེགས་པར་གནས། །ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་གནས་པ་ཡི། །སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་གཟིགས་ནས་ནི། །སྡུག་དང་མི་སྡུག་མེད་པ་ཡི། །བདག་མེད་ཆོས་ནི་ཁྱོད་སྟོན་ཏེ། །མ་བསླབས་པ་ཡི་བྱིས་པ་དག །ལོག་པའི་ལམ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས། །འདྲེན་པ་གང་ནས་གཤེགས་པ་ཡི། །ལམ་ཡང་རབ་ཏུ་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན། །བདག་ཏུ་འཛིན་ལ་སུ་གནས་པ། །དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་གནས། །གང་ལ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ཡི། །བདག་མེད་དེ་དག་མི་ཤེས་སོ། །འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཚིག་ཁྱོད་སྟོན་ཏེ། །ཁྱོད་ལ་འཁྲུལ་པ་མི་རྙེད་འཇིག་རྟེན་མགོན། །ཁྱོད་ནི་མ་ལོག་པ་ཡི་ཚིག་གསུང་སྟེ། །སྡུག་བསྔལ་མང་ཐར་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ལྷ་ཀླུ་གནོད་སྦྱིན་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག །བརྒྱ་སྟོང་མང་པོ་མཁའ་ལ་འཁོད་པ་རྣམས། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དོན་ལྡན་གསུང་ཐོས་ནས། །ཐམས་ཅད་འདྲེན་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད། །ཚིག་ནི་རབ་ཏུ་སྙན་ཅིང་བཟང་ལ་འཐད། །མཉེན་ཞིང་འཇམ་ལ་ཡིད་འོང་དུས་དང་འབྱོར། །གསུང་གི་ཡན་ལག་དཔག་ཏུ་མེད་དང་ལྡན། །ཕན་བྱེད་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ཐར་བྱེད་པ། །སིལ་སྙན་བརྒྱ་སྟོང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། །ལྷ་ཡི་དབྱངས་སྒྲ་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་མཆོག །ཤིན་ཏུ་སྙན་པ་དུས་གཅིག་འབྱོར་གྱུར་ཀྱང་། །བདེ་གཤེགས་གསུང་གཅིག་གིས་ནི་ཟིལ་གྱིས་ནོན། །ཁུ་བྱུག་བྱ་མང་འཇམ་པའི་སྒྲ་འབྱིན་དང་། །ཀུན་ལ་ཤིན་ཏུ་ཡིད་འཐད་དབྱངས་སྙན་དག །བྱ་ཚོགས་མང་པོ་ཐམས་ཅད་སྒྲ་འབྱིན་པ། །སངས་རྒྱས་གསུང་གི་ཆར་

You are as unshakable as Sumeru.
You are completely stable and unwavering. {18}

“Teacher, your following is vast.
You have attracted these followers.
Sugata who has profound wisdom,
Make your voice resound within this assembly. {19}

“The voice of the Buddha is a lion’s roar.
You walk with the gait of a lion.
You defeat all the tīrthikas
Like a lion defeats jackals. {20}

“Hero who subdues the unsubdued,
The unsubdued are subdued by you.
They become friends who are reliable,
Inseparable, and pleasant to be with. {21}

“You see the beings who are suffering
Because they maintain the view of a self.⁵⁷¹
You teach the Dharma of no-self
In which there is neither like nor dislike. {22}

“The foolish who are untrained
Take up the wrong paths.
You show them the path
That the guides have followed. {23}

“Whoever holds to the concept of a self,
They will remain in suffering.
They do not know selflessness,
Within which there is no suffering. {24}

“You teach the Dharma with words that are without error.
Lord of the World, you make no error.
You are one who speaks words that are never incorrect.
I pay homage to you, who bring freedom from suffering. {25}

“In the sky there are many quintillions
Of devas, nāgas, and yakṣas.
They all feel joy in the Guide
When they hear the meaningful words of the Bhagavān. {26}

“Your words are mild, gentle, and pleasing,
Timely, melodious, appropriate, and beloved.
You have the countless qualities of speech
That benefit and bring liberation to many beings. {27}

“Countless hundreds of thousands of musical instruments
Are all played melodiously and simultaneously,
But the Sugata with one word eclipses them all
With his unique, divine, beloved voice.⁵⁷² {28}

“Avadavats⁵⁷³ and flocks of birds⁵⁷⁴ with beautiful songs,
With their beautiful songs that are pleasing to everyone—
All of the songs of these many flocks of birds⁵⁷⁵
Cannot equal a fraction of the Buddha’s speech. {29}

5.5

ཡང་དེས་མི་ཕོད། །ལྷ་ཡི་བུ་མོ་སྒྲ་དབྱངས་སྙན་པ་དང་། །སིལ་སྙན་རོལ་མོ་གླུ་དབྱངས་འཇམ་པ་དང་། །པི་བང་རྫ་རྔ་རྔ་ཆེན་དུང་གི་སྒྲ། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་གསུང་གི་ཆར་མི་ཕོད། །ཁུ་བྱུག་ནེ་ཙོ་རི་སྐེགས་སྒྲ་རྣམས་དང་། །ཁྲུང་ཁྲུང་རྨ་བྱ་མིའམ་ཅི་ཡི་སྒྲ། །སྒྲ་དབྱངས་ཡིད་འོང་སྙན་པ་ཅི་ཡོད་པ། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་གསུང་གི་ཆར་མི་ཕོད། །སྙན་ཅིང་མཉེན་ལ་ཡིད་འོང་དགའ་བ་དང་། །ཤིན་ཏུ་མཉེན་ལ་རབ་བསྔགས་ཞི་བའི་ཚིག །དབྱངས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དུས་གཅིག་བསྒྲགས་པ་བས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་མཆོག་དགར་འགྱུར་ཡིན། །ལྷ་མི་མི་དབང་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་དང་། །སྲིད་གསུམ་སེམས་ཅན་མཐའ་དག་ཅི་ཡོད་པ། །འོད་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འོད་སྣང་དེ་དག་ནི། །བདེ་གཤེགས་འོད་ཟེར་གཅིག་གི་ཟིལ་གྱིས་ནོན། །བདེ་གཤེགས་སྐུ་ནི་མེ་ཏོག་རྒྱས་པ་བཞིན། །མཚན་རྣམས་ཀུན་གྱིས་སྣ་ཚོགས་སྤྲས་ཤིང་བརྒྱན། །བསོད་ནམས་བརྒྱས་གྲུབ་དག་ཅིང་རྣམ་པར་དང་། །རྒྱལ་བའི་སྐུ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཏུ་ལྷན། །དུང་གི་སྒྲ་དང་འཁར་རྔ་སྒྲ་སྙན་དང་། །རྔའི་སྒྲ་དེ་བཞིན་ཀིམ་པ་ལ་ཡི་སྒྲ། །རབ་ཏུ་འཇམ་ཞིང་འཐད་པའི་སྒྲ་དེ་ཀུན། །སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཡི་ཆར་མི་ཕོད། །སིལ་སྙན་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་སྟོང་གི་སྒྲ། །སྒྲ་སྐད་གསལ་ཞིང་མཉེན་པ་ལྷ་ཡི་འདྲ། །ལྷ་དང་ལྷ་མོའི་སྒྲ་དབྱངས་དགར་འགྱུར་བ། །སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཡི་ཆར་མི་ཕོད། །ཁྲུང་ཁྲུང་རྨ་བྱ་ངུར་པ་ཁུ་བྱུག་དང་། །ངང་པ་ཀུ་ནལ་རྣམ་མང་བྱ་ཡི་ཚོགས། །དེ་དག་སྒྲ་སྙན་དུས་གཅིག་ཚོགས་པས་ཀྱང་། །སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཡི་ཆར་མི་ཕོད། །ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་ལྷ་མིན་ལྟོ་འཕྱེ་དང་། །ལྷ་དབང་ཚངས་པ་ལྷ་ཡི་བདག་པོའི་སྒྲ། །སྲིད་གསུམ་ཡིད་འོང་འཐད་པ་ཅི་ཡོད་པ། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཀྱི་ཆར་མི་ཕོད། །ཚངས་པའི་འོད་དང་ལྷ་ཡི་དབང་པོ་དང་། །ཉི་མ་དང་ནི་ནོར་བུ་རིན་ཆེན་འོད། །ཀུན་གྱི་འོད་ནི་རྣམ་པ་དུ་མ་དག །འོད་ཀུན་རྒྱལ་བའི་འོད་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན། །ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག །ཡེ་ཤེས་དག་པ་སྲིད་པ་གསུམ་ན་གོས་པ་མེད། །མི་དབང་ཡོན་ཏན་དབྱིག་

“Deva maidens with beautiful voices
And with melodious music and songs,
And the sound of lutes, paṭaha⁵⁷⁶ drums, bherī drums,⁵⁷⁷ and conches,
Cannot equal a fraction of the Buddha’s speech.⁵⁷⁸ {i}

“The songs of cuckoos, parrots, and mynas,
Of cranes, peacocks, and kinnaras—
All these beautiful, melodious sounds
Cannot equal a fraction of the Buddha’s speech.⁵⁷⁹ {30}

