Bhagavadgita 17.2
Gūḍhārthadīpikā 17.2
- Language
- Sanskrit
17.2
4 madhusūdanīvyākhyā | samuccayārthaḥ | yajñaśca śrauto'gnihotradarśapūrṇamāsādiḥ, smārto devayajñaḥ pitṛyajño bhūtayajño manuṣyayajña iti caturvidhaḥ | brahmayajñasya svādhyāyapadena pṛthagukteḥ | cakāro'nuktānāṃ pravṛttilakṣaṇadharmāṇāṃ samuccayārthaḥ | etatrayaṃ gṛhasthasya | svādhyāyo brahmayajñaḥ adṛṣṭārthamṛgvedādyadhyayanarūpo yajñaśabdena pañcavidhamahāyajñoktisaṃbhave'pyasādhāranyena brahmacāridharmakathanārtha pṛthaguktiḥ | tapastrividhaṃ śārīrādi saptadaśe vakṣyamāṇaṃ vānaprasthasyāsādhāraṇo dharmaḥ | evaṃ caturṇāmapyāśramāṇā masādhāraṇāndharmānuktvā caturṇāṃ varṇānāmasādhāraṇadharmānrāha- ārjavaṃ avakratvaṃ śraddadhāneṣu śrotṛṣu svajñātātharsāṃgopanam |
tejaḥ prāgalbhyaṃ strībālakādibhirmūrkhairanabhibhāvyatvam | kṣamā satyapi sāmarthye paribhavahetuṃprati krodhasyānutpattiḥ | dhṛtirdehendriyeṣvavasādaṃ prāpteṣvapi taduttambhakaḥ prayatnaviśeṣaḥ | yenottambhitāni karaṇāni śarīraṃ ca nāvasīdanti | etattrayaṃ kṣatriyasyāsādhāraṇam | śaucamābhyantaraṃ arthaprayogādau māyāśaṭhyādirāhityaṃ natu mṛjjalādijanitaṃ bāhyamatra grāhyam | tasya śarīraśuddhirūpatayā bāhyatvenāntaḥkaraṇavāsanāśodhakatvābhāvāt tadvāsanānāmeva sāttvikādibhedabhinnānāṃ daivyāsuryādisaṃpadrūpalenātra pratipipādayiṣitatvāt | svādhyāyādivatkenacidrūpeṇa vāsanārūpatve tadapyādeyameva | drohaḥ parajighāṃsayā śastragrahaṇādi tadabhāvo'drohaḥ | etadvayaṃ vaiśyasyāsādhāraṇam | atyarthaṃ mānitātmani pūjyatvātiśayabhāvanātamānitā tadabhāvo nātimānitā pūjyeṣu namratā | ayaṃ śūdrasyāsādhāraṇo dharmaḥ | 'tametaṃ vedānuvacanena brāhmaṇā vividiṣanti yajñena dānena tapasā'nāśakena' ityādiśrutyā vividiṣopayikatayā viniyuktā asādhāraṇāḥ sādhāraṇāśca varṇāśramadharmā ihopalakṣyante | ete dharmā bhavanti niṣpadyante daivīṃ śuddhasa-
Linked texts (1)
- Bhagavadgītā — Vyāsa, Sanskrit