Pramāṇa · Search · About · API

Vicaratrayi 13.1.16

Vicāratrayī 13.1.16

Language
Sanskrit

13.1.16

savikalpaviśvādibodhanenopakṣīṇatvānnirvikalpasamastauṅkārasyāmātrasyāvyavahāryaprapañcopaśamādvayārthe turīye jāgrataḥ svapnābhedena
mithyātve tasya sauṣupte bīje'jñāne'bhedenāvidyāmātratve jñāte tenaivāvidyādāhe samāveśaḥ|avidyādāhe satyevādhiṣṭhānasākṣātkārāt
ye tu adhiṣṭhānasākṣātkārottaramavidyānāśamicchanti teṣāṃ satyāvaraṇe sākṣātkārāsaṃbhavaḥ | āvaraṇasākṣātkārayoḥ samakālikatvāsaṃbhavāt | yatsākṣādaparokṣāditi śruternityāparokṣa ātmā na
svasākṣātkāre vṛttimabhilaṣati kiṃtu svādhyastanirāsamātraṃ mokṣāya
rajjuriva sarpādibhirvikalpyamānā sthānatraya ātmaika evāntaḥprajñāditvena vikalpyate yadā tadānta prajñādityapratiṣedhavijñānapramāṇa
vyāpārasamakālamevātmanyanarthaprapañcanivṛttilakṣaṇa parisamāptamiti
turīyādhigame pramāṇāntara sādhanāntara vā na mṛgyam | rajjusarpa
vivekasamakāla iva rajjvā sarpanivṛttiphale sati rajjvadhigamasyetyā
dinā | tasmātpratiṣedhavijñānapramāṇa vyāpārasamakālaivātmanyadhyāro
pitānta prajñatvādyanarthanivṛttiriti siddhamityantena bhāṣyeṇa nānta -
prajñamitiśrutivyākhyānapareṇa spaṣṭīkṛtam | rajjusarpasthale yo hyavi
dyānivṛttyupāya sa eva sākṣātkāropāya | turīye tu avidyānivṛttyupāyasya na sākṣātkāropāyatva tasyaiva nityasiddhasākṣātkārasvarūpatvāt | paratu avidyānivṛttyupāyettaropāyonapekṣatva tulya
miti dṛṣṭāntasagati
nanu nityāparokṣatve āvaraṇāsabhavādavidyāsabhava iti cenna
āvaraṇāsabhave'pyahamātmāna na jānāmīti pratītya varaṇābhimāno