Bhagavadgita 3.18
Gūḍhārthacandrikā 3.18
- Language
- Sanskrit
3.18
nityasya śarīriṇaḥ jīvasya ime bālyayauvanādyavasthābhedena bhinnāḥ pariṇāmitvena pratyakṣasiddhāḥ dehā antavantaḥ nāśavantaḥ| pariṇāmitvāddīpakalikāvacchutibhiruktā asya jīvasamūhasya ime pratyakṣasiddhāḥ dehā antavantaḥ iti vā'rthaḥ|
‘nityasya dehā antavantaḥ’ ityukte parameśvaradehasyāpyanityatvaṃ prasajyeta| ataḥ śarīriṇaḥ śīryata iti śarīram, tadasyāstīti śarīrī| tasyeśvaradehasya śīryamāṇatvābhāvāt| nityatve hetuḥ - anāśinaḥ nāśaśūnyasya| tatra hetuḥ - aprameyasya| nahyātmā prameya tayopalabhyate| api tu, ‘idamahaṃ jānāmi’ iti pramātṛtayaivānubhūyate| navā dehadehipradeśabhede pramāturākārabheda upalabhyate| ata ekarūpatvenānupacāyātmakatvāt pramātṛtvādātmā nityaḥ| dehastūpacayātmakatvāccharīreṇopabhogāyatanatvādanekarūpatvāccānityaḥ| rūpaṃ rūpaṃ prati jīvaṃ jīvaṃ pratyantaryāmitayā matsyādivannityairniyāmakatāvadrūpairharirabhivyakto babhūva| sa ekadhā mūlarūpeṇa bahudhā niyāmakarūpairdṛśyate| yathā pātrādisthajalabhedenaikaścandro nānā dṛśyate tathaiko'pyanekaniyāmakarūpairnityaiścābhivyakto bhavatītyarthaḥ|
pattyā paryāyatvānistārāt| naca lakṣaṇayā'khaṇḍabrahmaparaṃ vākyam| kvacidaśaktasya padasya lakṣaṇāsambhavāt| naca viśiṣṭe śaktasya śaktijanyabodhāviṣayasya svarūpabhinnasya lākṣaṇikabodhaviṣayatve'dvaitahāneḥ| aviṣayatve lakṣaṇāvaiyyarthyāt| gaṅgāpadalakṣyasya tīrasyāgaṅgātvavat satyādipadalakṣyasyāsatyatvādyāpatteḥ|
nanu bandhuvicchedanimittakaśoke'panīte'pi tadvadhakartṛtvanimittakaṃ pāpaṃ syādeva| śokābhāvāt pāpābhāve, dveṣyabrāhmaṇavadhācchokāviṣayāt pāpānāpatteḥ, ato'haṃ vadhakartā'haṃ preraka iti dvayorapi hiṃsānimittakapāpāpatterityāśaṅkya kāṭhakavākyena¹ pariharati - ya iti||
Linked texts (1)
- Bhagavadgītā — Vyāsa, Sanskrit