“Delightful, melodious, beautiful, enjoyable,
Exquisite, peaceful voices singing praises—
All such voices singing simultaneously
Are not as delightful as the Tathāgata’s perfect speech. {31}

“The light from all luminous beings,
From devas,⁵⁸⁰ humans, kings, and asuras,⁵⁸¹
And from all beings in the three existences,
Are eclipsed by one light ray from the Sugata. {32}

“The Sugata’s body is like a blossomed flower
With the various adornments of all the special signs.
A pure and clear accomplishment of hundreds of merits,
The body of the Jina shines on the entire world. {33}

“The sound of conches and of paṇavas,⁵⁸²
And the sound of bherī drums⁵⁸³ and kimpalas⁵⁸⁴—
All those beautiful and delightful sounds
Cannot equal a hundredth of the Buddha’s voice. {34}

“The sounds of quintillions of musical instruments,
Clear and beautiful voices like those of the devas,⁵⁸⁵
And the delightful voices of male and female devas⁵⁸⁶
Cannot equal a hundredth of the Buddha’s voice.⁵⁸⁷ {35}

“Flocks of a multitude of birds—cranes, peacocks,
Shelducks, cuckoos, geese, and snipe—
May simultaneously sing their songs, but they
Cannot equal a hundredth of the Buddha’s voice.⁵⁸⁸ {36}

“The voices of nāgas, yakṣas, asuras, mahoragas,
Devendra,⁵⁸⁹ Brahmā, and the lords of the devas—
All the lovely and beautiful voices in the three existences
Cannot equal a hundredth of the Buddha’s voice. {37}

“The light of Brahmā and lords of the devas,
The light of the sun and precious jewels,
The many different kinds of light—
All those lights are eclipsed by the brilliance of the Jina’s light.⁵⁹⁰ {38}

“Your body, speech, and mind are perfectly pure.
The purity of your wisdom is unstained by the three existences.

5.6

ཚོགས་ཡོན་ཏན་རིན་ཆེན་མངའ། །རང་འབྱུང་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་མཉམ་མེད་མཉམ། །དེ་ལྟར་སྟོབས་བཅུ་བདེན་པ་གསུང་ལ་བསྟོད་ནས་ནི། །གཞོན་ནུ་ཡིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་དགའ་བས་ཚིག་སྨྲས་པ། །སངས་རྒྱས་གཞལ་མེད་དཔག་ཡས་ལ་ནི་མཆོད་པ་ཡིས། །ཤཱཀྱ་ཐུབ་བཞིན་བདག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་གྱུར་ཅིག་སྨྲ། །བདེ་བར་གཤེགས་པས་དེ་ཡི་སྤྱོད་པ་མཆོག་མཁྱེན་ནས། །མི་དབང་ཆགས་མེད་ཡེ་ཤེས་མངའ་བ་འཛུམ་པ་མཛད། །སྟོབས་བཅུ་སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོ་བྱམས་པས་དེ་ཞུས་ཏེ། །འདྲེན་པས་གང་གི་སླད་དུ་འདི་ལྟར་འཛུམ་པ་མཛད། །ས་འདི་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་ཡོངས་སུ་གཡོས། །ལྷ་དང་ཀླུ་རྣམས་མཁའ་ལ་འདུག་ཅིང་རབ་དགའ་སྟེ། །ཤིན་ཏུ་སེམས་རངས་མགུ་བས་སངས་རྒྱས་ལྟ་ཞིང་མཆིས། །བདེ་གཤེགས་ཟིལ་གྱིས་མ་ནོན་དེ་དག་ལུང་བསྟན་གསོལ། །སྐྱེས་བུ་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་གང་ལ་ཞུགས་པ་ནི། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་དག་གི་ས་མ་ལགས། །རྒྱལ་བ་ཁྱོད་ཀྱིས་གང་གི་སླད་དུ་འཛུམ་མཛད་པ། །ཡེ་ཤེས་རྣམ་དག་དཔེ་མེད་ཡེ་ཤེས་མ་ལུས་གསུངས། །ཤཱཀྱའི་སེང་གེ་སྟོབས་བཅུ་མངའ་ཞིང་རྣམ་འདྲེན་པ། །རྐང་གཉིས་གཙོ་བོ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡང་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །འདོད་ཆགས་དང་ནི་ཞེ་སྡང་ཐ་བ་གཏི་མུག་སེལ། །རབ་ཏུ་འོད་སྣང་མཛད་པ་ཁྱོད་ལ་ཞུ་བ་ལགས། །བྱང་ཆུབ་དམ་པ་མཆོག་འདི་རབ་ཏུ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར། །འདྲེན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྐལ་པ་གང་གཱའི་བྱེ་སྙེད་དང་། །དེ་ལས་ལྷག་པར་ཡང་ནི་སྤྱོད་པ་རབ་ཏུ་སྤྱད། །གང་གི་དོན་དུ་འཛུམ་པ་འདི་མཛད་བསྟན་དུ་གསོལ། །ཡེ་ཤེས་དམ་པ་མཆོག་འདི་རབ་ཏུ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར། །སྟོན་པས་ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་མཛད། །སྲས་དང་བཙུན་མོ་གཉེན་བཤེས་རྩ་ལག་ཕངས་པ་བཏང་། །ཐུབ་པ་འཛུམ་པ་བསྟན་པ་འདི་ཡི་རྒྱུ་གང་ལགས། །རྟ་དང་བ་གླང་དང་ནི་ཤིང་རྟ་རྐང་ཐང་དང་། །བྲན་དང་ནོར་བུ་དངུལ་དང་མུ་ཏིག་ཁྱོད་ཀྱིས་བཏང་། །སྤྱོད་པ་མཆོག་སྤྱོད་ཚེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་མ་བཏང་བ། །རིན་པོ་ཆེ་དང་ནོར་རྫས་དག་ནི་གང་ཡང་མེད། །སྲིད་པ་གསུམ་ན་ཡེ་ཤེས་དག་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་སྤྱོད་པ་རབ་ཏུ་

Lord of men, you have the wealth of qualities, precious qualities.
Self-arisen one, through all your qualities, you are without equal.” {39}

In that way the youth spoke those words with great joy,
Praising the one with ten strengths, the speaker of truth.
He said, “By offering to the measureless,⁵⁹¹ unquantifiable Buddha
May I also become a buddha like Śākyamuni!” {40}

Knowing his perfect conduct, the Sugata,
The Lord of humans, the one with wisdom free of attachment, smiled.
Maitreya, the senior son of the one with ten strengths, asked him,
“For what reason did the Guide smile? {41}

“The earth has shaken in six ways.
The devas and nāgas in the sky are filled with joy.
They are gazing at the Buddha with great delight and happiness.
I pray to the unconquerable Sugata that you elucidate this to them. {42}

“You have a supreme being’s wisdom,
Which is not the level of the Bhagavān’s śrāvakas.
You who have pure wisdom beyond examples, wise one,
Tell⁵⁹² us the entire reason, Jina, why you smiled.⁵⁹³ {43}

“You are the Śākya lion, possessor of the ten strengths, the Guide,
The chief of humans, the one who has reached the perfection of wisdom.⁵⁹⁴
You have eliminated intractable desire, anger, and ignorance.
To you who shine with intense light, I ask this question: {44}

“Seeking the supreme, highest enlightenment,
You, the Guide, practiced for millions of eons
As numerous as the grains of sand in the Ganges.
For what reason did you show a smile? {45}

“Seeking the supreme, highest enlightenment,
You, the Teacher, gave away your arms and legs.
You gave away sons, wives, companions, and relations.
Sage, for what reason did you show a smile? {46}

“You gave away horses, elephants, and chariots,⁵⁹⁵
Slaves, jewels, silver, and pearls.⁵⁹⁶
When you practiced the sublime conduct
There were no jewels or wealth that you did not give away. {47}

“You have the supreme wisdom in the three existences.
You know the conduct of all beings.

