Pramāṇa · Search · About · API

Bhagavadgita 4.69.1

Tātparyabodhinī 4.69.1

Language
Sanskrit

4.69.1

yā niśeti | prācīnakarmaphalānubhūtyai punaḥpunarbhavanti jāyanta iti bhūtāni prāṇinasteṣāṃ sarveṣāṃ bhūtānāṃ sthitaprajñavyatiriktānāṃ sarvabhūtānāṃ yā niśā bhavati 'tejaḥ parasyāṃ devatāyāṃ' ityādiśrutyuktā yā paradevatā sarvapramāṇagocarā nirviśeṣā sattāmātrā svayaṃ niśeva bhavati | yathā niśā nitarāṃ śerate prāṇino yatra sā niśā tamisrā rātriḥ sarvavyāpakatvena dṛṣṭeḥ praveṣṭumaśakyatvena sarvapadārthānāṃ svamātratvāpādanena ca bhūtānāṃ manuṣyādīnāṃ vyavahartumaśakyā bhavati, tathā seyaṃ paradevatāpi sarvavyāpakatvādidharmaiḥ sarvabhūtānāṃ vyavahartumaśakyatvānniśetyucyate | śaṃ sukhaṃ nitarāṃ sukharūpatvānniśā tasyāṃ niśāyāmantasukharūpāyāṃ parasyāṃ devatāyāṃ pare brahmaṇyānandaghane svayamavidyānidrāprabuddhaḥ saṃyamī bahiḥpravṛttinivṛttasarvendriyo brahmavideka eva jāgarti | tatraivāramati krīḍatyānandati | tadanye tu śerate | śrutavedāntā api nidritā iva tatsvarūpaṃ kimapi na jānantītyarthaḥ | yasyāmavidyāyāṃ draṣṭṛdarśanadṛśyādibhedavatyāṃ bhūtāni jāgrati ahaṃ mamedamiṣṭamaniṣṭamidaṃ kāryamidamakāryamiti vyavaharanti sātvavidyā dvaitabhūmiḥ paśyataḥ draṣṭāraṃ darśanaṃ dṛśyaṃ ca sarvaṃ pratyagdṛṣṭyā brahmaiva paśyato munerbrahmaniṣṭhasya niśā bhavati | yathā niśāyāṃ prāṇino na vyavaharanti tathā'yamavidyāniśāyāmahaṃmameti na vyavaharati | ahaṃ mametyādipratyayahetūnāmanādyavidyāvāsanānāṃ niḥśeṣavinaṣṭatvena tadbuddherbrahmamayyāḥ praveṣṭumaśakyatvādatrāhaṃ mamedamiti prākṛtameva vyavahāraṃ na karoti, kuta evalakṣaṇasyāsya viduṣo vaidikavyavahāraḥ sidhyatītyarthaḥ |

Linked texts (1)