Bhagavadgita 2.70

2.70

4 madhusūdanīvyākhyā | tatrānyo'nyatpaśyet | yatratvasya sarvamātmaivābhūttatkena kaṃ paśyet ||' iti vidyāvidyayorvyavasthāmrāha | yathā kākasya rājyandhasya dinamulūkasya divāndhasya niśā, rātrau paśyataścolūkasya yadidaṃ rātrireva mā kākasyeti mahadāścaryametat | atastattvadarśinaḥ kathamāvidyakakriyākārakādivyavahāraḥ syāditi svata.siddha eva tasyendriyasaṃyama ityarthaḥ |
4 madhusūdanīvyākhyā | śānti | kīdṛśam | acalapratiṣṭhamanatikrāntamaryādaṃ, acalānāṃ mainākādīnāṃ pratiṣṭhā yasminniti vā gāmbhīryātiśaya uktaḥ | yadvadyena prakāreṇa nirvikāratvena tadvattenaiva nirvikāratvaprakāreṇa yaṃ sthitaprajñaṃ nirvikārameva santaṃ kāmā aṅgairlokaiḥ kāmyamānāḥ śabdādyāḥ sarve viṣayā avarjanīyatayā prārabdhakarmavaśātpraviśanti natu taccittaṃ vikartuṃ śaknuvanti sa mahāsamudrasthānīyaḥ sthitaprajñaḥ śāntiṃ sarvalaukikālaukikakarmavikṣepanivṛtti bādhitānuvṛttāvidyākāryanivṛtti cāpnoti jñānabalena | na kāmakāmī kāmānviṣayānkāmayituṃ śīlaṃ yasya sa kāmakābhyaṅgaḥ śānti vyākhyātāṃ nāpnoti, apitu sarvadā laukikālaukikakarmavikṣepeṇa
yasmādevaṃ tasmātkāmānapi sarvānvādyāngṛhakṣetrādīn āntarānmaneārājyarūpānvāgatānmātrārūpāṃśca pathi gacchaṃstṛṇasparśarūpānkāmāṃstrividhānvihāyopekṣya śarīrajīvanamātre'pi niḥspṛhaḥ san | yato nirahaṃkāraḥ śarīrendriyādāvayamaha mityabhimānaśūnyaḥ, vidyāvattvādinimittātmasaṃbhāvanārahita iti vā | ato nirmamaḥ śarīrayātrāmātrārthe'pi prārabdhakarmākṣipte kaupīnācchādanādau mamedamityabhimānavarjitaḥ san yaḥ pumāṃścarati prārabdhakarmavaśena bhogānbhuṅkte, yādṛcchikatayā yatra kvāpi gacchatīti vā | sa evaṃbhūtaḥ sthitaprajña śānti sarvasaṃsāraduḥkhoparamalakṣaṇāmavidyātatkāryanivṛttimadhigacchati jñānabalena prāpnoti, tadetadīdṛśaṃ vrajanaṃ sthitaprajñasyeti caturthapraśnasyottaraṃ parisamāptam