5.7

མཁྱེན། །སེམས་དང་ཁམས་དང་མོས་པ་དག་ལའང་མཁས་ཤིང་རིག །གང་གི་དོན་དུ་འཛུམ་པ་འདི་དག་བསྟན་པ་མཛད། །མི་ཡི་གཙོ་བོ་ལ་ནི་གང་གིས་མཆོད། །གང་གི་དོན་ནི་རྒྱ་ཆེ་ཡངས་པར་འགྱུར། །སྤྱོད་པ་འདི་ཡང་སུ་དག་རབ་ཏུ་འཛིན། །ཐུབ་པ་གང་གི་དོན་དུ་འཛུམ་འདི་བསྟན། །ས་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རབ་ཏུ་གཡོས། །པད་མ་བྱེ་བ་འདབ་མ་བྱེ་བར་ལྡན། །གསེར་གྱི་པད་མ་ཤིན་ཏུ་འོད་གསལ་བ། །མཛེས་ཤིང་ཡིད་དུ་འཐད་པ་ས་ལས་བྱུང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྫུ་འཕྲུལ་རབ་ཆེ་བ། །རྒྱལ་བའི་ཐུགས་ཀྱི་སྲས་པོ་དེ་ལ་མཆིས། །ཆོས་སྨྲ་བ་ཡང་མང་པོ་འདིར་མཆིས་ཏེ། །འདྲེན་པ་ལ་ནི་དེ་ཡི་སླད་དུ་ཞུ། །རྔ་དང་དུང་དང་འཁར་རྔ་སྒྲ་ཆེན་དང་། །སིལ་སྙན་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྡུངས་པ་ཡི། །དེ་དག་སྒྲ་ནི་ནམ་མཁའ་འདི་ལས་གདའ། །བདེ་བར་གཤེགས་པའི་དབྱངས་ནི་བསམ་མི་ཁྱབ། །ཁྲུང་ཁྲུང་ངང་པ་ཀ་ལ་པིང་ཀ་དང་། །ཁུ་བྱུག་བྱ་ཚོགས་མང་པོ་འདུས་པ་ཡི། །སྒྲ་དབྱངས་རབ་ཏུ་སྙན་པ་ཕྱུང་བ་ཡང་། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཀྱི་ཆར་མི་ཕོད། །གང་གིས་སྦྱིན་དང་དུལ་དང་ལེགས་སྡོམ་རྣམས། །སྔོན་གྱི་བསྐལ་པ་མང་པོར་བསྙེན་པར་བགྱིས། །གང་གིས་མི་ཡི་གཙོ་བོ་རབ་མཆོད་ན། །སུ་ཡི་སླད་དུ་འཛུམ་པ་འདི་དག་བསྟན། །རི་མོ་གུས་པ་མཆོག་ཀྱང་བསྐྱེད་ནས་ནི། །སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་འགྱུར་ཞེས། །གང་གིས་རྐང་གཉིས་གཙོ་ལ་སྔོན་ཆད་ཞུས། །སུ་ཡི་སླད་དུ་འཛུམ་པ་འདི་དག་བསྟན། །སྟོབས་བཅུ་ལྡན་པ་ཇི་སྙེད་འདས་པ་དང་། །ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་བྱོན་བདེ་གཤེགས་དང་། །མི་ཡི་གཙོ་བོ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་མཁྱེན། །དེ་ཕྱིར་སྐྱེ་དགུའི་དོན་དུ་ཞུ་བ་ལགས། །སྲོག་ཆགས་ཀུན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མཐའ་ཡས་དང་། །མི་རྣམས་གང་གི་བསམ་པ་ཇི་འདྲ་དང་། །སྐྱེ་དགུའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱང་རབ་ཏུ་མཁྱེན། །དེ་ཕྱིར་མི་ཡི་གཙོ་ལ་ཞུ་བ་ལགས། །རྒྱུ་དང་རིགས་པ་འདུལ་ལ་མཁས་པ་དག །སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཇི་ལྟར་ཐོབ་སྙམ་པ། །སྤྱོད་པ་མཆོག་ལ་སུ་དག་སྤྱོད་པ་རྣམས། །དེ་ཕྱིར་བདག་ནི་རྐང་གཉིས་གཙོ་ལ་ཞུ། །གང་གིས་ཕྲ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་བལྟ་དཀའི་

You are skilled in knowing their natures, minds, and aspirations.
For what reason did you smile? {48}

“Who made the offering to you, best of men?
For whom has vast merit been created?
Who has gained that excellent conduct?
Sage, for what reason did you smile? {49}

“The earth has shaken in six ways.
Millions of lotuses have appeared on the ground.⁵⁹⁷
They shine and have millions of excellent petals.
They are the color of gold, beautiful and delightful. {50}

“Present here are the heart sons of the Jina
Who show the greatest bodhisattva miracles.
Many⁵⁹⁸ dharmabhāṇakas have gathered here.
Guide, I ask my question for their sake. {51}

“The sound of bherī drums,⁵⁹⁹ conches, and gongs,⁶⁰⁰
Of quintillions of instruments has resounded.
That music was heard coming from the sky,
But compared to that the Sugata’s speech is inconceivable. {52}

“Many flocks of birds have gathered,
Cranes,⁶⁰¹ geese, avadavats,⁶⁰² and cuckoos.
They have sung their perfect, beautiful songs,
But they do not equal a fraction of the Buddha’s speech. {53}

“Who in the past with generosity, self-restraint, and self-control
Has served well for many millions of eons?
Who has made offerings to you, supreme among men?
For what reason did you smile? {54}

“Who in the past, having shown you the greatest veneration,
Asked you, supreme among men, the question,
‘How can I attain the enlightenment of buddhahood?’
For what reason did you smile? {55}

“Those with the ten strengths in the past,
The sugatas of the present and the future,
And you, supreme among men, know all.
Therefore for the benefit of beings I ask this question. {56}

“You know the thoughts in the minds of beings
And all beings’ infinite ways of conduct;
You know the aspirations that humans have.
Therefore I ask this question to you, supreme among men. {57}

“Those who are practicing the supreme conduct,
Who are adept in causes, reasons, and discipline,
They ask, ‘How does one attain the Buddha’s wisdom?’
Therefore, supreme human, I ask this question. {58}

“There are those who meditate on the field of experience of those with the ten strengths:
The subtle Dharma that is difficult to perceive,

5.8

ཆོས། །སྟོང་པ་ཞི་བ་མཚུངས་མེད་བསམ་མི་ཁྱབ། །སྟོབས་བཅུ་ལྡན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་བསྒོམས་པ་རྣམས། །དེ་དག་སླད་དུ་འདྲེན་པ་བདག་ཞུའོ། །སྲོག་ཆགས་འགྲོ་བ་བསམ་ཡས་ཀུན་གྱི་ཕྱིར། །གང་གིས་བྱམས་པ་སྙིང་རྗེ་རབ་བསྒོམས་ཤིང་། །གང་ལ་སེམས་ཅན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དག །དེ་ཕྱིར་རྐང་གཉིས་གཙོ་ལ་བདག་ཞུའོ། །གང་དག་ཡེ་ཤེས་མཚུངས་མེད་བསམ་མི་ཁྱབ། །དེ་དག་ལ་ནི་གཟུང་བ་ཡོང་མེད་དེ། །སེམས་དང་སྤྱོད་ཡུལ་དག་གི་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །དེ་ཕྱིར་མགོན་པོ་ལ་ནི་བདག་ཞུའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཡེ་ཤེས་ཡོན་ཏན་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །དུས་གསུམ་ལ་ནི་ཡེ་ཤེས་མཚུངས་མེད་འཇུག །ཁྱོད་ལ་འཁྲུལ་པ་དག་ནི་མི་མངའ་ན། །སུ་ཡི་སླད་དུ་འཛུམ་པ་འདི་དག་བསྟན། །ཤཱ་རིའི་བུ་དང་མ་འགགས་མཽད་གལ་བུ། །བདེ་གཤེགས་ཉན་ཐོས་གཞན་གང་སུ་མཆིས་པ། །འདི་ལ་དེ་དག་ཡེ་ཤེས་མི་འཇུག་སྟེ། །འདི་ནི་སངས་རྒྱས་སྤྱོད་ཡུལ་བླ་ན་མེད། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་ལ་དབང་བའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །བསླབས་པའི་སྤྱོད་པ་ཀུན་གྱིས་མངོན་པར་འཕགས། །འདྲེན་པ་ཐུགས་རྗེ་དག་ཀྱང་རབ་བསྐྱེད་ལ། །དོན་དམ་མཁྱེན་པ་གསུང་སྒྲ་དབྱུང་བར་གསོལ། །སྔོན་གང་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་མང་པོར་ཡང་། །སྐྱབས་དང་དཔུང་གཉེན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་སྙམ་སྟེ། །དེ་འདྲའི་སེམས་ཀྱིས་རྐང་གཉིས་གཙོ་དྲིས་པ། །འདྲེན་པས་དེ་ཡི་འབྲས་བུ་དེང་གསུང་ཤིག །གང་ཟག་ཆེན་པོས་ལུང་བསྟན་མཉན་པའི་ཕྱིར། །གནོད་སྦྱིན་སྲིན་པོ་གྲུལ་བུམ་གསང་བ་པོ། །རྐང་གཉིས་གཙོ་བོ་ལ་ནི་རབ་རྟོག་ཅིང་། །ཐམས་ཅད་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་གུས་པར་འཁོད། །སངས་རྒྱས་ཞིང་ནི་བྱེ་བ་མང་པོ་ནས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཕྲུལ་ལྡན་མང་པོ་མཆིས། །བདེ་གཤེགས་སྲས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཐུགས་ལས་སྐྱེས། །ཐམས་ཅད་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཅིང་གུས་པས་འཁོད། །ཤཱཀྱ་སེང་གེ་མི་མཆོག་དྲི་བའི་ཕྱིར། །མི་འཁྲུགས་ཞིང་ཕྱོགས་འཇིག་རྟེན་རྣམ་གྲགས་པ། །ཤར་ཕྱོགས་ནས་ནི་སྤོས་ཀྱི་གླང་པོ་ཡང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྲག་ཁྲིག་མདུན་བདར་མཆིས། །ཤཱཀྱ་སེང་གེ་མི་མཆོག་དྲི་བའི་ཕྱིར། །

And emptiness and peace that is unequaled and inconceivable.
For their sake, Guide, I ask you this question. {59}

