Bhagavadgita 4.8

4.8

śrīviśvanātha—nanu tvadbhaktā rājarṣayo brahmarṣayo'pi vā dharmahānyadharmavṛddhī dūrīkarttuṃ śaknuvantyeva etāvadarthameva kiṃ tavāvatāreṇa iti cet satyam| anyadapi anyaduṣkaraṃ karma karttuṃ sambhavāmītyāha—parīti| sādhūnāṃ paritrāṇāya madekāntabhaktānāṃ maddarśanotkaṇṭhāsphuṭacittānāṃ yadvaigryarūpaṃ duḥkham, tasmāt trāṇāya| tathā duṣkṛtaṃ madbhaktalokaduḥkhadāyināṃ madanyairavadhyānāṃ rāvaṇakaṃsakeśyādīnāṃ vināśāya tathā dharmasaṃsthāpanārthāya madīyadhyānayajanaparicaryāsaṅkīrttanalakṣaṇaṃ paramadharmaṃ madanyaiḥ pravarttayitumaśakyaṃ samyak prakāreṇa sthāpayitumityarthaḥ| yuge yuge pratiyugaṃ pratikalpaṃ vā| na caivaṃ duṣṭanigrahakṛto bhagavato vaiṣamyamāśaṅkanīyam, duṣṭanāmapyasurāṇāṃ svakarttṛkavadhena vividhaduṣkṛta-phalānnakarasahapraṇipātāt saṃsārācca paritrāṇatastasya sa khalu nigraho'pyanugraha eva nirṇītaḥ|
sā. va. prakāśikā vṛtti—śrībhagavān rājarṣi aura brahmarṣi pramukha bhaktoṃke hṛdayameṃ śakti saṃcaritakara varṇāśrama dharmakī sthāpanā karate haiṃ, kintu viraha-kātara bhaktoṃkī virahavedanāko śānta karaneke lie, dūsaroṃke lie avadhya sādhu-drohī kaṃsādi asuroṃkā vināśa karaneke lie evaṃ śuddhā bhaktikā śrījīva gosvāmīpādane 'avatāra' śabdakī paribhāṣā dete hue kahā hai-'avatāraśca prākṛtavaibhave'vataraṇamiti' arthāt prākṛta vaibhavameṃ bhagavānkā prapañce'vataraṇaṃ khalvavatāraḥ' arthāt aprakaṭa nityadhāmase bhagavānke isa prāpañcika jagatmeṃ avataraṇako hī avatāra kahate haiṃ| śrīkṛṣṇa asaṃkhya avatāroṃke mūla avatārī haiṃ, isalie inheṃ puruṣāvatāra, (2) guṇāvatāra, (3) līlāvatāra, (4) manvanttarāvatāra, (5) yugāvatāra aura (6) śaktyāveśāvatāra| (cai. ca. ma. 20 pa.) 'kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca kalirityeṣu keśavaḥ| nānāvarṇābhidhākāro nāneva vidhinejyate||' (śrīmadbhā. 11/5/20) kalpa-brahmākī āyukā eka dina kalpa kahalātā hai| eka kalpameṃ caudaha manvantara hote haiṃ| brahmāke eka dinameṃ 1000 caturyuga hote haiṃ| brahmākā eka dina mānava sauravarṣakī gaṇanāke anusāra 4,32,00,00,000 hai tathā aise 100 varṣoṃkī brahmākī āyu hai| 'ajasya janmotpathanāśanāya|' (śrīmadbhā. 3/1/44) isa ślokakī ṭīkāmaṃ āvirbhūta hote haiṃ| yathārbhake| tadvadeva maheśasya niyanturguṇadoṣayoḥ||' arthāt jisa prakāra śiśuke saṃcārakara varṇāśrama dharmakī saṃsthāpanā karatā hūm̐| kintu, paramabhakta sādhuoṃkī yugāvatārake rūpameṃ maiṃ sādhuoṃkī rakṣā karatā hūm̐, asādhuoṃko pṛthak‌kara nāśya-dharma vyavasthāpita karatā hūm̐ evaṃ śravaṇa-kīrttanādi bhaktikā pracārakara jīvoṃke nityadharmakī saṃsthāpanā karatā hūm̐| maiṃ yuga-yugameṃ avatīrṇa hotā duṣkṛtivān logoṃke duṣkṛti-vināśake atirikta asura-vināśādi kārya