Bhagavadgita 3.45
Tattvaprakāśikā 3.45
- Language
- Sanskrit
3.45
ta0 ṭī0-nanu yadi svargādikaṃ phalaṃ paramārtharūpaṃ na bhavati cettarhi apauruṣeyatayā nirdoṣā vedāḥ sarvajanasya hitārthāvabodhane pravṛttāḥ kimiti svargādyuddeśena karmāṇi vidadhatīti cettatrāha-traiguṇyaviṣayā iti | trayo guṇāḥ sattvarajastamāṃsi tatra bhavāstadvṛttisthāḥ puruṣāstraiguṇyaśabdavācyāḥ | tatra kecit sattvā'dhikāḥ kecidrajo'dhikāḥ kecittamo'dhikā iti trividhā janā bhavanti tadvipayā vedā upaniṣadyatiriktāḥ kāmyaphalādyābhidhāyakāḥ yo yatkāmastasya tadeva vihitaṃ tadanusāreṇa tattatphalastutitatprakārāṃstatsādhanāni karmāṇi bodhayanti | yadi teṣāṃ tattadguṇānusāreṇa tattaddhitasādhanaṃ vedā na bodhayeyustarhi tattvajñānaniṣṭhābhāvāt triguṇavilakṣaṇamokṣaphalamajānantaḥ svābhimatasvargādiphalahitaprāptisādhanāni karmāṇyapyavijñāyobhayathā naṣṭā bhaveyuriti taddhitakarmabodhanāttraiguṇyaviṣayā iti yuktamuktam | he arjuna ! tvaṃ tu nistraiguṇyo bhaveti triguṇamayasvargādiphalatatsādhanatatpratipādakavedāniṣṭho bhava | vedavihite'pi triguṇātmakaphalasādhanādau niḥspṛho bhaveti bhāvaḥ | nanu svargādau niḥspṛhatve'pi sarvasyānravastrādestriguṇamayatvameva tasya ca dehanirvāhārthamavaśyāpekṣitatvāt kathaṃ nistraiguṇyasambhava ityata āha-nirdvandva iti | dvandvāni śītoṣṇakṣudhāpipāsāsukhaduḥkhāni tadrahito bhava tāni sahasvetyarthaḥ| kathamiti cettatrāha-nityasattvastha iti | nityasattvaṃ rajastamobhyāmanabhibhūtaṃ sattvaṃ tallakṣaṇaṃ dhairyaṃ tatrasthaḥ san rajastamo'bhibhūtasattvaḥ puruṣaḥ śītoṣṇādiprāptau maraṇabhayena dhairyātpracalati tvaṃ tu rajastamasī abhibhūya śuddhasattvaniṣṭho bhaveti bhāvaḥ | nanu parigrahagatastadyogakṣemārthinaḥ kuto nityasattvasthatvamiti cettatrāha-niryogakṣema iti | apekṣitasya lābho yogaḥ labdhasya rakṣaṇaṃ kṣemastannirapekṣo bhava| evaṃ cetkathaṃ me nirvāho bhaviṣyatīti sandeho na kartavya ityāha-ātmavāniti | ātmā paramātmā sarvābhīṣṭaprado dhyeyatayā vidyate yasya sa tathā tadāśrito bhūtvā cintāṃ vihāya kiñcidyogakṣemāya nānyaṃ kañcana samāśrayeti bhāvaḥ |
Linked texts (1)
- Bhagavadgītā — Vyāsa, Sanskrit