“Those who meditate on love and compassion
For all the countless beings in the world,
Without their having the concept of beings—
Supreme human, for their sake I ask this question. {60}

“Those who have inconceivable, unequaled wisdom,
They are never known to have any grasping.
They have reached the perfection of the mind’s field of activity.
Lord, it is for their sake that I ask this question. {61}

“You have reached the perfection of conduct and wisdom’s qualities.
You have unequaled knowledge of the three times.
You will never make an error.
For what reason did you smile? {62}

“Śāriputra, Aniruddha, and Kolita,
And the other śrāvakas of the Sugata,
Do not have that wisdom.
It is the unsurpassable field of activity of the buddhas. {63}

“You have reached the perfection of power over all phenomena.
You have ascended through the practice of the training.
Guide, you have developed compassion.
You who know the ultimate truth, release your voice! {64}

“You have had, in the past for many millions of eons,
The goal of being the ultimate refuge and protector,
And have inquired, supreme human, with just that intention;
Guide, tell us the result of that today. {65}

“Yakṣas, rākṣasas, kumbhāṇḍas, and guhyakas
Are gazing upon the supreme among humans.
They are all respectful, their palms together in homage,
In order to listen to the elucidation from the great being. {66}

“Many bodhisattvas with miraculous powers
Have come from millions of buddha realms.
These senior sons, born form the minds of the sugatas,
Are all respectfully present, their palms together in homage. {67}

“Gandhahasti with millions of bodhisattvas
Has come into your presence from the east,
From the famous world of Akṣobhya’s realm
For this question, Lion of the Śākyas, supreme human. {68}

“Avalokiteśvara and Mahā­sthāma­prāpta
Have come before you with millions of bodhisattvas
From the supreme realm of Sukhāvatī

5.9

བདེ་བ་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་མཆོག་ནས། །མཐུ་ཆེན་ཐོབ་དང་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཡང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྲག་ཁྲིག་ལྷན་ཅིག་མཆིས། །གང་དག་སྔན་ཆད་བསྐལ་པ་བྱེ་མང་སྙེད། །ཡེ་ཤེས་དམ་པ་མཆོག་འདི་ཚོལ་བའི་ཕྱིར། །རྒྱ་མཚོ་ཀུན་གྱི་བྱེ་མ་མཉམ་པ་ཡི། །བདེ་གཤེགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསྙེན་བཀུར་བགྱིས། །སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་བསྟོད་ཅིང་རབ་བསྔགས་པ། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །འཇིག་རྟེན་ཕྱོགས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་རབ་གྲགས་པ། །འཇམ་དབྱངས་ལེགས་པར་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་མཆིས། །སངས་རྒྱས་ཞིང་དུ་ཁྲག་ཁྲིག་སྤྱད་བགྱིས་ཀྱང་། །འདི་འདྲ་རྣམས་ནི་མཐོང་བ་རྙེད་དཀའ་སྟེ། །ལེགས་བསླབས་སངས་རྒྱས་སྲས་པོ་ཡོན་ཏན་ཅན། །ཐམས་ཅད་ཐལ་མོ་རབ་སྦྱར་གུས་པར་འཁོད། །སྟོན་པ་ཀུན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་འཛིན་པ། །མཁས་པ་འདིར་མཆིས་ཅི་འདྲ་དེ་ལྟ་བུ། །སྣོད་དུ་གྱུར་པ་འདི་ན་གཞན་མ་མཆིས། །འདྲེན་པ་འཇམ་པའི་དབྱངས་སུ་བརྗོད་པ་གསུངས། །རྒྱལ་བ་རྣམ་འདྲེན་གླེང་གཞི་མ་མཆིས་པར། །གང་ཟག་དམ་པ་འཛུམ་པ་མི་སྟོན་ན། །གང་གི་སླད་དུ་འཛུམ་པ་འདི་བསྟན་པ། །རྔ་མཆོག་སྒྲ་ལྡན་གསུང་དབྱངས་དབྱུང་དུ་གསོལ། །ངང་པ་ཁུ་བྱུག་རྨ་བྱ་ས་ར་ས། །འབྲུག་གི་སྒྲ་སྐད་ཁྱུ་མཆོག་སྒྲ་འབྱིན་བཞིན། །ལྷ་ཡི་རོལ་མོ་སྙན་པའི་སྒྲ་འབྱིན་པ། །སེམས་ཅན་གྲོལ་མཛད་གསུང་གིས་ལུང་སྟོན་ཅིག །བྱམས་པ་སྐྱེད་ཅིང་དགའ་བ་འཕེལ་བར་བགྱིད། །ཡེ་ཤེས་སྟོན་ཅིང་མ་རིག་སེལ་བ་སྟེ། །དོན་ལ་རྟོག་ཅིང་ཤེས་རབ་འཕེལ་བགྱིད་ཅིང་། །བསྐལ་པ་ཁྲག་ཁྲིག་བྱེ་བར་རྣམ་སྦྱོང་བ། །རྟོགས་པས་ངེས་བགྱིས་དངོས་པོ་རྣམ་པར་བཤིག །སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའི་ཚིག་དོན་ངེས་པར་སྟོན། །མུ་སྟེགས་ཀུན་གྱི་སྨྲ་བ་རྣམ་པར་འཇོམས། །སྟོང་པ་སྲོག་མེད་སེམས་ཅན་མེད་པ་སྒོམ། །བསོད་ནམས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ཡིས་ལེགས་པར་བརྒྱན། །སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ཡིས་འདིར་སྤྱད་དེ། །ལྷ་རྣམས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ཡིས་རབ་ཏུ་བསྟོད། །ཚངས་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ཡིས་ཕྱག་ཀྱང་བགྱིས། །གནོད་སྦྱིན་སྲིན་པོ་གྲུལ་བུམ་དད་བགྱིད་དེ། །ཀླུ་དང་ལྟོ་

For this question, Lion of the Śākyas, supreme human. {69}

“In the past for many millions of eons
They have served countless sugatas
As numerous as the sand grains in all the oceans,
Seeking this supreme sublime wisdom. {70}

“Mañjughoṣa is present, his palms together in homage.
He has been praised and extolled by all the buddhas.
He has reached the perfection of all good qualities
And is renowned throughout the worlds in all directions. {71}

“They have practiced in millions of buddha realms.
It is very rare to see such beings.
They have the qualities of sons of the buddhas and excellent training,
And are all present, with their palms together respectfully in homage. {72}

“There is no one here other than worthy recipients.
That is what these wise ones⁶⁰³ are like,
The holders of the Dharma treasures of all teachers.
Guide, release your gentle speech.⁶⁰⁴ {73}

“The jinas, the guides, the supreme humans
Have never been seen to smile without a reason.
Grant us your supreme speech, which is like the beat of a drum.
What is the reason that we saw you smile? {74}

“The supreme beings resound like thunder,⁶⁰⁵
Geese, cuckoos, peacocks, and swans,⁶⁰⁶
And they emit the melodious music of the devas.
Liberator of beings, elucidate with your words. {75}

“You develop kindness, you increase joy,
You teach wisdom, you eliminate ignorance,
You realize the meaning, you expand wisdom,
And you have purified for quintillions of eons. {76}

“You have realized the nature of things with certainty,
You have taught the meaning in words that end suffering.
You have routed the teachings of all tīrthikas.
You meditate on emptiness, the absence of being, and the absence of a soul. {77}

“You are adorned by thousands of merits.
You have practiced with hundreds of thousands of buddhas,
Are praised by hundreds of thousands of devas,
And hundreds of thousands of Brahmās pay homage to you. {78}

“Yakṣas, rākṣasas, and kumbhāṇḍas have faith in you.

