Pramāṇa · Search · About · API

Bhagavadgita 4.9

Sārārthavarṣiṇī 4.9

Language
Sanskrit

4.9

śrīviśvanātha—uktalakṣaṇasya majjanmanastathā janmānantaraṃ matkarmaṇaśca tattvato jñānamātreṇaiva kṛtārthaḥ syādityāha—janmeti| “divyamaprākṛtam” iti śrīrāmānujācāryacaraṇāḥ śrīmatsudūrnasarasvatīpādāśca| “divyamalaukikam” iti śrīsvāmicaraṇāḥ| lokānāṃ prakṛtisṛṣṭatvādalaukika-śabdasyāprākṛtatvamevārthasteṣāmapyabhipretaḥ| ataevāprākṛtatvena guṇātītatvādbhagavajjanmakarmaṇornityatvam| tacca bhagavatsandarbhe—“na vidyate yasya ca janma karma vā” ityatra śloke śrījīva-gosvāmicaraṇairupapāditam; yadvā, yuktyānupapannamapi śrutismṛtivākyabalādatarkyamevedaṃ mantavyam| tatra pippalādaśākhāyāṃ puruṣabodhanī śrutiḥ— “eko devo nityalīlānukto bhaktavyāpī bhaktahṛdyantarātmā”iti| tathā janmakarmaṇornityatvaṃ śrībhāgavatāmṛte bahuśa eva prapañcitam| evaṃ ‘yo vetti tattvata’ iti, ‘ajo'pi sannavyayātmā’ ityasmiṃstathā ‘janma karma ca me divyam’ ityasmiṃśca madvākye evāstikatayā majjanmakarmaṇornityatvameva yo jānāti, na tu tayornityatve kāñcidyuktimapyapekṣamāṇo bhavatītyarthaḥ; yadvā, tattvataḥ ‘oṃ tat saditi nirdeśo brahmaṇastrividhaḥ smṛtaḥ’ ityagrimoktestacchabdena brahmocyate| tasya bhāvastattvaṃ tena brahmasvarūpatvena yo vettītyarthaḥ| sa varttamānaṃ dehaṃ tyaktvā punarjanma naiti, kintu māmevaiti| atra dehaṃ tyaktvetyasyādhikyādevaṃ vyācakṣate sma| sa dehaṃ tyaktvā punarjanma naiti kintu dehamatyaktvaiva māmeti| “madīyadivyajanmaceṣṭitayāthārthyajñānena vidhvastasamastamatsamāśrayaṇavirodhipāpmā asminneva janmani mamāśritya madekapriyo māmeva prāpnoti” iti śrīrāmānujācāryacaraṇāḥ|
upalabdha karate haiṃ ki bhagavān apanī acintya śaktike dvārā aprākṛta śaktikī kṛpāse bhagavānakī nityasevā prāpta kara lete haiṃ| kintu, isake avidyāke vaśībhūta hokara saṃsāra-cakrameṃ bhramaṇa karate hue tritāpoṃke dvārā dagdha hote rahate haiṃ| 'na vidyate yasya ca janma karma vā, na nāma rūpe guṇadoṣa eva vā| tathāpi lokāpyayasambhavāya yaḥ svamāyayā tānyanukālamṛcchati||' (śrīmadbhā. 8/3/8) śrutiyoṃmeṃ jo bhagavān‌ko niṣphala, niṣkriya, nirañjana, nirākāra, śrīmadbhāgavatameṃ dekhā jātā hai'yo'nugrahārthaṃ bhajatāṃ pādamūlamanāmarūpo bhagavānanantaḥ| nāmāni rūpāṇi ca janmakarmabhirbhaje sa mahyaṃ paramaḥ prasīdatu||' (śrīmadbhā. 6/4/33) upāsanā karanevāloṃke prati anugraha karaneke lie avatārasamūha dvārā viśuddhasattva aneka rūpa evaṃ karmoṃ dvārā aneka nāma grahaṇa karate haiṃ, jinakā aiśvarya acintya hai, ve ananta parameśvara mere prati prasanna hoveṃ| bhaktagaṇa jīvita daśāmeṃ hī bhagavān‌ko prāpta karate haiṃ- 'yānti māmeva nirguṇāḥ' (śrīmadbhā. 11/25/22) arthāt nirguṇa vyaktigaṇa mujhe prāpta karate haiṃ| śrīla viśvanātha cakravartī ṭhākurane isakī ṭīkāmaṃ likhā hai-'laya' śabda bhaktagaṇa nirguṇa honepara mujhe prāpta hote haiṃ|

Linked texts (1)