Pramāṇa · Search · About · API

Vicaratrayi 80.7.3

Vicāratrayī 80.7.3

Language
Sanskrit

80.7.3

tasmājjātibrāhmaṇa eva brāhmaṇaśabdārthaḥ | guṇataḥ saṃnyāsamamarpaṇaṃ
śvahṛtau gokṣīrasamarpaṇamiti viśrāṃkurvantu mahāmahopādhyāyāḥ
tasmān | 'satyaṃ jñānaṃ kṣamāśīlamānṛśaṃsyaṃ tapo ghṛṇā | dṛśyante yatra
rājendra sa brāhmaṇa iti smṛta' iti yudhiṣṭhiravacanaṃ jātibrāhmaṇasya
lakṣaṇamāvedayati na lakṣaṇaprādhānyena brāhmaṇyaṃ vidhatte'nupadamupanyastadṛṣṭāntāvaṣṭaṃbhāt | agnipurāṇaṃ bhavadupandhastaṃ mahāvaṣṭaṃbhaḥ
nanu sureśvarācāryo'manyata traivarṇikānāṃ saṃnyāsaṃ | yathā
brāhmaṇagrahaṇaṃ cātra dvijānāmupalakṣaṇaṃ | 'aviśiṣṭādhikāritvātsarveṣāmātmabodhane | trayāṇāmaviśeṣeṇa saṃnyāsaḥ śrūyate śrutau
yadyopalakṣaṇārthaṃ syāt brāhmaṇagrahaṇaṃ vade'ti traivarṇikasaṃnyāsopaṣṭambha
iti cennāyamupaṣṭambhaḥ kiṃtvāṣṭambhaḥ | kutra śrutau kṣatriyavaiśyāvuddiśya
saṃnyāso vihito yathā brāhmaṇāḥ pravrajantīti | na kutracicchrute
kṣatriyāḥ pravrajantīti vaiśyāḥ vrajantīti | tasmāddvijānāmupalakṣaṇamityasyānupanītānāṃ satyapi jātibrāhmaṇatve na saṃnyāsādhikāra
ityarthaḥ | upanītānāṃ trayāṇāṃ brahmacārigṛhasthavānaprasthānāmaviśeṣeṇa gṛhādvanādvā pravrajet
brahmacaryādeva veti saṃnyāsādhikārabodhanāt | na tatra ‘dvitīyamāyuṣo bhāgamuṣitvā tu gṛhe dvijaḥ | tṛtīyamāyuṣo bhāgaṃ gṛhamedhī
vane vaset | utpādya dharmataḥ putrāniṣṭvā yajñaiśca śaktitaḥ | dṛṣṭvā'patyasya cāpatyaṃ brāhmaṇo'raṇyamāviśet |’ iti yamasmṛtiḥ pratibaṃndhikā | ‘yadahareva virajettadahareva pravrajedi’ti śruterbalavattvāt
tasmātsaṃnyāsa upanayanamapekṣate na gārhasthyaṃ vānaprasthyaṃ veti