Pramāṇa · Search · About · API

Bhagavadgita 2.45.2

Sārārthavarṣiṇī 2.45.2

Language
Sanskrit

2.45.2

rājasaṃ phalasaṅkalpaṃ hiṃsāprāyādi tāmasam||” niṣphalaṃ veti naimittikaṃ nijakarmaphalākāṅkṣārahitamityarthaḥ| “kaivalyaṃ sāttvikaṃ jñānaṃ rajo vaikalpikañca yat| prākṛtaṃ tāmasaṃ jñānaṃ manniṣṭhaṃ nirguṇaṃ smṛtam|| vanantu sāttviko vāso grāmo rājasa ucyate| tāmasaṃ dyūtasadanaṃ manniketantu nirguṇam|| sāttvikaḥ kārako'saṅgī rāgāndho rājasaḥ smṛtaḥ| tāmasaḥ smṛtivibhraṣṭo nirguṇo madapāśrayaḥ|| sāttvikyādhyātmikī śraddhā karmaśraddhā tu rājasī| tāmasyadharme yā śraddhā matsevāyāntu nirguṇā|| pathyaṃ pūtamanāyastamāhāryaṃ sāttvikaṃ smṛtam| rājasaṃ cendriya-preṣṭhaṃ tāmasaṃ cārttidāśuci||” “ca-kārānmat niveditantu nirguṇam” iti śrīsvāmicaraṇānāṃ vyākhyānam| “sāttvikaṃ sukhamātmotthaṃ viṣayotthantu rājasam| tāmasaṃ moha-dainyotthaṃ nirguṇaṃ madapāśrayam||” ityantena granthena traiguṇyavastūnyapi pradarśya nirguṇasya samyaṅ nistraiguṇyatārthaṃ nirguṇayaiva bhaktyā svasmin kathañcit sthitasya traiguṇyasya nirjayo'pyuktastadanantarameva, yathā—“dravyaṃ deśastathā kālo jñānaṃ karma ca kārakaḥ| śraddhāvasthākṛtirniṣṭhā traiguṇyaḥ sarva eva hi|| sarve guṇamayā bhāvāḥ puruṣāvyaktadhiṣṭhitāḥ| dṛṣṭaṃ śrutamanudhyātaṃ buddhyā vā puruṣarṣabha|| etāḥ saṃsṛtayaḥ puṃso guṇakarmanibandhanāḥ| yeneme nirjitāḥ saumya guṇā jīvena cittajāḥ| bhaktiyogena manniṣṭho madbhāvāya prapadyate||” iti| tasmādbhaktyaiva nirguṇayā traiguṇyajayo nānyathā| atrāpyagre “kathaṃ caitāṃstrīn guṇānativarttate” iti praśne vakṣyate—“māñca yo'vyabhicāreṇa bhaktiyogena sevate|

Linked texts (1)