Pramāṇa · Search · About · API

Vicaratrayi 13.1.6

Vicāratrayī 13.1.6

Language
Sanskrit

13.1.6

viṣayaprakāśanākṣamaṃ vā jñānatvādātmajñānavadityanumānenānavasthājagadāndhyayoḥ prasaṅgāt | viṣayaprakāśakṣamatvena jñānāntarāpekṣā
jñānāntarāpekṣatve viṣayaprakāśākṣamatvamityanyonyavirodhājjñānarūpatvaṃ jñānavattvaṃ ca na sidhyet | tasmānnābhāvarūpamajñānaṃ jñānasāmānyāvirodhipramāvādhya svakāryaparīkṣāvādhyaṃ vā jīve'stīti bhavateṣṭavyam | tasyaiva tattvamasītyupadeśaḥ | tadaiva tattvāvedakavedāntaśāstrasāphalyam | nahyajñānanivṛttimantareṇa bhūtārthavedanasya kiṃcitprayojanaṃ saṃbhavati | kiṃca cidrūpāṇāṃ jīvātmanāmasaṃṅkucitāparicchinnanirmalajñānarūpāṇāmanādikarmarūpāvidyāveṣṭitānāṃ tattatkarmānurūpajñānasaṃkocavikāsāvityuktaṃ tatra svarūpabhūtajñāne'saṃṅkucitāparicchinneti viśeṣaṇābhyāṃ vibhutvaṃ nityatvaṃ cāṅgīkṛtaṃ tacca 'ārāgramātraḥ puruṣaḥ, eṣo'ṇurātmā cetasā veditavyaḥ, bālāgraśatabhāgasye'tyādiśrutibhiraṇajīvāṅgīkāreṇa vidhyate | nahyaṇurjīvo'saṃṅkucitāparicchinnajñānarūpo bhavituṃ yuktaḥ | kiṃca yadavidyāyāḥ karmarūpatvamucyate tadapi na yujyate | nahi śuktisākṣātkārasya śuktyāvarakakarmanāśakatvaṃ yujyate | aprāyaścittatvāt | tadaṅgīkāre'pi na
yāvajjñānaṃ saṃbhavati yena yāvadavidyānāśaḥ syāt | padārthānāmānantyādanirmokṣaprasaṅgaḥ | nāpi jñānasaṃkocavikāsāvupapadyete
pariṇāmitvena jaḍatvaprasaṅgāt | kiṃca 'māyāṃ tu prakṛtiṃ vidyāt,
ajāmekāmi'tyādinā māyāprakṛtyajāśabdavācyasya 'parā'sya śaktirvividhaiva śrūyata' iti śrutyā śaktitvamaṅgīkṛtyāpi brahmaśarīratvamucyate | tadasat | nahi vahnivattervahnigarīratvaṃ dṛṣṭam | astu vā