5.10

འཕྱེ་འདབ་བཟངས་གྲོལ་བར་བགྱིད། །རྟག་ཏུ་མ་ཆགས་ཤིན་ཏུ་ལྡན་པ་སྟེ། །ལས་དགེའི་འབྲས་བུས་འཕགས་པ་གསུང་ཕྱུང་ཤིག །རྒྱལ་བ་ཇི་སྙེད་མྱ་ངན་འདས་པ་དང་། །གང་དག་མ་བྱོན་པ་དང་བཞུགས་པ་རྣམས། །ཐམས་ཅད་ཁྱོད་ཀྱིས་མཁྱེན་ཅིང་ཐོགས་མི་མངའ། །འདྲེན་པ་ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱིས་ཤིན་ཏུ་འཕགས། །འབྱུང་པོ་འཛིན་པ་རི་དང་རྒྱ་མཚོར་བཅས། །ས་འདི་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་གཡོས། །ལྷ་ཡི་ཚོགས་རྣམས་མཁའ་ལས་མེ་ཏོག་འཐོར། །ལྷ་ཡི་སྤོས་ངད་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལྡང་། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་རབ་རིབ་མ་ལུས་བསལ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་དག་ཡིད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་དག །མཚན་མེད་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་སྟོང་ལ་དགྱེས། །སེང་གེའི་སྒྲ་སྐད་སྒྲོགས་ཤིག་ཐུགས་རྗེ་ཅན། །སྤོབས་དང་ལྡན་ཞིང་ཤིན་ཏུ་སྙན་པ་ཡངས། །རྒྱལ་བའི་ཤེས་རབ་རྫོགས་ཤིང་ཡེ་ཤེས་རྫོགས། །ཐུགས་རྗེ་ལྡན་པ་ཁྱོད་འདྲ་འཇིག་རྟེན་མེད། །གང་གི་དོན་དུ་འཛུམ་པ་འདི་བསྟན་གསུངས། །རྨ་བྱ་ཁུ་བྱུག་ཀ་ལ་པིང་ཀའི་སྒྲ། །ཤང་ཤང་ཏེའུའི་སྒྲ་ཡང་ཡིད་འོང་བ། །དགའ་འགྱུར་སྐད་ཀུན་དུས་གཅིག་ཚོགས་པས་ཀྱང་། །བདེ་གཤེགས་གསུང་གི་ཆར་ནི་དེས་མི་ཕོད། །རྔ་དང་རྫ་རྔ་འཁར་རྔ་དེ་བཞིན་ཏེ། །དུང་དང་གླིང་བུ་དེ་བཞིན་པི་བང་དང་། །སིལ་སྙན་སྟོང་གི་སྒྲ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་འདུས། །དེ་དག་བདེ་གཤེགས་སྒྲ་ཡི་ཆར་མི་ཕོད། །ལྷ་ཡི་སིལ་སྙན་དམ་པ་སྟོང་གི་སྒྲ། །ལྷ་ཡི་བུ་མོ་གླུ་དབྱངས་སྙན་པ་དང་། །རོལ་མོའི་སྒྲ་རྣམས་དགའ་བ་སྐྱེད་བགྱིད་པ། །དེ་དག་བདེ་གཤེགས་གསུང་གི་ཆར་མི་ཕོད། །འཇིག་རྟེན་ཕན་པ་ཁྱོད་ཀྱི་གསུང་གཅིག་ལས། །མོས་པ་ཐ་དད་བཞིན་དུ་སྒྲ་འབྱུང་སྟེ། །རྒྱལ་བ་བདག་ལ་སྟོན་སྙམ་སོ་སོ་སེམས། །གང་གི་སླད་དུ་ཁྱོད་ཀྱིས་འཛུམ་མཛད་བསྟན། །ལྷ་ཡི་སྒྲ་དང་དེ་བཞིན་ཀླུ་ཡི་སྐད། །མི་འམ་ཅི་ཡི་སྒྲ་སྙན་ཅི་མཆིས་པ། །དེ་དག་ནམ་ཡང་ཉོན་མོངས་ཞི་མི་བགྱིད། །སངས་རྒྱས་གསུང་ནི་རྟག་ཏུ་ཉོན་མོངས་སེལ། །དགའ་བ་སྐྱེད་ཅིང་འདོད་ཆགས་དགའ་མ་ལགས། །བྱམས་པ་སྐྱེད་ཅིང་ཞེ་སྡང་བློ་མ་ལགས། །ཤེས་རབ་སྐྱེད་ཅིང་གཏི་མུག་བློ་མ་ལགས། །སངས་

You have liberated nāgas, mahoragas, and garuḍas.
You are constantly without any attachment.
Speak the words⁶⁰⁷ that are the result of good actions. {79}

“All the jinas that have passed into nirvāṇa,
Those who will live in the future, and those now present,
You know them all without impediment.
Guide, you are sublime because of all your qualities. {80}

“This earth that supports beings, with its mountains
And oceans, has been shaken in six ways.
The devas have thrown down flowers from the sky.
There has arisen the beautiful aroma of the incense of the devas. {81}

“Desire, anger, and darkness of the mind have been completely eliminated.
Conduct has become completely pure and the mind has become completely pure.
There is delight in complete peace, emptiness, and the absence of attributes.
There is the sound of the lion’s roar, the sound of the compassionate ones. {82}

“You have the confidence of speech, and great renown.
You have perfected wisdom, the wisdom of the jinas.
Compassionate one, there is no one like you in this world.
Tell us, for what reason did you smile? {83}

“The songs of peacocks, cuckoos, and avadavats,
And likewise the beautiful song of the partridge,⁶⁰⁸
All those pleasant sounds simultaneously
Do not equal a fraction of the Sugata’s speech. {84}

“Bherī drums, mṛdaṅgas, and similarly paṇavas;
Conches, flutes, and similarly lutes:
The simultaneous sound of a thousand instruments
Does not equal a fraction of the Sugata’s speech. {85}

“The divine, sublime sound of thousands of instruments
And the beautiful songs of deva maidens,
The excellent songs that bring delightful sounds to the mind,
Do not equal a fraction of the Sugata’s speech. {86}

“With one sound you benefit the world
As it resounds to those with different aspirations,
Each person thinking, ‘The Jina is speaking to me.’
For what reason did you smile? {87}

“The music of the devas and the music of the nāgas,
And also the melodious music of the kinnaras,
Are never able to pacify the kleśas.
The Buddha’s speech always dispels the kleśas. {88}

“You create joy but not joy in desire.
You create love and not a mind of anger.
You create wisdom and not a mind of stupidity.

5.11

རྒྱས་གསུང་གིས་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་སེལ། །འཁོར་ལས་སླད་རོལ་ཏུ་ནི་སྒྲ་མི་འབྱུང་། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་ནེམ་ནུར་བརྒྱ་མང་གཅོད། །མཐོ་བ་མ་ལགས་དམའ་བ་མ་ལགས་པ། །ཐུབ་པའི་གསུང་ནི་སྙོམས་ཤིང་བདེ་བ་སྟོན། །རི་དང་ནགས་བཅས་ས་འདི་གས་གྱུར་ཅིང་། །རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་དག་དེ་བཞིན་གས་གྱུར་ལ། །ཟླ་བ་ཉི་མ་ས་ལ་ལྷུང་གྱུར་ཀྱང་། །རྒྱལ་བས་བཤད་པ་རྣམ་པ་གཞན་མི་འགྱུར། །ཚིག་གི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་དག་པའི་གསུང་། །སེང་གེའི་སྒྲ་སྐད་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པའི་དབྱངས། །ཚངས་པའི་དབྱངས་མངའ་བདེ་གཤེགས་ཐུགས་རྗེ་ཅན། །གང་གི་སླད་དུ་འཛུམ་མཛད་བསྟན་དུ་གསོལ། །འདས་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི། །འཇིག་རྟེན་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཀུན་གྱི་ཡང་། །སེམས་དང་སྤྱོད་པ་ཀུན་ལ་རབ་ཏུ་མཁས། །གང་གི་སླད་དུ་འཛུམ་བསྟན་བཤད་དུ་གསོལ། །རྒྱལ་བ་ཇི་སྙེད་སུ་དག་ཐུགས་རྗེ་ཅན། །དབང་དང་ཡེ་ཤེས་ཀུན་གྱི་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །དྲི་མེད་ཟླ་ཞལ་རྒྱལ་བ་དེ་དག་ནི། །རྟག་ཏུ་རྒྱུ་མེད་འཛུམ་པ་མི་མཛད་དོ། །བསྐལ་པ་བྱེ་བར་བརྗོད་ཀྱང་མཚུངས་མེད་པ། །གང་གཱའི་བྱེ་སྙེད་ཡོན་ཏན་བརྗོད་བགྱིས་ཀྱང་། །ཡོན་ཏན་དག་གི་ཚད་བརྗོད་མི་ནུས་པ། །གང་གི་སླད་དུ་འཛུམ་བསྟན་བཤད་དུ་གསོལ། །འཛུམ་པ་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ནས་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པ་ལ་འཐུན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་གིས་སླར་བཀའ་སྩལ་པ། ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས། །མཚུངས་པ་མེད་པའི་དགའ་བས་སངས་རྒྱས་བསྟོད། །སངས་རྒྱས་ཡོན་ཏན་བྱེ་བྲག་འཕགས་བརྗོད་པ། །རྟག་ཏུ་ཁོར་མོར་ཤིན་ཏུ་བསྔགས་པར་འགྱུར། །སྔོན་ཡང་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་འདིར། །སངས་རྒྱས་དག་ཀྱང་བྱེ་བ་ཕྲག་སྟོང་མཐོང་། །རྒྱལ་བ་དེ་དག་ཀུན་གྱི་དྲུང་དུ་འདིས། །ཏིང་འཛིན་ཞི་མཆོག་འདི་ཡང་རབ་ཏུ་དྲིས། །བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པ་མཆོག་འདི་སྤྱད་པ་ན། །འདི་ནི་ཀུན་ཏུ་ང་ཡི་བུར་གྱུར་ཏེ། །ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་སྤོབས་དང་ལྡན་པར་གྱུར། །ཀུན་ཏུ་རྟག་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱད། །དེ་ནི་

The Buddha’s speech eliminates all stains. {89}

“The sound of your voice does not go beyond your followers.
It cuts through everyone’s hundreds of doubts.
It is never too quiet nor too loud.
The Sage’s voice teaches everyone equally and easily. {90}

“This earth with its mountains and forests may perish,
And so may the waters of the ocean.
The moon and the sun may fall to the earth,
But the Jina’s speech will never change. {91}

