Bhagavadgita 3.1

3.1

śrīviśvanātha— 'niṣkāmamarpitaṃ karma tṛtīye tu prapañcyate| kāma-krodha-jigīṣāyāṃ viveko'pi pradarśyate||' pūrvavākyeṣu jñānayogātriṣkāmakarmayogācca nistraiguṇyaprāpakasya guṇātītabhaktiyogasyotkarṣamākalayya tatraiva svautsukyamabhivyañjayan svadharme saṃgrāme pravarttakaṃ bhagavantaṃ sakhyabhāvenopālabhate, jyāyasī śreṣṭhā buddhirvyavasāyātmikā guṇātītā bhaktirityarthaḥ| ghore yuddharūpe karmaṇi kiṃ niyojayasi pravarttayasi? he janārddana, janān svajanān svājñayā pīḍayasītyarthaḥ| na ca tavājñā kenāpyanyathā karttuṃ śakyata ityāha—he keśava! ko brahmā, īśo mahādevaḥ, tāvapi vayase vaśīkaroṣi|
karate hue saṃgrāmarūpa svadharmameṃ pravṛtta karānevāle bhagavān‌ko sakhyabhāvase ulāhanā dete hue kahate haiṃ— “yadi vyavasāyātmikā guṇātītā buddhi śreṣṭha he janārdana! āpa to 'jana' arthāt svajanako apane ādeśake dvārā pīr̤ā
sā. va. prakāśikā vṛtti—isa ślokameṃ arjunane śrīkṛṣṇako 'keśava' guṇātītā bhakti-viṣayiṇī buddhiko śreṣṭha batāyā, tathāpi mujhe ghora hiṃsāyakta apane ādeśase pīr̤ā pradāna karate haiṃ, isīlie abhijña logoṃne āpakā nāma 'janārdana' upayukta hī rakhā hai| 'jana' nāmaka asurakā mardana karaneke nāma sārthaka hī hai| sātha-hī-sātha 'keśī' daityakā vadha karanevāle āpakā hī 'va'—vaśameṃ rakhanevāle āpa keśava haiṃ| phira, maiṃ tuccha vyakti āpake ādeśakā kaise ullaṃghana kara sakatā hūm̐? prabho! āpa mujhapara kṛpā kareṃ|” 'keśava-ka iti brahmaṇo nāma īśo'haṃ sarvadehinām| āvāṃ tavāṅgasambhūtau tasmāt keśavanāmabhāk||' arthāt, 'ka'—brahmā, īśa—sabhī prāṇiyoṃkā 'īśa' maiṃ śaṅkara—ye donoṃ