Bhagavadgita 4.69.1
Tātparyabodhinī 4.69.1
- Language
- Sanskrit
4.69.1
yā niśeti | prācīnakarmaphalānubhūtyai punaḥpunarbhavanti jāyanta iti bhūtāni prāṇinasteṣāṃ sarveṣāṃ bhūtānāṃ sthitaprajñavyatiriktānāṃ sarvabhūtānāṃ yā niśā bhavati 'tejaḥ parasyāṃ devatāyāṃ' ityādiśrutyuktā yā paradevatā sarvapramāṇagocarā nirviśeṣā sattāmātrā svayaṃ niśeva bhavati | yathā niśā nitarāṃ śerate prāṇino yatra sā niśā tamisrā rātriḥ sarvavyāpakatvena dṛṣṭeḥ praveṣṭumaśakyatvena sarvapadārthānāṃ svamātratvāpādanena ca bhūtānāṃ manuṣyādīnāṃ vyavahartumaśakyā bhavati, tathā seyaṃ paradevatāpi sarvavyāpakatvādidharmaiḥ sarvabhūtānāṃ vyavahartumaśakyatvānniśetyucyate | śaṃ sukhaṃ nitarāṃ sukharūpatvānniśā tasyāṃ niśāyāmantasukharūpāyāṃ parasyāṃ devatāyāṃ pare brahmaṇyānandaghane svayamavidyānidrāprabuddhaḥ saṃyamī bahiḥpravṛttinivṛttasarvendriyo brahmavideka eva jāgarti | tatraivāramati krīḍatyānandati | tadanye tu śerate | śrutavedāntā api nidritā iva tatsvarūpaṃ kimapi na jānantītyarthaḥ | yasyāmavidyāyāṃ draṣṭṛdarśanadṛśyādibhedavatyāṃ bhūtāni jāgrati ahaṃ mamedamiṣṭamaniṣṭamidaṃ kāryamidamakāryamiti vyavaharanti sātvavidyā dvaitabhūmiḥ paśyataḥ draṣṭāraṃ darśanaṃ dṛśyaṃ ca sarvaṃ pratyagdṛṣṭyā brahmaiva paśyato munerbrahmaniṣṭhasya niśā bhavati | yathā niśāyāṃ prāṇino na vyavaharanti tathā'yamavidyāniśāyāmahaṃmameti na vyavaharati | ahaṃ mametyādipratyayahetūnāmanādyavidyāvāsanānāṃ niḥśeṣavinaṣṭatvena tadbuddherbrahmamayyāḥ praveṣṭumaśakyatvādatrāhaṃ mamedamiti prākṛtameva vyavahāraṃ na karoti, kuta evalakṣaṇasyāsya viduṣo vaidikavyavahāraḥ sidhyatītyarthaḥ |
Linked texts (1)
- Bhagavadgītā — Vyāsa, Sanskrit