Pramāṇa · Search · About · API

Bhagavadgita 2.64

Sārārthavarṣiṇī 2.64

Language
Sanskrit

2.64

śrīviśvanātha—mānasa-viṣayagrahaṇābhāve sati svavaśyairindriyairviṣayagrahaṇe'pi na doṣa iti vadan sthitaprajño vrajeta kimityasyottaramāha—rāgeti| vidheyo vacane sthita ātmā mano yasya saḥ| “vidheyo vinayagrāhī vacane sthita āśravaḥ| vaśyaḥ praṇayo nibhṛtavinītaprasṛtāḥ samāḥ||” ityamaraḥ| prasādamadhigacchatītyetādṛśasyādhikāriṇo viṣayagrahaṇamapi na doṣa iti kiṃ vaktavyam? pratyuta guṇa eveti| sthitaprajñasya viṣayatyāga-svīkārāveva āsanavrajane te ubhe api tasya bhadre iti bhāvaḥ|
bhāvānuvāda—sthitaprajña puruṣa kisa prakāra calate haiṃ? arjunake uparokta praśnake uttarameṃ śrībhagavān ‘rāga’ ityādi kaha rahe haiṃ| kyoṃki, mana viṣayoṃko vidheya, vinayagrāhī, vacana-sthita, āśrava, vaśya, praṇeya, nibhṛta, vinīta, prasṛta ityādi samānārthaka śabda haiṃ| ‘prasādamadhigacchati’ arthāt aise adhikāriyoṃke sā. va. prakāśikā vṛtti—bāhya indriyoṃko viṣayoṃse alaga rakhakara unheṃ aise vairāgyako phalgu yā markaṭa vairāgya kahate haiṃ—'karmendriyāṇi saṃyamya' (gītā 3/6), kintu yukta vairāgya arthāt bhagavat-upāsanāke dvārā sādhakakā citta sthira hokara abhīṣṭadevake cintanādimeṃ nimagna ho jātā

Linked texts (1)