Pramāṇa · Search · About · API

Bhagavadgita 4.18.1

Tātparyabodhinī 4.18.1

Language
Sanskrit

4.18.1

antavanta iti | aprameyasya pratyakṣādipramāṇaiḥ pramāpayitumaśakyasya | nahyasti pratyakṣāderviṣayatātmanaḥ pramāpayitrī | tathāhi | nātmā pratyakṣaviṣayaḥ śabdādirahitatvāt 'aśabdamasparśam' iti śruteḥ | nānumānaviṣayaḥ liṅgābhāvāt 'naiva ca tasya liṅgam' iti śruteḥ | nāpyupamānaviṣayaḥ sādṛśyābhāvāt, 'hetudṛṣṭāntavarjitam' iti śruteḥ | na śabdasyāpi viṣayaḥ nāmarūpajātyādyabhāvāt 'yattadadreśyamagrāhyamagotram' iti śruteḥ | nanu 'taṃ tvaupaniṣadam' iti śrūyate kathaṃ śabdāgamyatvamiti cetsatyam | yadyapi śrūyate tathāpi śabdapravṛttinimittābhāvānna tatra śabdaḥ pravartate 'yato vāco nivartante' iti śruteḥ | tarhi śruteraprāmāṇyamiti cenna | nirviśeṣādhigamakatvātprāmāṇyopapatteḥ | śrutirātmanyadhyastāśeṣaviśeṣaṃ nirasyā'dhiṣṭhānabhūtaṃ sanmātraṃ nirviśeṣamātmānamadhigamayati tena prāmāṇyamupapadyate | ātmanaḥ saviśeṣatvena jñātatve'pi nirviśeṣatasyājñātatvādajñātajñāpakatvena śruteḥ pramāṇalakṣaṇasaṃbhavāt, tathāpīdantayā sākṣānnirdeśṭumaśakyatvādātmā śruteraviṣaya eva | kiṃca ātmani viṣaye tvanyathānupapatterabhāvānnāpyarthāpatterviṣayaḥ | bhāvatvādupalabdherapyaviṣayaḥ | vāgaviprayatvādaitihāsayāpyaviṣayaḥ | ityātmanastvaprameyatvaṃ siddham | sarveṣāṃ pramāṇānāṃ prameyānāṃ ca yataḥ prāmāṇyasiddhistaṃ kiṃ pramāpayet | 'vijñātāramare kena vijānīyāt' iti śruteḥ |

Linked texts (1)