Bhagavadgita 4.19
Tātparyabodhinī 4.19
- Language
- Sanskrit
4.19
ya enamiti | yastvahamimaṃ hanmītyahaṃpratyayārthamenaṃ prakṛtamātmānaṃ hantāraṃ hananakriyāyāḥ kartāraṃ manyate, yo'hamanena hato'smītyenamātmānaṃ pareṇa hataṃ taddhananakriyāyā viṣayabhūtaṃ ca manyate | evamātmānaṃ hananakriyāyā āśrayaṃ viṣayaṃ ca manyamānau tau ubhau puruṣāvātmānaṃ na vijānītaḥ | yathābhūtamātmatattvaṃ sākṣānna viditavantau | yato'yamātmā na svayaṃ yaṃ ca kaṃcana hanti yena kenāpi na hanyate | dehendriyādiṣu vyāpṛteṣu satsvayamātmā calite'pi ca vṛkṣe tadantaḥstha ākāśa iva kūṭasthāsaṅgacidrūpeṇa sarvatrodāsīnatayā tūṣṇīmāsta ityarthaḥ | ‘na tadaśnāti kiṃcana na tadaśnāti kaścana’ iti śruteḥ | ātmā niṣkriyata eva bhavati niravayavatvādākāśavadityādiyuktibhiḥ, ‘niṣphalaṃ niṣkriyaṃ śāntam’ iti, ‘sākṣī cetā kevalo nirguṇaśca’ ityādiśrutibhiścātmā niṣkriya eveti śrutvā matvā ca svaṃ kartāraṃ bhoktāraṃ sukhinaṃ ca duḥkhinaṃ ca yo manute nāsāvātmatattvaṃ vijānāti, apitu tasya śravaṇādikriyāmṛtaprasavāprasavakriyāvacchlaimakaphalaiveti sūcitaṃ bhavati |
tarhyātmatattvaṃ kathaṃbhūtamityākāṅkṣāyāṃ yāskapaṭhitajanmādiṣaḍbhāvavikārarahitatayā kūṭasthāsaṅgacidrūpatvamevātmanaḥ svābhāvikaṃ tattvamityātmatattvanirdhāraṇāya dvitīyaṃ mantraṃ paṭhati—
Linked texts (1)
- Bhagavadgītā — Vyāsa, Sanskrit