Bhattabhashaprakasha 1.3.7
Bhāttabhāṣāprakāśa 1.3.7
- Language
- Sanskrit
1.3.7
yadvā trivṛdādipadārtho vākyaśeṣātstotrīyānavakādikameva na tu
lokaprasiddhyā trivṛdrajjvādikamiti varṇakatrayaṃ vārtike
pikādipadānāṃmartho mlecchaprasiddhyāpiśukādirgrāhyaḥ, tasyāryāṇāṃ kvacidapyaprasiddhervirodhābhāvāt | kalpasūtrāṇāṃ pratyakṣaśrutisarūpatvepi na vedatvaṃ kiṃtu dṛḍhakartṛsmaraṇātpauruṣeyatvamiti bhāṣyam
yadbrāhmaṇānītihāsānpurāṇāni kalpāniti nitye brahmayajñe brāhmaṇavaditihāsādīnāṃ viniyogānnityānityayoḥ saṃyogāyogādetānyapi nityāni svātantryeṇa vedavatprāmāṇyameṣām | evaṃ mantrabrāhmaṇayorvedanāmadheyam ṣaḍaṅgameke-iti mantravat śikṣādīnāṃ vedatvasmaraṇātsvātantryamiti pūrvaḥpakṣaḥ| dṛḍhakartṛsmaraṇādeva teṣāmapi pauruṣeyatvātsmṛtivadvedamūlakatvenaiva prāmāṇyaṃ, na svātantryeṇa | nityakarmayogastveṣāṃ pratikalpaṃ varṇānupūrvībhedepi jātiśabdavadarthānāṃ nityatvāj
jñeyaḥ | ṣaḍaṅgameka iti pūrvapakṣopanyāso, na tu siddhāntaḥ, dṛḍhakartṛsmaraṇādeveti vārtikam | mānavādismaraṇānāṃ holākādyācārāṇāṃ cādhyetṛviśeṣeṣu deśavideśeṣu ca parigraho dṛśyamānopi
nāsau śrutimūlakaḥ, tādṛśaśrutikalpane pramāṇābhāvāt | tasmādeṣāṃ vyavasthā nāsti paraṃparayā yathāprāptaṃ tathānuṣṭheyamityarthaḥ
vyākaraṇasmṛtiprāmāṇyādgavādyā eva sādhavo na gāvīgoṇīgotāgopotaliketyādayasteṣāmaśaktijāpabhraṃśarūpatvāt prayogacodanābhāvācca, arthaikatvamavibhāgādityatra evaṃ vede śabdaḥ prayoktavyaḥ
evaṃ loka iti viśeṣaśāstrābhāvāllokavedayoḥ padaikatvaṃ ca |ya eva
laukikāḥ śabdāsta eva vaidikāsta eva cāmīṣāmarthā iti sthitam | tatra—
padāvadhāraṇopāyānbahūnicchanti sūrayaḥ