Mimamsabalaprakasha 2.30.p1.19
Mīmāṃsābālaprakāśa 2.30.p1.19
- Language
- Sanskrit
2.30.p1.19
anekaguṇajātyādikārakārthānurāñjitā
iti arthaikatvādekaṃ vākyamityatrāpyuktam | bhāvanaiva ca vākyārthaḥ svakārakaviśiṣṭeti saṃsargo bhedaśca na vākyārthaḥ ityuktam| tatraiva
bhāṣye
bhedaḥsaṃsargo vā vākyārtha iti yadyucyate tathāpyekārthatā na
syāt | bahupadeṣu bhedānāṃ saṃsargāṇāṃ ca bahutvrāditi | tadvivaraṇaṃ tu
vārttike kṛtam
vyaktipadārthapakṣe sarvavyaktīnāṃ gavādipadenaivopāttatvāttadviśeṣaśabdaiḥ śuklādibhiḥ kṛṣṇādivyavacchedamātraṃ karttavyaṃ tatsaṃsargaḥ
padārthāntargatatvānna vākyārthī bhavatīti tadupasarjanasteṣāṃ bhedo
gṛhyate | sa ca yathā śuklaśabdena gośabdasya kṛṣṇādibhyo bhidyamānatvrādbhavati | evaṃ śuklaśabdasyāpi gośabdenāśvādibhyo vyāvattiṃtasya bhavati | vyavacchedyanānātvācca nāstyekavākyatve pramāṇam
bhedasāmānyagrahaṇe cāsarvavākyārthakatvaprasaṅga iti | tathākṛtipadārthapakṣe śuklatvagotvayoḥ svarūpeṇābhihitayoḥ sannidhānāditaretarānusañjanādarthasiddho bhedo na vākyārthaḥ | sa ca gotve śuklatvasaṃsargaḥ śuklatve ca gotvasaṃsargaḥ sāmastyenaikavyaktyupasaṃhārādupalabhyata iti nānā
yadyapi ca kathaṃ ciddipade sa evobhayatrāpi saṃsarga ityekatvaṃ
gamyeta tathāpi bahupade yena pradeśena padadvayaṃ saṃsṛjyate tena tena tatsaṃsargarūpopalabdheranekatvamiti | sā ca bhāvanā sarvaiḥ padaiḥ kārakaviśiṣṭatvena lakṣyate tatraikaikakārakaviśiṣṭatvena tattatkārakapadeḥ
kriyāpadena tu sarvakārakaviśiṣṭatvena
taduktaṃ bhāvārthādhikaraṇe (a0 2 pā0 1 a0 1) yadi hi
dharmasvarūpamabhidhīyeta tataḥ kiṃ padena padenocyate iti vicāro
Linked texts (1)
- Tantravārttika (ed. Subbāśāstrī) — Sanskrit