Pramāṇa · Search · About · API

Bhagavadgita 4.13

Tātparyabodhinī 4.13

Language
Sanskrit

4.13

dehina iti | asmin dehe tvavikriyātmanaivaikarūpeṇāhamahamiti sarvadā tiṣṭhata eva dehinaḥ deha evātmopalambhādātmā dehītyucyate | tasya dehino dehopādhimata ātmanaḥ kaumāraṃ kumārasyedaṃ kaumāraṃ | vapuriti śeṣaḥ | yūnaḥ idaṃ yauvanaṃ vapuḥ | jarā jaropalakṣitaṃ jīrṇavapuśca yathā yena prakāreṇāyāti | kaumāraṃ jahataḥ sata eva yauvanaṃ | yauvanaṃ jahataḥ sata eva jaraṭhaṃ vapuranvāgacchati, tathaiva etat sthūlaṃ jahataḥ sata eva dehāntaramanyo dehaścāyātyavinaśyata evātmanaḥ | ‘jīvāpetaṃ vāva kiledaṃ mriyate na jīvo mriyate’iti śravaṇāt | kiṃca jāgratsvapnadehayoḥ suṣuptau nāśe satyātmasadbhāvo na jñāyate tathāpi suṣuptotthitaḥ svayaṃ yaḥ svapnamadrākṣaṃ yaḥ sukhamasvāpsaṃ so'hamidānīṃ jāgarmīti svapratyabhijñābalena jāgratsvapnasuṣuptiṣvātmanaḥ sattvaṃ nityatvaṃ ca yathā jānāti tathā etaddehanāśānantaramapyātmanaḥ sattvaṃ nityatvaṃ ca vijñāya dhīro vidvān ātmatattvajñaḥ atastatrātmano nityatvaviṣaye na muhyati | gatajanmanyannādyāhāravān bhavitumarhati | idānīṃ svayamupadeśamantareṇaiva stanyāhārapravṛttatvādyannaivaṃ tannaivaṃ yathā pratimādiḥ | ātmā dehāntareṣvāgacchatsu satsu tiṣṭhati nityatvādyathātra kaumārādideheṣu prāpteṣu satsu tiṣṭhati tathetyuktapratyakṣaśrutyanumānairātmano janmāntareṣu sadbhāvaṃ vijñāya tena nityatvameva niścilyātmāsti vā naveti paṇḍito na bhramatītyarthaḥ |
yadyapi pratyakṣānumānaśrutismṛtibhistvaṃpadalakṣyārtha ātmā nitya eveti vijānāmi tathāpi bhīṣmādiśabdavācyārthānāṃ mriyamāṇānāṃ viyogajaṃ duḥkhaṃ soḍhuṃ na śakyata ityāśayavantamarjunamālakṣya brahmavidbhiranātmaviṣayakasukhaduḥkhānusaṃdhānaṃ na kartavyaṃ, kiṃtu śarīrāntarāsaktyā prārabdhavaśātprāptamadhyātmikādi trividhaduḥkhaṃ yattatsoḍhvā tīvramumukṣayā sadā brahmānusaṃdhānameva kartavyamiti sūcayitumāha-

Linked texts (1)