Pramāṇa · Search · About · API

Bhagavadgita 3.71

Arthaprakāśikā 3.71

Language
Sanskrit

3.71

vihāyeti | paramapumarthabhāktvān yaḥ pumān saṃnyāsī svamātrāvaśeṣatayā 'śeṣataḥ svāntarbāhyavijṛmbhitānsarvānkāmānvihāya svātmatvena pravilāpya śarīradhāraṇāmātrahetuceṣṭā'vaśeṣaḥ sanniraṅkuśaṃ sarvāsu dikṣu carati paryaṭati, sa śāntimadhigacchatīti yojanā | evaṃ paryaṭato yateḥ bhaktopanītabhikṣā''dāvidaṃ mameti mamatvasaṃbhavāttacchāntiḥ kathaṃ syāditi tatrāhanirmama iti | śarīradhāraṇāmātrahetutvenāvarjanīyānnapānādiparigrahe 'pi mamedamityabhimānavikalatvāt nirgato mamakāro yasmāt so 'yaṃ nirmamaḥ | svadehādanyatra mamakārābhāve 'pi svadehamātre 'haṃkārasya dhrauvyātkathamuktalakṣaṇā śāntirbhavatīti tatrāha-nirahaṃkāra iti | nirgato 'haṃkāro yasmāt so 'yaṃ nirahaṃkāraḥ svāvidyāvijṛmbhitadehādāvahaṃbhāvadhvāntasya svavidyāmadhyāhnapracaṇḍamārtaṇḍadīdhitikabalitatvātsvadehe tadanyatra vā ahaṃkāramamakārābhāve 'pi dehadhāraṇaspṛhāyā anivāryatvāttacchāntiḥ kuta iti tatrāhaniḥspṛha iti | ‘ nābhinandeta maraṇaṃ nābhinandeta jīvitam | kālameva pratīkṣeta nirdeśaṃ bhṛtako yathā || ’
iti śrutyanurodhena svadehadhāraṇādhāraṇayorapi nirgatā spṛhā tṛṣṇā yasmātso 'yaṃ niḥspṛhaḥ | evaṃviśeṣaṇaviśiṣṭaḥ sthitaprajño munirevāvidyādvayatatkāryavijṛmbhitasarvasaṃsārapravṛttinivṛttyuparamalakṣaṇāṃ saṃśāntavikṣepadvayapuruṣaprāpyāṃ videhakaivalyarūpiṇīṃ śāntimadhigacchati | videhamukto bhavatītyarthaḥ |
'yadā sarve prabhidyante hṛdayasyeha granthayaḥ | atha martyo 'mṛto bhavatyetāvadanuśāsanam ||'
iti śruteḥ |
pūrvoktasarvakarmasaṃnyāsalakṣaṇabrahmātmaniṣṭhāṃ stuvannupasaṃharati—

Linked texts (1)