Pramāṇa · Search · About · API

Bhagavadgita 3.9

Sārārthavarṣiṇī 3.9

Language
Sanskrit

3.9

śrīviśvanātha—nanu tarhi “karmaṇā badhyate jantuḥ” iti smṛteḥ, karmaṇi kṛte bandhaḥ syāditi cenna; parameśvarārpitaṃ karma na bandhakamityāha—yajñārthāditi| viṣṇvarpito niṣkāmo dharma eva yajña ucyate| tadarthaṃ yat karma, tato'nyatraivāyaṃ lokaḥ karmabandhanaḥ karmaṇā badhyamāno bhavati| tasmāt tvaṃ tadarthaṃ tādṛśadharmasiddhayarthaṃ karma samācara| nanu viṣṇvarpito'pi dharmaḥ, kāsanāmuraddiśya kṛtaścet bandhako bhavatyevetyāha-muktasaṅgaḥ phalākāṅkṣārahitaḥ; evamevoddhavaṃ pratyapi śrībhagavatoktam- “svadharmastho yajan yajñairanāśīḥ kāma uddhava| na yāti svarganarakau yadyanyat na samācaret|| asmim̐lloke varttamānaḥ svadharmastho'naghaḥ śuciḥ| jñānaṃ viśuddhamāpnoti||” iti|
uddhavajīko kahā hai- 'yajño'haṃ bhagavattamaḥ' arthāt maiṃ vasudevanandana hī yajña hūm̐| ‘yajño yajñapumāṃśrcaiva yajñaśo yajñabhāvanaḥ| yajñabhuk cetipañcātmā yajñoṣbijyo hariḥ svayam||' (tantrasāra) śrīla viśvanātha cakravarttī ṭhākurane uparyukta gītāke (3/9) ślokakī hai, unameṃ ‘svadharmastha’ śabdakā do bāra prayoga dekhā jātā hai| śrīla viśvanātha cakravarttī ṭhākurane śrīmadbhāgavatake ina ślokoṃkī ṭīkāmeṃ kahā hai— (1) svadharmastha honeke kāraṇa tathā śāstravihita karmoṃkā atikramaṇa na karaneke kāraṇa niṣiddha karmoṃke varjana hetu vaha vyakti narakameṃ gamana (2) svadharmastha—niṣkāma karma karane vālā svadharmastha hai| śrīviṣṇukī prītike lie niṣkāma bhāvase śāstravihita karmoṃkā ācaraṇa karanepara vahī karma cittako śuddhakara sādhusaṅgameṃ bhagavat-tattvakā udaya karākara nirguṇā bhaktimeṃ praveśa karātā hai| ‘etat saṃsūcitaṃ brahmaṃstāpatrayacikitsitam| yadīśvare bhagavati karma brahmaṇi bhāvitam||' arthāt, he brahmajña! sarvaniyantā, sarveśvara bhagavān‌ke śrīcaraṇoṃmeṃ jo karma samarpita kie jāte haiṃ, ve tritāpako dūra karanevāle hote haiṃ| śrībhagavān‌ne pracetāoriginoṃko kahā hai— ‘gṛheṣvāviśatāñcāpi puṃsāṃ kuśalakarmaṇām| madvārttāyātayāmānāṃ na bandhāya gṛhā matāḥ||' (śrīmadbhā. 4/30/19) arthāt, jo vyakti mujhe samasta karmaphaloṃkā bhoktā jānakara apane līlā-kathāoṃke śravaṇa-kīrttanameṃ dina yāpana karate haiṃ, una sabhī puruṣoṃke

Linked texts (1)