Vicaratrayi 13.1.23
Vicāratrayī 13.1.23
- Language
- Sanskrit
13.1.23
nanu naikamātmatattvaṃ niścinumo maharṣibhirgautamakapilaprabhṛtibhirbahūnāṃ gaṇanāditi cet kiṃ maharṣikṛtatattvānekatvagaṇanā tattvaikatvabuddhiṃ pratibadhnāti, kuto na tattvaikatvabuddhiṃ śikṣayati śrutiḥ,
yatra dvaitamiva bhavatītīvaśabdena dvaitamapohya | atrevaśabdo nopamāparaḥ kiṃtutprekṣāparo'to na sādṛśyapratiyogyākāṅkṣā notprekṣā vastusattāmapekṣate | nāpi bibheti virodhādayamevotprekṣopamayorbhedaḥ
ataevaikatattvavacanāni caritārthāni | yaduktaṃ tattvānekatvagaṇanā
pratibadhnāti tattvaikatvabuddhimiti nātra tatsaṃbhavaḥ, yato na śāstramatergarīyasī maharṣimatiḥ, hīnabalāṃ matiṃ prabalā matiḥ pratibadhnīyāt | na maharṣimatiṃ śruterbalavatīṃ vaktuṃ śaknumo jīvamateḥ parādhīnaprāmāṇyātpramādasaṃbhavācca | ataeva kenacinnityo'ṅgīkṛta
ākāśaḥ śrutyā janmanyukte'pi | kenacitkāryakāraṇābhedamaṅgīkurvāṇena pumprakṛtitattvadvaye vaktavye caturviṃśatiruktā tattvānām | tasmādaśikṣitakalpanātattvānekatvagaṇaneti yuktataram | kiṃca yannityatvenāṅgīkṛtamākāśasya tatkathaṃ parīkṣitamasarvabalena śrutāvutpattilayau | tasmādanekatattvagaṇanā na tattvaikatvapratipattiṃ śāstraprāpitāṃ
pratibandhumīṣṭe | eṣa vaijñānikaḥ pralaya ityucyate yā hīvaśabdārthatāpratipattiḥ prapañcasya | yo hīvaśabdo māyā'vidyāparaparyāyaṃ
jagatkāraṇaṃ sadasadādirūpairanirūpaṇīyaṃ pradarśayatyapohati ca sa kāryam | tāvattasya jagato jīvanaṃ sakāraṇasya yāvadvivakāreṇāspṛṣṭatā | yadā hi prāmāṇikeneva Gibsonśabdena parāmṛṣṭaṃ tadā kāryaṃ kāryamiva