Pramāṇa · Search · About · API

Bhagavadgita 3.3

Sārārthavarṣiṇī 3.3

Language
Sanskrit

3.3

śrīviśvanātha—atrottaram—yadi mayā parasparanirapekṣāveva mokṣasādhanatvena karmayogajñānayogāvuktau syātām, tadā tadekaṃ vada niścityeti tvatpraśno ghaṭate| mayā tu karmaniṣṭhājñānaniṣṭhāvattvena yaddvaividhyamuktam, tat khalu pūrvottaradaśābhedādeva, na tu vastuto mokṣaṃ pratyadhikāridvaidhamityāha—loke iti dvābhyām| dvividhā dviprakārā niṣṭhā nitarāṃ sthitimaryādetyarthaḥ| purā proktā pūrvādhyāye kathitā| tāmevāha—sāṃkhyānāṃ sāṃkhyaṃ jñānaṃ tadvatām, teṣāṃ śuddhāntaḥkaraṇatvena jñānabhūmikāmadhirūḍhānāṃ jñānayogena niṣṭhā, tenaiva maryādā sthāpitā| atra loke te jñānitvenaiva khyāpitā ityarthaḥ— “tāni sarvāṇi saṃyamya yukta āsīta matparaḥ” ityādinā| tathā śuddhāntaḥkaraṇatvābhāvena jñānabhūmikāmadhiroḍhumasamarthānāṃ yogināṃ tadārohaṇārthamupāyavatāṃ karmayogena madarpitaniṣkāmakarmaṇā niṣṭhā maryādā sthāpitā, te khalu karmitvenaiva khyāpitetyarthaḥ— “dharmyāddhi yuddhāt śreyo'nyat kṣatriyasya na vidyate” ityādinā| tena ‘karmiṇo’ ‘jñānina’ iti nāmamātreṇaiva dvaividhyam| vastutastu karmiṇa eva karmabhiḥ śuddhacittā jñānino bhavanti, jñānina eva bhaktyā mucyante iti madvākyasamudāyartha iti bhāvaḥ|
sā. va. prakāśikā vṛtti—karma-yoga-jñāna-tapasyādi sādhanoṃmeṃ svatantarūpase samartha hote haiṃ| kintu, nirguṇā bhakti ukta sādhanoṃkī sahāyatāke binā hī svatantra rūpameṃ kṛṣṇaprema denemeṃ samartha hai| bhaktiyoga (sopādhika bhakti) hai—jinakā antaḥkaraṇa śuddha hai, kevala ve hī sāṃkhya athavā jñānayogakī aśuddha hai, ve bhagavat-arpita niṣkāma karmake dvārā jñānapathapara ārūr̤ha hokara antameṃ bhakti prāpta karate haiṃ|

Linked texts (1)