Bhagavadgita 2.46

2.46

śrīviśvanātha—hanta, kiṃ vaktavyaṃ niṣkāmasya nirguṇasya bhaktiyogasya māhātmyaṃ yasyaivārambhaṇamātre'pi nāśapratyavāyau na staḥ| svalpamātreṇāpi kṛtārthatetyekādaśe'pyuddhavāyāpi vakṣyate—“na hyaṅgopakrame dhvaṃso maddharmasyoddhavāṇvapi mayā vyavasitaḥ samyaṅnirguṇatvādanāśiṣaḥ||” iti| kintu sakāmo bhaktiyogo'pi vyavasāyātmikā buddhi śabdenocyate iti dṛṣṭāntena sādhayati— yāvāniti| udapāne iti jātyaikavacanam| udapāneṣu kūpeṣu, yāvānartha iti| kaścit kūpaḥ śaucakarmārthakaḥ, kaścit dantadhāvanārthakaḥ, kaścidvastradhāvanādyarthakaḥ, kaścit keśādimārjanārthakaḥ, kaścit snānārthakaḥ, kaścit pānārthakaḥ ityevaṃ sarvataḥ sarveṣūdapāneṣu yāvānarthaḥ yāvanti prayojanānītyarthaḥ| saṃplutodake mahājalāśaye sarovare'pi tāvānevārthaḥ, tasmin ekasminneva śaucādikarmasiddheḥ| kiñca, tattatkūpeṣu pṛthak pṛthak paribhramaṇaśrameṇa, sarovare tu taṃ vinaiva, tathā kūpeṣu virasa jalena, sarovare tu surasa-jalenaivetyapi viśeṣo draṣṭavyaḥ| evaṃ sarveṣu vedeṣu tattaddevatārādhanena yāvanto'rthāstāvanta ekasya bhagavadārādhanena vijānatā vijñasya| brāhmaṇasyeti brahma vedaṃ vettīti brāhmaṇastasya vijānataḥ| vedajñatve'pi vedatātparyaṃ bhaktiṃ viśeṣato jānataḥ, yathā dvitīya skandhe—“brahmavarcasa kāmastu yajeta brahmaṇaḥ patim| indramindriyakāmastu prajākāmaḥ prajāpatīn|| devīṃ māyāntu śrīkāmaḥ” ityādyuktvā “akāmaḥ sarvakāmo vā mokṣakāma udāradhīḥ| tīvreṇa bhaktiyogena yajeta puruṣaṃ param” iti| meghādyamiśrasya saurakiraṇasya tīvratvamiva bhaktiyogasya jñānakarmādyamiśratvaṃ tībratvaṃ jñeyam| atra bahubhyo bahukāmasiddhiriti sarvathā bahubuddhitvameva| ekāsmadbhagavata eva sarvakāmasiddhirityaṃśenaikabuddhitvādeka buddhitvameva viṣayasādguṇyājjñeyam|
sā. va. prakāśikā vṛtti-jisa prakāra choṭe-choṭe kūpaādi jalāśayoṃmeṃ pṛthak-pṛthak karma honepara bhī ve samasta karma eka bṛhat jalāśayarūpa sarovarameṃ siddha hote haiṃ, usī prakāra vedokta bhinna-bhinna devatāoṃkī ārādhanāse bhinna-bhinna kāmanāoṃkī pūrti honepara bhī ekamātra bhagavān‌se hī samasta kāmanāoṃkī siddhi ho jātī hai| nānā prakārakī kāmanāoṃse bharapūra hṛdayakī kāmanāoṃkī siddhike lie aneka devatāoṃkī upāsanāem̐ kahalātī hai| kintu, isake viparīta ekaniṣṭhā niścayātmikā buddhike dvārā puruṣa bhaktiko hī vedakā sāra-tātparya kahate haiṃ| ataeva bhaktiyoga hī vyavasāyātmikā buddhi hai|