“Your voice has all the qualities of pure speech.
Your beautiful voice is a gentle lion’s roar.
Compassionate one, you have the voice of Brahmā.
For what reason did you smile? {92}

“You know the minds and conduct
Of all the beings in the world,
Those in the past, the future, and the present.
Tell us the reason why you smiled. {93}

“All of the jinas, the compassionate ones,
They who have reached the perfection of power and wisdom,
The jinas whose faces are like stainless moons,
Have never smiled without a reason. {94}

“If for millions of eons one were to describe your unequaled qualities,
Which are as numerous as the sands of the Ganges,
One would not be able to describe them fully.
Teach us the reason why you smiled.”⁶⁰⁹ {95}

Chapter 15

The Elucidation of the Buddha’s Smile

At that time the Bhagavān spoke these appropriate verses to Bodhisattva Maitreya:

“This youth, Candraprabha,
Has praised the Buddha with unequaled joy.
He described the unique superior qualities of the buddhas.
All the time he is reciting their praises.⁶¹⁰ {1}

“In this very city of Rājagṛha in the past
He has seen ten thousand million buddhas.
In the presence of all those jinas
He asked about this supreme samādhi of peace. {2}

“He has always been my son,
Practicing this supreme bodhisattva conduct.
He has always had the confidence of speech,
And always he has been practicing celibacy. {3}

5.12

ཕྱི་དུས་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་ལ། །འདི་ལ་མ་ཕམ་ཁྱོད་ཉིད་ང་ཡི་དཔང་། །རྟག་ཏུ་ཚངས་སྤྱོད་གཙང་ལ་གནས་ནས་ནི། །ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་བྱེད་འགྱུར། །ཏིང་འཛིན་དམ་པ་འདི་ནི་རབ་ཚོལ་ཞིང་། །ལམ་འདིར་ཞུགས་པས་བྱང་ཆུབ་ངེས་ཐོབ་འགྱུར། །སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་མང་པོས་ཡོངས་བཟུང་སྟེ། །འདྲེན་པ་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་མཆོག་བྱེད་འགྱུར། །ང་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཡང་རབ་གནས་ཏེ། །ཟླ་འོད་སྤྱོད་པ་ཁྱད་ཞུགས་ལུང་བསྟན་ཅིང་། །འདི་ཡི་སྲོག་དང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དག །ཕྱི་མའི་དུས་ལ་བར་ཆད་མེད་པར་བྱ། །ལག་མཐིལ་སྐྱུ་རུ་འབྲུ་ལྔ་བཀོད་པ་བཞིན། །མ་འོངས་པ་ན་གང་ལ་མཆོད་འགྱུར་བ། །སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་དག་ནི་ཕྲག་སྟོང་དང་། །དེ་ལས་ལྷག་པར་གང་གཱའི་བྱེ་སྙེད་ཤེས། །ལྷ་དང་ཀླུ་རྣམས་བྱེ་བ་བརྒྱད་ཅུ་དང་། །གནོད་སྦྱིན་བྱེ་བ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་དག །ཕྱི་མའི་དུས་ལ་བརྩོན་པ་བྱེད་པར་འགྱུར། །རྐང་གཉིས་གཙོ་བོ་ལ་ཡང་མཆོད་པ་བྱེད། །རྐང་གཉིས་གཙོ་ལ་མཆོད་པ་མཆོག་བྱས་ཏེ། །ཡེ་ཤེས་བླ་མེད་འདི་ནི་རབ་བསྒྲུབས་ནས། །ཕྱི་མའི་དུས་ལ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་མགོན། །རྒྱལ་བ་དྲི་མེད་འོད་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར། །ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པས་བདག་ཉིད་ཀྱི། །ལུང་བསྟན་འདི་ཐོས་དགའ་བས་རྒྱས་གྱུར་ཏེ། །ཏ་ལ་བདུན་སྲིད་དུ་ནི་མངོན་འཕགས་ནས། །མཁའ་ལ་འདུག་སྟེ་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་བརྗོད། །ཨེ་མ་རྒྱལ་བ་ཆོས་མཆོག་སྟོན་མཛད་པ། །རྣལ་གྲོལ་ཡེ་ཤེས་བདག་པོ་སྟོབས་ལ་གནས། །ཤིན་ཏུ་ངེས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཆོག་གནས་པས། །ཕ་རོལ་རྒོལ་བ་དག་གིས་ཟིལ་མི་ནོན། །ཆགས་པ་སྤངས་ཤིང་རྣམ་པར་གྲོལ་ལ་རེག །དངོས་པོ་རྣམ་བཤིག་སྲིད་པར་ཆགས་མི་མཛད། །ཁྱོད་ལ་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་ཀུན་མི་མངའ། །སྲིད་པ་གསུམ་ལ་ཆགས་མེད་ཡེ་ཤེས་འཇུག །སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་མི་གོས་ཤིང་། །ལྟ་བ་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་རབ་ཏུ་སྤངས། །ལམ་ཡང་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་ཤིང་གནས་མེད་པ། །ཟིལ་གྱིས་མ་ནོན་སུ་དང་མི་འཕྲོད་མེད། །ཁྱོད་ནི་ཁམས་གསུམ་དག་ལ་གནས་མེད་དེ། །ཆུ་བོ་དང་ནི་མདུད་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས། །སྲིད་པའི་འཁྲི་

“In the very fearful future times
You, Ajita, will be my witness.⁶¹¹
Always remaining in a state of celibacy,
He will make this samādhi widespread. {4}

“Those who seek entry into this sublime samādhi,
Through that path will attain enlightenment.
He will be adopted by many millions of buddhas
And he will make supreme offerings to those guides. {5}

“I prophesy that, remaining in wisdom,
Candraprabha’s conduct will be exceptional.
In the future times there will be no obstacle
To his celibacy or to his life. {6}

“He will know millions of buddhas as clearly
As five myrobalan plums in the palm of the hand.
And he will make offerings in the future to even more,
As numerous as sand grains in the Ganges. {7}

“Eight hundred million devas and nāgas,
And seven hundred billion yakṣas,
In future times will be zealous
And make offerings to the supreme among humans. {8}

“He will make offerings to the supreme human
And will practice this unsurpassable wisdom.
In a future time he will become a Lord of the World,
A jina by the name of Vimalaprabha.”⁶¹² {9}

The young man was overjoyed
On hearing this prophecy about himself.
Candraprabha floated up to the height of seven palm trees
And remaining in the sky he made this declaration: {10}

“O Jina, you who teach the supreme Dharma,
You have the power of a lord of liberating wisdom.
You remain in the certainty of supreme wisdom
And cannot be defeated by adversaries. {11}

“You have abandoned attachment and reached liberation.
You have no attachment to existence, which is devoid of things.
You have no conceptualization whatsoever.
You have the wisdom of nonattachment toward the three existences. {12}

“You are unstained by any conceptualization.
You are free of all conceptualized views.
You have meditated perfectly on the path that has no location.
You cannot be defeated or hindered⁶¹³ by anyone. {13}

“You have no residence in the three realms.
You are free from the floods⁶¹⁴ and the knots.⁶¹⁵
You have cut through the bondage of the creepers of craving.⁶¹⁶

5.13

ཤིང་འཆིང་བ་མཐའ་དག་བཅད། །སྲིད་པ་སྤངས་ཤིང་སྲིད་པར་མཚམས་སྦྱོར་མེད། །ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་དངོས་མེད་རབ་མཁྱེན་ཅིང་། །བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཚིག་ཀྱང་ཐུགས་སུ་ཆུད། །མུ་སྟེགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་གནས་པ་དག །མི་མཁས་དེ་བཞིན་སེང་གེས་ཝ་བཞིན་བཤིག །བདེ་བར་གཤེགས་པས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་གཏེར། །གཏེར་མཆོག་དམ་པ་བདག་གིས་དེང་ཐོབ་སྟེ། །ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས། །འདྲེན་པར་མི་འགྱུར་སྙམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་མེད། །གསེར་གྱི་ཁ་དོག་མཛེས་ཤིང་འོད་གསལ་བ། །ཕྱག་བརྐྱང་དེ་ཡི་མགོ་ལ་རབ་བཞག་ནས། །ལྷར་བཅས་འཇིག་རྟེན་དག་ཀྱང་དཔང་བཀོད་དེ། །མི་ཡི་ཁྱུ་མཆོག་བྱང་ཆུབ་དབང་བསྐུར་མཛད། །འཛུམ་པ་ལུང་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐར་བར་བྱ་བར་འདོད་པ་དང་། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དགའ་ཞིང་བདེ་བ་བླ་ན་མེད་པ་འཕགས་པ་འདི་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་རབ་ཏུ་དགོད་པར་འདོད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྲོས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་འདི་མཉན་པར་བྱ། གཟུང་བར་བྱ། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱ། བཅང་བར་བྱ། བཀླག་པར་བྱ། རབ་ཏུ་གདོན་པར་བྱ། ལུང་མནོད་པར་བྱ། ཁ་ཏོན་དུ་བྱ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་བསྒོམ་པས་བསྒོམ་པར་བྱ། མང་དུ་བྱ། གཞན་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞོན་ནུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྲོས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་འདི་ནི་ངན་སོང་ཐམས་ཅད་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པ། ནད་ཐམས་ཅད་ལས་རབ་ཏུ་ཐར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། གཞོན་ནུ་ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྲོས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་འདི་ཐོས་ཤིང་བཟུང་སྟེ་བསྒོམས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། གཞོན་ནུ་

