Padarthasamgraha 1.190.1

1.190.1

ayaṃśatāyurayaṃdīrghāyu
ściraṃjīvītasyāyurgatamāyurvardhataityādivyavahārāsādhāraṇakāraṇamityarthaḥ || taduktaṃdvitīyaskaṃdhabhāgavate || āyurharativaipuṃsāmu
dyannastaṃcayannasau || tasyartairyaḥkṣaṇonītauttamaślokavārtayeti || tattātparyamapi || tasyāyuṣoyauttamaślokavārtayāṛtekṣaṇaḥsanītae
jāyamānatvenapaṃcabhūtānāṃtadānīmabhāvācca || ataevamahadādikamapinopādānamityataāha || prakṛteriti || prakṛteścanityatvā
dyāptatvāccavyāsakālopādānatvaṃsaṃbhavatyevetyarthaḥ || taduktaṃvaiśeṣikādhikaraṇasudhāyāṃ || kālopādānaṃprakṛtireveti || pralaya
kālepikālasṛṣṭiraṃgīkartavyā || anyathā kālastvaṣṭamobhāgaḥsṛṣṭikālaudāhṛtaitidaśamatātaparyyārthasyāghaṭanāpatteḥ || nahi
tatrakālasṛṣṭerabhāvepralayakālāṣṭamabhāgamārabhyasṛṣṭikālavyutpādanaṃghaṭate || kiṃca gītāyāmahorātriśabdavācyayoḥsṛṣṭipralaya
kālayoḥsāmyamuktaṃ || tannalayekālasṛṣṭyanaṃgīkārekaraṃthasyāt || sahasrayugaparyaṃtamaharyadbrahmaṇoviduḥ || rātriṃyugasahasrāṃteteho
rātravidovanāḥ || avyaktādvyaktayaḥsarvāḥprabhavaṃtyaharāgame || rātryāgamepralīyaṃtetatraivāvyaktasaṃjñakaiti || nacaitacchlokasyadai
naṃdinapralayaparatvamevāstvitivācyaṃ || avyaktādvyaktayaḥsarvāitimahadādīnāmutpattivināśayorukteḥ || nahibrahmaṇodainaṃdinasṛ
ṣṭipralayayormahadādisṛṣṭistadvināśovābhavati || atomahāpralayamahāsṛṣṭiparaevāyaṃślokaiti || taduktaṃgītābhāṣyebrahmaparaṃ
dviparārdhapralayaevātravivakṣitaḥ || avyaktādvyaktayaḥsarvāityukteḥ || uktaṃcamahākaurme || anekayugaparyaṃtamaharviṣṇostathāni