Mimamsabalaprakasha 2.30.p1.20

2.30.p1.20

yujyeta lākṣaṇikatve tvayukta iti | vākyārtho lakṣyamāṇo hi sarvatraiveti naḥ sthitiriti ca | lakṣaṇā ca padārthadharmo na padadharmaḥ
taduktam
tena tallakṣitavyakteḥ kriyāsambandhacodaneti
tacchabdenākṛtiḥ parāmṛśyate | tathā nyāyasudhākṛtāpyarthavādādhikaraṇe liṅaḥ pravarttanāsāmānye śaktimupapādyoktaṃ pravarttanāsāmānyasya vācyatve 'vagate tadviśeṣākāṅkṣāyāṃ praiṣādīnāṃ puruṣadharmāṇāṃ
vede 'nupapattestadvilakṣaṇaṃ viśeṣāntaramabhidheyena sāmānyena vidhipreraṇāniyogākhyaṃ lakṣyataiti
atra vācyapravarttanāsāmānyadharma eva lakṣaṇetyuktaṃ na śabdadharma iti | seyaṃ vākyārthabhūtā bhāvanārthabhāvaneti gīyate arthayataityarthaḥ phalakāmaḥ puruṣastaddharmmatvāt | sā ca prayatnarūpaiva, ratho
gacchatītyādau ca lakṣaṇeti bhaṭṭasomeśvaro bhāvārthādhikaraṇe pratyapādayat
miśrāstu prāyeṇa puruṣadharmaḥ prayojakavyāpārarūpaiva tvasau ratho
gacchatītyādāvapi gatyanukūlacakrabhramyādirūpāstyeveti na lakṣaṇeti
bhāvārthādhikaraṇaeva procuḥ
sā ca kiṃ karoti pacati pākaṃ karotīti ca karotisāmānādhikaraṇyātsarvākhyātavācyā
karotiśca kiṃ cidutpādyavastvantaraviṣayaṃ prayojakavyāpāramevāha | tasyāśca pūrvāparībhūtaṃ sarvakārakānvayayogyaṃ kriyārūpamākhyātenaivocyata ityananyarākhyeyo bhāvārtha ityubhaye 'pyāhuḥ | yathā karmatvaṃ
dvitīyāvācyam | ata eva ghaṭaḥ karmatvamānayanaṃ kṛtirityāyogyaṃ vākyamāhuḥ | sā ca cetanapravarttanātmakavidhyavaruddhā puruṣārtharūpaṃ bhāvyaṃ