Bhagavadgita 4.28

4.28

avyaktādīnīti | nāmarūpaguṇādibhirna vyajyata ityavyaktaṃ māyā tasyāḥ sakāśādādirjanma yeṣāṃ tānyavyaktādīni | bhūtāni bhavantīti bhūtāni śarīrāṇi| bhāve ktaḥ | vyaktaṃ vyaktatā madhye yeṣāṃ tāni vyaktamadhyāni devastiryaṅmanuṣyo brāhmaṇa ityābhāsato madhye labdhasvarūpāni | punaravyaktanidhanāni avyakte māyāyāmeva nidhanaṃ layo yeṣāṃ tānyavyaktanidhanāni aindrajālikavaddṛṣṭanaṣṭasvarūpāṇi | ataeva śarīrāṇi māyākāryāṇi 'yathā svapnaprapañco'yaṃ mayi māyāvijṛmbhitaḥ | tathā jāgratprapañco'yaṃ mayi māyāvijṛmbhitaḥ ||' iti vacanādidaṃ sarvaṃ svapnārthavanmāyikameveti sarvasya māyākāryatvameva viditavataḥ puruṣasya tatra māyākārye mamāyaṃ hanyate mriyate naśyatīti kā paridevanā mithyābhūtārthe kaḥ paritāpa iti vidāṃ paritāpamākṣipati śrībhagavān | yadvā pramāṇaiḥ sarvairna vyajyate vyaktīkartuṃ na śakyata ityavyaktaṃ paraṃ brahma tadagrahaṇādādirjanma yeṣāṃ tānyavyaktādīni bhūtāni śuktyagrahaṇādrajatavadātmāgrahaṇāllabdhajanmāni| tathā vyaktamadhyāni sarvaṃ vyañjayatīti vyaktamantaḥkaraṇaṃ madhye sthitikāle yeṣāṃ tāni vyaktamadhyāni devatiryaṅmanuṣyādibhedaṃ strīpuṃsādibhedaṃ pitṛputrādibhedaṃ ahaṃ mamāyamityādisaṃbaṃdhaṃ ca kalpayitvāntaḥkaraṇameva prapañcanirvāhaṃ karoti tena vyaktamadhyāni yāvadadhiṣṭhānādarśanaṃ tāvatteṣāṃ sattāsphūrtyādīni savāsanāntaḥkaraṇabalādeva tasmādvyaktamadhyānītyucyante | bhūtāni 'manovṛttimayaṃ dvaitamadvaitaṃ paramārthataḥ' iti vacanātsatyadhiṣṭhāne dṛṣṭe tadā punaravyaktanidhanāni avyakte svādhiṣṭhāne brahmaṇi nidhanameṣāṃ tathoktāni adhiṣṭhānāgrahaṇādutpannāni yāvadadhiṣṭhānaṃ na jñāyate tāvatsvataḥ svarūpavantīva bhūtāni marīcikājalavadbhānti | adhiṣṭhāne dṛṣṭe satyadhiṣṭhānamātrāṇyeva bhavanti na tato vyatiricyante | tatra marīcijalavatpratibhāsamātre adhiṣṭhānājñānavijṛmbhite dehādiprapañce adhiṣṭhānasaṃdarśanena sarvaṃ brahmaiveti paśyato viduṣaḥ kā paridevanā | paridevanāyā avakāśaḥ kuta ityarthaḥ |
nanu bahubhiḥ paṇḍitairātmatattvaṃ śrāvyate śrūyate manyate ca tathāpyetādṛśaṃ jñānaṃ na kutraciddṛśyata ityāśaṅkāyāṃ mmeśvarasya śrutyācāryātmanāṃ ca prasādena vinā labdhumaśakyamiti sūcayituṃ jijñāsuśrotṛvaktṝṇāṃ cātidurlabhatvaṃ vadannātmano durbodhatvaṃ pratipādayati—