Bhagavadgita 2.47

2.47

śrīviśvanātha—evamekamevārjunaṃ svapriyasakhaṃ lakṣyīkṛtya jñānabhaktikarmayogānācikhyāsurbhagavān jñānabhaktiyogau procya tayorarjunasyānadhikāraṃ vimṛṣya niṣkāmakarmayogamāha—karmaṇīti| mā phaleṣviti—phalākāṅkṣiṇo'pyatyantāśuddhacittā bhavanti, tvantu prāyaḥ śuddhacitta iti mayā jñātvaivocyase iti bhāvaḥ| nanu karmaṇi kṛte phalamavaśyaṃ bhaviṣyatyeveti? tatrāha—mā karmaphalaheturbhūḥ phalakāmanayā hi karma kurvan phalasya heturutpādako bhavati, tvantu tādṛśo mā bhūrityāśīrmayā dīyata ityarthaḥ| akarmaṇi svadharmākaraṇe vikarmaṇi pāpe vā saṅgastava māstu, kintu dveṣa evāstviti punarapyāśīrdīyate iti| atrāgrimādhyāye—“vyāmiśreṇeva vākyena buddhiṃ mohayasīva me” ityarjunoktidarśanādatrādhyāye pūrvottaravākyānām avatārikābhirnātīvasaṅgatirvidhitsiteti jñeyam| kintu tvadājñāyāṃ sārathyādau yathāhaṃ tiṣṭhāmi, tathā tvamapi madājñāyāṃ tiṣṭheti kṛṣṇārjunayormano'nulāpo'yamatra draṣṭavyaḥ|
bhāvānuvāda—isa prakāra ekamātra apane priyasakhā arjunako lakṣyakara jñāna-bhakti-karmayogake vyākhyātā śrībhagavān jñāna aura bhaktiyogakī bāteṃ kahakara arjunake anadhikārakā vicārakara ina do ślokoṃmeṃ ‘karmaṇi’ ityādike dvārā niṣkāma karmayogakī bāta kara rahe haiṃ| ‘mā phaleṣu’ arthāt śuddhacitta-prāya ho—yaha jānakara hī maiṃ aisī bāteṃ kara rahā hūm̐| yadi praśna ho ki karma karanese phala bhī avaśya hī hogā, to isake uttarameṃ kahate haiṃ—‘mā karmaphalaheturbhūḥ’ arthāt phalakī kāmanāke dvārā hī karma karanepara karanā aura vikarma arthāt pāpa—ina donoṃmeṃ tumhārī āsakti na hove, apitu dveṣa hī hove—maiṃ punaḥ aisā āśīrvāda detā hūm̐| gītā (3/2) meṃ arthavāle vākyoṃke dvārā merī buddhi mohita ho rahī hai| arjunake uparokta ājñānuvartī hokara sārathikā kārya kara rahā hūm̐, usī prakāra tuma bhī merī ājñāke anuvartī hoo|
sā. va. prakāśikā vṛtti—bhagavān śrīkṛṣṇa arjunako lakṣyakara jñāna na laukikaḥ|’(śrīmadbhā. 11/3/43) arthāt karma, akarma aura vikarma—ina tīnoṃko ekamātra vedaśāstrake dvārā hī jānā jā sakatā hai, logoṃke dvārā nahīṃ|
“karmake sambandhameṃ tīna prakārake vicāra kie jāte haiṃ—karma, akarma tumhārī ina donoṃmeṃ abhilāṣā na ho, ataḥ, tuma akarmakā parityāgakara maiṃ tumhārī bhalāīke lie kaha rahā hūm̐ ki karma karate samaya tuma karmake phalakā hetu mata bano| svadharmavihita karma karanemeṃ tumhārā adhikāra hai, karma svīkṛta haiṃ|”—śrībhaktivinoda ṭhākura|