Mimamsabalaprakasha 12.1.7

12.1.7

caikaṃ prati śiṣyataiti sūtre atha teṣāṃ vikalpenārthavattvaṃ tadvaraṃ śākhāntarāṇāmeva vyavasthitapratipadyamānānāmanākulataraṃ kalpitamiti vārttike 'nākulataramityanenoktam | bhaṭṭasomeśvareṇa vyākhyātam | pūrvapakṣiṇā praticaraṇamagnihotrādivyavasthā 'nabhyupagame nirapekṣasādhanatvena samuccayāyogādekenaivāgnihotrādyānarthakyāpattervikalpenārthavattvaṃ vācyaṃ tacca karmaikyābhyupagamena
śākhānāmeva vyavasthitaiḥ kaṭhādicaraṇaiḥ pratipadyamānatvenāṣṭadoṣatvanimittākulatvānāpādakatvātkalpitaṃ varamiti
evamaicchikavikalpe 'pyaṣṭau doṣā na santi kasyāpi śāstrasya
pratītaprāmāṇyatyāgādyabhāvāt | “paśunā yajete” ti hyekameva śāstraṃ tatra
caikatvavivakṣāvaśena kadācitkasyāścitpuṃvyaktye(1)rupādāne 'pi sakalastacchāstrārtho 'nuṣṭhīyata eveti katthaṃ tasya śāstrasya prāmāṇyatyāgādi | evaṃ svecchayā vyaktyantaropādāne 'pīti | evameva vācanike
'pi vikalpe 'ṣṭau doṣā na santi| “rathantaraṃ vā pṛṣṭhaṃ bhavati” “bṛhadvā
pṛṣṭhaṃ bhavatī”tyādau hi ubhayoḥ pākṣikakarttavyataiva pratīyate na vrīhiyavavatsarvadoṣadvayakatrttavyateti nānyatarānuṣṭhāne 'pītaraśāstrāprāmāṇyādikalpyamiti | tasmānnyāyagamyavikalpe evāṣṭadoṣatvamiti siddhaṃ
pūrvoktāśca vikalpāḥ punaryathāsambhavaṃ bhāvābhāvaviṣayāḥ pañcadhā
ke citprakṛtigatā evāke cidvikṛtyupadiṣṭapadārthaviṣayāḥ| ke
cidaprakṛtivikṛtyātmakakarmāṅgopadiṣṭapadārthaviṣayāḥ| ke cidvikṛtāvupadiṣṭātadiṣṭapadārthaviṣayāḥ| ka cidvikṛtāvatidiṣṭamātraviṣayā iti
tatra prakṛtāvupadiṣṭapadārthaviṣayo bhāvavikalpo bhāvābhāvavikalpaśca