Pramāṇa · Search · About · API

Establishment of Brahman 3.4

Tattvasamīkṣā 3.4

Language
Sanskrit

3.4

udapādi cet ‘sadeva somyedamagra āsīdekamevādvitīyam’ ityupakramāt ‘tattvamasi’ ityantādvākyādātmatattvāvabodhaḥ, padānāṃ parasparānvitārthatvāt, kimanyadvidhiḥ kariṣyati ? na pravṛtta eva pravartyaḥ | atha padārthasamanvayamātrānna tattvabodhotpādaḥ, sutarāmapravartyaḥ | śābdasya tattvāvabodhasyāsaṃbhavāt | syādetat – utpanne 'pi tattvāvabhāse śabdāt, niścaye pravartyaḥ ‘evamidam’ iti | tanna | yadi tasmācchabdānniścayaḥ, sa jāta eva | athānyato niścayaḥ, anyavāñchanaṃ pramāṇāntarāpekṣā, na tatra tattvaniścayanibandhanaṃ śabdaḥ syāt | evaṃ tāvanna tattvaniścayāya vidhirarthyate |
api cānāgatamutpādyaṃ pravṛtterviṣayaḥ | utpannaścet ‘sadeva somyedamagra āsīdekamevādvitī)yam’ ityupakramāt ‘tattvamasi’ ityantācchabdādbodhaḥ, nāyamanāgata iti na tatra pravartyaḥ | tadidamāha – śabdājjāte bodhe na pravartya iti | athāyamabodha[ka](ātmana iti cet, ta)trāha – nitarāṃ khalvabodhake
śabda iti| utpanne 'pi śabdādbodhe tasyānantaravināśitvātsambhavatyanāgato bodha utpādyaḥ, kevalamasau śa(bdaprabhavabodhasaṃ)skārasahitānmanomātrādeva bhavitumarhati na pravṛttimapekṣate| abodhake tu pravṛttāvapi na kāryotpāda iti natarāmityuktam| atha na padā(rthasamanvayamātrāttattvani)ścayotpāda 'evametanna tvevam' iti| sa śabdāccejjāta eva, kimarthamayaṃ ghaṭate? tadidamāha- na niścaye tasmāditi| mānāntarācce[nmā](nāntarāpekṣo ')yaṃ śabdo 'rthamavagamayatīti sāpekṣatvaprasaṅgaḥ, tadidamāha- anyasmādanyavāñchanamiti| nanu bhūtārthatvātsāpekṣatvam? 〈f.130ᵛ〉 na tvayaṃ tadarthaḥ kāryaparaśca, tasmātkāryārthatatparatvenaiva bhūtārthābhidhānāttasya ca mānāntarāgocaratvāt| kuto 'sya sāpekṣatetyata āha- tanna na ta[ttva](niścayanibandhanaṃ śabdaḥ)syāt| tathā ca na śābdabodhe pravarteteti śeṣaḥ|| ⊗ ||

Linked texts (1)