5.14

བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐར་བར་བྱས་ཤིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དགའ་བའི་བདེ་བ་བླ་ན་མེད་པ་འཕགས་པ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་རབ་ཏུ་འགོད་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཡང་མྱུར་དུ་འཐོབ་བོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མྱུར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །དེ་ནས་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་དོན་འདི་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་སྔོན་བྱུང་བའི་གཏམ་བསྟན་པ་འདི་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བཤད་དོ། །སྔོན་ཆད་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་དྲན་པ་ནི། །བདེ་གཤེགས་སེང་གེ་རྒྱལ་མཚན་བསྟན་པ་ལ། །དགེ་སློང་མཁས་པ་ཆོས་སྨྲ་བྱུང་བ་ཡང་། །དེ་ཡི་མིང་ནི་ཚངས་པས་བྱིན་ཞེས་བྱ། །ང་ནི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ་རྒྱལ་པོའི་བུ། །ན་བར་གྱུར་ཏེ་མི་བཟད་སྡུག་བསྔལ་ཚོར། །དེ་ཚེ་ཚངས་པས་བྱིན་པ་ཆོས་སྨྲ་བ། །ང་ཡི་སློབ་དཔོན་དུ་ནི་གྱུར་པ་ཡིན། །ང་ནི་སྨན་པ་ལྔ་བརྒྱ་མི་ཉུང་བ། །བརྩོན་པའི་ཡིད་ཀྱིས་ནད་དཔྱད་གསོ་བར་བྱེད། །ང་ཡི་ནད་ནི་གསོ་བར་མ་ནུས་ནས། །ང་ཡི་གཉེན་བཤེས་ཀུན་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱུར། །ང་ཡང་ན་བར་དགེ་སློང་དེས་ཐོས་ནས། །ནད་དྲི་བར་ནི་ང་ཡི་དྲུང་དུ་འོངས། །ཚངས་བྱིན་ང་ལ་བརྩེ་བ་རབ་བསྐྱེད་ནས། །ཏིང་འཛིན་མཆོག་འདི་དེ་ཚེ་བཤད་པར་གྱུར། །ང་ནི་ཏིང་འཛིན་དམ་པ་འདི་ཐོས་ནས། །འཕགས་པའི་དགའ་བ་ཟང་ཟིང་མེད་པ་སྐྱེས། །ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཤེས་པས། །ང་ཡང་དེ་ཡི་དུས་ན་ནད་ལས་སོས། །མར་མེ་མཛད་ནི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ན། །དགེ་སློང་ཆོས་སྨྲ་མཁས་པར་གྱུར་པ་ཡིན། །ང་ནི་བློ་གྲོས་རྒྱལ་པོའི་བུར་གྱུར་ཏེ། །ཏིང་འཛིན་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ནད་ལས་ཐར། །དེ་བས་གཞོན་ནུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཕྱི་དུས་ན། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་འདི་དག་རྗེས་དྲན་ཞིང་། །བྱིས་པས་ཉེས་པར་བརྗོད་པའི་ཚིག་བཟོད་གྱིས། །ཏིང་འཛིན་འདི་ཡང་ཟུང་ལ་ལེགས་པར་ལྷོགས། །ཕྱི་མའི་དུས་ལ་དགེ་སློང་མང་པོ་དག །བརྐམ་ཞིང་གཏུམ་ལ་མ་བསྡམས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །སྡིག་ལ་དགའ་ཞིང་ལྷུང་བཟེད་ཆོས་གོས་ཆགས། །ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་

those bodhisattva mahāsattvas liberate all beings from all the sufferings of existence. They will establish them in the noble, unsurpassable bliss and joy of samādhi, this samādhi will be quickly attained, and the highest, complete enlightenment of perfect buddhahood will be quickly attained.”⁶¹⁷

Thereupon the Bhagavān, in order to teach this meaning to Candraprabha, repeated what he had previously said by explaining it in the following verses.

“I remember that, as I was practicing in the past,
In the teaching of Sugata Siṃhadhvaja
There was a wise bhikṣu, a dharmabhāṇaka
Whose name was Brahmadatta. {1}

“At that time I was Prince Mati.
I was tormented by the pain of an illness.
The dharmabhāṇaka Brahmadatta
Became my teacher at that time. {2}

“More than five hundred physicians
Diligently sought to cure that illness,
But they were unable to cure me of my disease.
Everyone in my family was in suffering. {3}

“The bhikṣu heard about my illness,
And he came to me and asked about it.
Brahmadatta felt great pity for me,
And he taught me this supreme samādhi. {4}

“When I had heard this sublime samādhi
I experienced a noble, nonworldly joy.
I understood the essential nature of phenomena
And at that time I was healed of my disease. {5}

“That wise dharmabhāṇaka bhikṣu was Dīpaṃkara
While he was practicing bodhisattva conduct,
And I was Prince Mati, who was freed from illness
Through the wisdom of the samādhi. {6}

“Therefore, young man, in the future
Remember past declines like that.
Tolerate the bad things the foolish will say
And keep and recite⁶¹⁸ this samādhi. {7}

“In future time, there will be many bhikṣus
Who will be covetous,⁶¹⁹ malicious, and without restraint.⁶²⁰
They will enjoy bad actions and be attached to alms bowls and robes,
And they will reject completely this samādhi. {8}

5.15

འགྱུར། །རྒོད་ཅིང་དབང་པོ་གཡེངས་པ་ཕྲག་དོག་ཅན། །གྲོང་ལ་ཆགས་ཤིང་རྙེད་པ་འདོད་པ་དག །སྦྱོར་བ་བྱེད་པའི་སྐབས་ལ་རྟག་ཏུ་གནས། །ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་འགྱུར། །ལག་པ་དང་ནི་རྐང་པ་རྣམ་པར་རྡོབ། །རྩེ་འཇོ་རྒོད་ལ་རྟག་པར་རབ་ཏུ་ཞུགས། །གཅིག་ལ་གཅིག་ནི་མགུལ་འཁྱུད་ལག་ཀྱང་སྦྲེལ། །གྲོང་དུ་སྤྱོད་ལམ་གཞན་དུ་སྒྱུར་བར་བྱེད། །མི་རིགས་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་འདི་དག་སྟེ། །གཞན་གྱི་བུ་མོ་ལ་ཡང་རྟག་ཏུ་ཆགས། །གཟུགས་ཀྱིས་རྒྱུགས་ཤིང་འདུན་པ་བོར་བ་ཡིན། །གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ཡུལ་འཁོར་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ། །དེ་དག་བཟའ་དང་བཏུང་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས། །གླུ་དང་བྲོ་གར་དེ་བཞིན་རོལ་མོ་དང་། །ཉོ་འཚོང་ལྷག་པར་བྱེད་ཅིང་རྟག་ཏུ་བརྩོན། །བཏུང་བ་དག་ལ་ཆགས་ཤིང་ངོ་ཚ་བོར། །མི་རིགས་བརྩོན་པ་སྤྲིང་ཡིག་སྐུར་བར་བྱེད། །ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་བཞིན་ལམ་དག་བཏང་ནས་ནི། །ཁྱིམ་པ་དག་དང་བསྟེན་ཅིང་ཁྲིམས་དྲལ་ནས། །དེ་དག་ཚུལ་ཞིག་ལོག་པར་ཤིན་ཏུ་གནས། །ལས་གང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་རྟག་སྨད་པ། །སྲང་དང་ཚད་ལ་གཡོ་སྒྱུ་བྱེད་པར་ཞུགས། །དེ་འདྲའི་སྡིག་པ་ཉོན་མོངས་ལས་བྱས་པས། །ལས་ངན་བྱེད་པ་དེ་དག་ངན་སོང་འགྲོ །དུང་དང་གསེར་དང་ནོར་བུ་ནོར་མང་དང་། །ཁྱིམ་དང་གཉེན་བཤེས་རྣམ་སྤངས་རབ་བྱུང་སྟེ། །སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་འདི་ལ་རབ་བྱུང་ནས། །སྡིག་པའི་ལས་རྣམས་ཤིན་ཏུ་སྤྱོད་པར་བྱེད། །ནོར་དང་འབྲུ་ལ་སྙིང་པོར་འདུ་ཤེས་ཤིང་། །བཞོན་དང་བ་ལང་ཤིང་རྟ་རྣམས་ལ་ཆགས། །གང་ལ་བསླབ་པའི་ནན་ཏན་མེད་པ་རྣམས། །དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཅི་ཕྱིར་མགོ་བོ་བྲེགས། །ངས་ནི་སྔོན་ཚེ་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་ན། །བསྐལ་པ་སྟོང་དུ་ཤིན་ཏུ་དཀའ་སྤྱད་དེ། །ང་ཡིས་ཏིང་འཛིན་ཞི་བ་འདི་བཙལ་ན། །དེ་དག་དེ་ཚེ་འདི་ཐོས་གད་མོས་འདེབས། །དེ་དག་ཡུན་རིང་བརྫུན་སྨྲ་ཚངས་མི་སྤྱོད། །རྟག་ཏུ་རྙེད་ལ་དགའ་ཞིང་ངན་སོང་གཞོལ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་རྒྱལ་མཚན་ཐོགས་ནས་ནི། །ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་དེ་ནི་ཆོས་མིན་སྨྲ། །དེ་དག་ཕན་ཚུན་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་སྟེ། །རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་ནི་རྙེད་པ་ཚོལ། །གཅིག་ལ་གཅིག་ནི་མི་སྙན་རབ་བརྗོད་དེ། །ཤི་འཕོས་ནས་ནི་ངན་སོང་

