Bhagavadgita 3.35
Sārārthavarṣiṇī 3.35
- Language
- Sanskrit
3.35
śrīviśvanātha—tataśca yuddharūpasya dharmasya yathāvadrāgadveṣādirāhityena karttumaśakyatvāt paradharmasya cāhiṃsādeḥ sukaratvāddharmmatvāviśeṣācca tatra pravarttitumicchantaṃ pratyāha—śreyāniti| viguṇaḥ kiñciddoṣaviśiṣṭo'pi samyaganuṣṭhātumaśakyo'pi paradharmāt svanuṣṭhitāt sādhvevānuṣṭhātuṃ śakyādapi sarvaguṇapūrṇādapi sakāśāt śreyān| tatra hetuḥ—svadharma ityādi, “vidharmaḥ paradharmaśca ābhāsa upamācchalaḥ| adharmaśākhāḥ pañcamo dharmajño'dharmavat tyajet||” (śrīmadbhā. 7/15/12) iti saptamokteḥ|
bhāvānuvāda—śrībhagavānne dekhā ki arjuna rāga-dveṣase rahita hokara yuddharūpī svadharmake pālanameṃ asamartha ho rahā hai evaṃ ahiṃsā ādi paradharmako sarala-sahaja jānakara usameṃ hī pravṛtta honā cāhatā hai| ataḥ śrībhagavān arjunako 'śreyān' ityādi kaha rahe haiṃ| ‘viguṇa’ arthāt kiñcita svadharma 'svanuṣṭhita' arthāt bhalībhām̐ti anuṣṭhita hone yogya, sarvaguṇapūrṇa paradharmakī apekṣā śreṣṭha hai| usakā (śreṣṭha honekā) kāraṇa hai-'svadharme' ityādi| 'vidharmaḥ paradharmaśca ābhāsa upamācchalaḥ| adharmaśākhāḥ pañcemā dharmajño'dharmavat tyajet||' (śrīmadbhā. 7/15/12) arthāt, adharmarūpa vṛkṣakī pām̐ca śākhāem̐ haiṃ—vidharma, paradharma, ābhāsa, upamā evaṃ chaladharma| dharmajña vyakti niṣiddhake rūpameṃ inakā tyāga kareṃge|
sā. va. prakāśikā vṛtti—sattvaguṇameṃ pratiṣṭhita brāhmaṇoṃke lie ahiṃsā ādi tathā rajoguṇa sampanna kṣatriyoṃkā yuddha ādi karanā hī svadharma hai| “svadharmakā pālana karate-karate ucca dharmakī prāptike pahale hī yadi aupādhika svadharma paradharma ho jātā hai|”—śrībhaktivinoda ṭhākura 'devarṣibhūtāptanṛṇāṃ pitṝṇāṃ na kiṅkaro nāyamṛṇī ca rājan| sarvātmanā yaḥ śaraṇaṃ śaraṇyaṃ gato mukundaṃ parihṛtya karttam||' (śrīmadbhā. 11/5/41) 'tāvat karmāṇi kurvīta na nirvidyeta yāvatā| matkathāśravaṇādau vā śraddhā yāvanna jāyate||' (śrīmadbhā. 11/20/9) arthāt, jinhoṃne samasta prakārake karmoṃkā tyāgakara ekamātra śaraṇya bhakti mārgameṃ merī līlā-kathāke prati śraddhā na ho, tabhī taka karmakā anuṣṭhāna
Linked texts (1)
- Bhagavadgītā — Vyāsa, Sanskrit