Vicaratrayi 80.7.4
Vicāratrayī 80.7.4
- Language
- Sanskrit
80.7.4
vārtikārtho veditavyaḥ | tasmātkṣatriyasaṃnyāsavākyāni nirmūlāni
mūlaśruteranupalambhānniṣedhopalambhācca | ‘dharmyāddhi yuddhācchreyo'nyatkṣatriyasya na vidyate’ iti vacanaṃ viditaṃ maṇḍanamiśrairapi
etena mukhajānāmayaṃ dharmo yadviṣṇoliṅgadhāraṇam | bāhujātorujātānāṃ nāyaṃ dharmo vidhīyate’ iti niṣedhaśāstramaṅgīkurvāṇairanugrahaḥ
kṛto liṅgadhāraṇaṃ vinā kṣatraviśostyāgādhikāro datto liṅgasyāśramanimittatvāt | satyapi tyāgādhikāre na saṃnyāsāśramādhikāra
iti tātparyāt | tathāca bhagavānāha kṣatriyaṃ | ‘karmaṇyevādhikāraste
mā phaleṣu kadācana | mā karmaphalaheturbhūrmā te saṅgo'stvakarmaṇi |’
akarmaṇi saṃnyāse saṅgo māstu karmaphalecchā ca māstu | yasmātte
kṣatriyasya karmaṇyevādhikāraḥ tatphale nādhikāro viraktatvāttava
eṣa eva kṣatriyāṇāṃ saṃnyāsaḥ | ‘yadahareva virajettadahareva pravrajedi’ti
tu brāhmaṇajātiviṣayā śruti | brāhmaṇā pravrajantītivākyaśeṣāt
tasmādgītāyā phalatyāgaparāṇi vacanāni kṣatriyaviṣayāṇi | tasmāt
'yatkaroṣi yadaśnāsi yajjuhoṣi dadāsi yat | yattapasyasi
kaunteya tatkuruṣva madarpaṇami'ti karmādhikāritvāttava mayi karmasamṛddhaye karmārpaṇa yukta 'kṣetre vyuptamananta bhavatī'ti nyāyena
tadbhogāya janmāntarāṇyaṅgīkṛtāni guruśiṣyābhyāmavaśyam | tasmā
tsannyāsa eva mokṣaheturna phalārpaṇa karmārpaṇa vā | sa ca jāti
brāhmaṇa evā'dhikaroti tridaṇḍamekadaṇḍa vā | nanu kāmyānā
karmaṇā nyāsa sanyāsa kavayo viduāra'ti kāmyakarmatyāgī kṣatriyādi sanyāsaśabdamarhatīti cennyāse sanyāsaśabda aupacārika
iti samo'rtha | kica kāmyakarmaṇāmasamprayogāṇā tyāge kṣātra
Linked texts (1)
- Mahāsubhāṣitasaṃgraha — Sanskrit