The Awakening of Mahāvairocana 1.6

1.6

བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་ཆོས་གང་དང་གང་སྟོན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གསང་བ་པའི་བདག་པོ་དེ་ལྟ་བས་ན་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་བྱང་ཆུབ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འདོད་པས་རང་གི་སེམས་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསང་བ་པའི་བདག་པོ་ཅི་ལྟར་རང་གི་སེམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་རམ། ཁ་དོག་ཏུའམ། དབྱིབས་སུའམ། ཡུལ་དུའམ། གཟུགས་སུའམ། ཚོར་བར་རམ། འདུ་ཤེས་སུའམ། འདུ་བྱེད་དུའམ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་རམ། བདག་ཏུའམ། བདག་གིར་རམ། གཟུང་བར་རམ། འཛིན་པར་རམ། དག་པར་རམ། མ་དག་པར་རམ། ཁམས་སུའམ། སྐྱེ་མཆེད་དུའམ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་བཙལ་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། གསང་བ་པའི་བདག་པོ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་སྣང་བའི་སྒོ་ཆོས་སྣང་བའི་ཚུལ་དང་པོ་སྟེ། གང་ལ་གནས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཚེགས་ཆུང་ངུས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་ཅིང་། དེ་ཐོབ་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དག་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར། སྐད་དང་སྒྲ་དང་དབྱངས་མཐའ་ཡས་པའི་གཟུངས་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར། སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང་འཁོར་བ་ན་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བར་འགྱུར། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གསང་བ་པའི་བདག་པོ་གཞན་ཡང་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། མོས་པའི་སྟོབས་སྐྱེས་པས་ཚེགས་ཆུང་དུས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་

The Buddha said, “The bodhi-mind is its cause, compassion is its root, and expedient means is its culmination. Lord of Mysteries, what is bodhi? It means to know one’s mind as it really is. Lord of Mysteries, this is anuttarā samyaksaṃbodhi (unsurpassed, perfect, and full awakening), and there is not the slightest part of it that can be apprehended. Why? [Because] bodhi has the characteristic of empty space, and there is no one to comprehend it, nor is there any understanding of it. Why? Because bodhi has no [differentiating] characteristics. Lord of Mysteries, all dharmas are without characteristics. That is to say, they have the characteristic of empty space.”

Then Vajrapāṇi again said to the Buddha, “World-honored One, who is it that seeks omniscience? Who is it that accomplishes perfect awakening on account of bodhi? Who is it that generates the knowledge of an omniscient one?”

The Buddha said, “Lord of Mysteries, it is in one’s own mind that one seeks bodhi and omniscience. Why? Because its original nature is pure. The mind is neither within nor without, nor can the mind be apprehended between the two. Lord of Mysteries, the Tathāgata, worthy [of worship] and perfectly and fully awakened, is neither blue nor yellow nor red nor white nor crimson nor the color of crystal, neither long nor short nor round nor square, neither bright nor dark, and neither male nor female nor neuter. Lord of Mysteries, the mind is not of the same nature as the realm of desire, nor is it of the same nature as the realm of form, nor is it of the same nature as the realm of non-form, nor is it of the same nature as the destinies of gods, nāgas, yakṣas, gandharvas, asuras, garuḍas, kiṃnaras, mahoragas, humans, or non-humans. Lord of Mysteries, the mind does not reside in the realm of the eyes, nor does it reside in the realms of the ears, nose, tongue, body, or mind, and neither is it visible, nor does it manifest itself.

“Why? [Because] the mind, which has the characteristic of empty space, is free from all differentiation and nondifferentiation. Why is that? That whose nature is the same as empty space is identical to the mind, and that whose nature is the same as the mind is identical to bodhi. In this manner, Lord of Mysteries, the three entities of mind, the realm of empty space, and bodhi are without duality. They have compassion as their root and are fulfilled by the pāramitā of expedient means. For this reason, Lord of Mysteries, I teach the dharmas in this manner so as to make the multitudes of bodhisattvas purify the bodhi-mind and know their mind.

“Lord of Mysteries, if a man of [good] family or a woman of [good] family wishes to know bodhi, they should know their own mind in this manner. Lord of Mysteries, how is one to know one’s own mind? It cannot, namely, be apprehended by seeking it in distinctions, or colors, or shapes, or external objects; or in form or sensation, ideation, volition, or consciousness; or in ‘I’ or ‘mine’; or in the grasper (i.e., subject) or the grasped (i.e., object); or in the pure; or in the [eighteen] elements [of existence] or [the twelve] sense fields; or in any other distinctions.

“Lord of Mysteries, this gateway to the bodhisattva’s pure bodhi-mind is called the path whereby the Dharma becomes clear for the first time. If a bodhisattva trains while dwelling therein, he will then without prolonged hardship attain the samādhi that removes all obscurations. If he attains this [samādhi], then he will dwell on a par with buddhas and bodhisattvas: he will generate the five supernatural faculties; obtain the dhāraṇī (retention)