“They will be unstable, distracted by their senses, and envious,
Attached to families⁶²¹ and desiring gain.
They will always be engaged in familiarity with them
And they will reject completely⁶²² this samādhi. {9}

“They will strike with their hands and feet.
They will always engage in fun and play.
They will embrace each other and hold hands,
And will do other kinds of laypeople’s activities.⁶²³ {10}

“They will have the signs of inappropriate activity.
They will always desire the daughters of others.⁶²⁴
They will be excited and captivated by bodies,
And roam through the villages, towns, and regions. {11}

“They will always be engaged in eating and drinking,
And similarly in dance, song, and music.
They will always be dedicated to buying and selling.
Attached to drinking, they will cast aside their shame. {12}

“They will carry letters, engaging in inappropriate activity,
And likewise discard correct conduct and the pure path.⁶²⁵
They will break the rules through dwelling with families,
And having broken them continue engaging in incorrect conduct. {13}⁶²⁶

“They will be fraudulent with weights and measures,
Always engaging in actions that the buddhas have rejected.
Through doing those actions that are sinful and defiled,
They will have bad karma and will go to the lower realms. {14}

“They will enter homelessness, forsaking home,
Conches, gold and jewels, and great wealth;
But having entered homelessness within the Buddha’s teaching,
They will continually engage in bad actions. {15}

“They will see wealth and grain as essential.
They will be attached to dairy cows,⁶²⁷ cattle, and carriages.
These people who do not follow the training,
Why will they have shaved their heads? {16}

“In the past I practiced bodhisattva conduct,
Which was extremely difficult, for thousands of eons.
I did so seeking this samādhi of peace,
But they will laugh when they hear of it. {17}

“For a long time they will lie and will not be celibate.
Always enjoying what is harmful, they will descend to the lower realms.
They will hold up the banner of celibacy,
But will have bad conduct and what they teach will not be the Dharma. {18}

“They will be divided against each other.
They will yearn for that which is acquired inappropriately.
They will say unpleasant things to each other,
And when they die they will go to the level of the lower existences. {19}

5.16

སར་ཡང་འགྲོ། །དེ་དག་བརྒྱ་དང་སྟོང་གི་ནང་ན་ཡང་། །དེ་ཚེ་བཟོད་པའི་སྟོབས་ལྡན་ཤིན་ཏུ་དཀོན། །དེ་ཕྱིར་འཐབ་ལ་བརྩོན་པ་མང་པོ་འབྱུང་། །བཟོད་པ་སྤངས་ནས་རབ་ཏུ་སྤྲོས་པ་བྱེད། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངེད་ཡིན་ཚིག་ཏུ་སྨྲ། །དེ་ཡི་སྒྲ་ཡང་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ། །མི་བདེན་སྒྲ་ཡི་དྲེགས་པས་དེ་རྒྱགས་ཏེ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་ལ་བྱང་ཆུབ་ག་ལ་ཡོད། །གང་ལ་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་མེད་ཅིང་། །ཆོས་འདི་ལ་ཡང་བཟོད་པ་མེད་པ་དང་། །ཆོས་རྣམས་སྤོང་བྱེད་བྱང་ཆུབ་འདི་ཐོབ་པ། །ངས་ནི་མ་ཐོས་ནམ་ཡང་ཡོང་མ་མཐོང་། །དེ་དག་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་ནས་ཁྱིམ་སྤངས་ཏེ། །རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཤིན་ཏུ་དམ་དུ་འཛིན། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཐེག་པ་སྤང་བྱས་ནས། །བྱེ་བྲག་ལྷག་པར་འདོད་པ་བརླག་པར་འགྱུར། །ཤེས་རབ་དམན་ཞིང་ཡོན་ཏན་རྣམ་སྤངས་པ། །ཐེག་པ་མཆོག་གི་ཉེས་པ་རྟག་ཏུ་བརྗོད། །གང་གི་སྐྱབས་སུ་དེ་དག་རབ་ཞུགས་པ། །དེ་ཉིད་ལ་ཡང་ཉེས་པ་བརྒྱ་དག་བརྗོད། །འཚོ་བ་མེད་པ་མང་པོ་རབ་བྱུང་སྟེ། །སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་ཀུན་མི་འདོད། །བྱིས་པ་དེ་དག་བདག་ཏུ་ལྟ་ལ་གནས། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཐོས་ནས་སྐྲག་པར་འགྱུར། །ཕན་ཚུན་དུ་ཡང་རྩོད་པ་བྱས་ནས་ནི། །གནོད་སེམས་ཁོང་ཁྲོ་ཐ་བ་རབ་ཏུ་སྐྱེད། །ཕན་ཚུན་དུ་ཡང་སྐུར་པ་མངོན་འདེབས་ཤིང་། །སྡིག་པ་བྱས་ནས་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་རྙེད། །གང་དག་ཚུལ་ཁྲིམས་གནས་ཤིང་ཡོན་ཏན་ལྡན། །བྱམས་ལ་གནས་ཤིང་རྟག་ཏུ་བཟོད་རྟོགས་པ། །མཉེན་ཞིང་དེས་ལ་ཤིན་ཏུ་བསྡམས་པ་རྣམས། །དེ་དག་དེ་ཚེ་ཡོངས་སུ་བརྙས་པར་འགྱུར། །གང་ལ་ཤིན་ཏུ་གཏུམ་སེམས་ལྡན་འབྱུང་དང་། །མི་བཟང་མ་རུངས་ངན་པའི་ལས་བྱེད་པ། །ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྤྱོད་ཅིང་འཐབ་ལ་དགའ། །དེ་དག་དེ་ཡི་དུས་ན་མཆོད་པར་འགྱུར། །བསྒོ་བར་བྱ་ཞིང་རབ་ཏུ་གོ་བར་བྱ། །གཞོན་ནུ་ང་ལ་དད་པའི་ཕྱིར་འབྲང་ན། །བདེ་བར་གཤེགས་པས་བསྟན་པ་འདི་དྲན་ནས། །དེ་དག་ལ་ནི་ནམ་ཡང་ཡིད་མི་རྟོན། །དེ་དག་འདོད་ཆགས་ཆེ་ཞིང་ཞེ་སྡང་ཆེ། །གཏི་མུག་ཆེ་ཞིང་ང་རྒྱལ་དྲེགས་པས་རྒྱགས། །ལུས་ཀྱང་མ་དུལ་ངག་ཀྱང་མ་དུལ་ཞིང་། །སེམས་ཀྱང་མ་དུལ་ངན་

“It will be hard to find among a hundred, a thousand,⁶²⁸
One who has the power of patience.
Therefore there will be many who are deeply involved in quarreling.
They will explain elaborately, having rejected patience. {20}

“They will say the words, ‘I am a bodhisattva,’
And those words will spread in every direction.
They will become conceited⁶²⁹ through their arrogant, false words,⁶³⁰
But how can there be enlightenment for someone whose conduct has gone astray? {21}

“I have never heard of, nor have I seen,
Someone whose motivation is not pure
And who has no patience for these phenomena,
Attaining enlightenment after discarding the Dharma. {22}

“It is through fear and anxiety they will have abandoned their homes
And held firmly to the homeless life.
But having acute desires they will proceed toward destruction,
Forsaking the way of the supreme humans. {23}⁶³¹

“They will have inferior wisdom and be devoid of good qualities,
And they will always be criticizing the supreme yāna.
They will always be talking about the hundreds of faults
Of that in which they have taken refuge. {24}⁶³²

“Many will have entered homelessness because they had no livelihood.
They will have no wish at all for the enlightenment of buddhahood.
Those foolish ones will maintain the view of a self
And become afraid when they hear of emptiness. {25}

“They will quarrel with each other⁶³³
And develop intractable evil malice.
They will say unpleasant things to each other
And find great joy in having done bad things. {26}

“Those who have correct conduct will have good qualities.
They will always remain loving and be skilled in patience.
They will be perfectly gentle, kind, and controlled—
Yet they will be the ones despised at that time. {27}

“Those who have wicked minds,
Who are dreadful, and accomplish terrible, very low actions,
Those whose conduct is not that of the Dharma and who enjoy fighting:
They will have offerings made to them at that time. {28}

“I declare this, I know this.
Young man, if you have faith in me,
Remember this teaching by the Sugata
And never depend on those others. {29}

“They will have strong desire and strong anger.
They will have strong ignorance and be conceited and arrogant.
They will have unrestrained bodies and unrestrained speech
And unrestrained minds, and will descend to the lower existences. {30}