Mimamsabalaprakasha 2.30.p1.29
Mīmāṃsābālaprakāśa 2.30.p1.29
- Language
- Sanskrit
2.30.p1.29
adhyayanasya puruṣārthatvamiṣṭamiti | traividhye tu mūlaṃ dravyārjanavarṇaka eva nacādhānavadbhavitumarhatīti bhāṣyasya vyākhyāpañcakoktyarthe vārtike yathādhānaṃ na kratvarthaṃ na puruṣārthamevaṃ kasmānna bhavatīti granthasya pūrvapakṣagranthatve 'pi ādhānaṃ na puruṣārthamiti siddhāntavārttikam | tantu tantraratne pratyakṣeṇa dravyārjanasya yathāpuruṣārthatāvagamyate naivamādhānasyetyabhiprāyaṃ vyākhyātam | ato
na vārttikaṃ na kiṃcittraividhye mūlamasti dvaividhye tu mūlamathātaḥ kratvarthapuruṣārthayorjijñāseti sūtrameva
atra hi dvaividhyameva karmaṇāmuktaṃ na traividhyam | bhāṣyamapyevameva aṅgaṃ kratvarthaḥ pradhānaṃ puruṣārtha ityādi | anyattu granthavyākhyātaividhyadūṣaṇādi ca śāstradīpikāprakāśe 'nusandheyam | punarapi
vaidikaṃ karma dvividhaṃ guṇakarma pradhānakarma cārthakarmāparaparyāyam
tatrādyaṃ yathā ''dhānam
dvitīyaṃ yathāgnihotrādi
kratvarthamapi dvividhamārādupakārakaṃ sannipatyopakārakañca
tatrādyamadṛṣṭārthameva yathā prayājāḥ
sannipatyopakārakaṃ tu trividhaṃ dṛṣṭārthamadṛṣṭārthamubhayārthe cāśrayikarmākhyam
dṛṣṭārthamapi dvividhaṃ bhāvyupayogasaṃskārārthe (bhūtopayogasaṃskārārthe 1) ceti
tatrādyaṃ dvayaṃ pratyekaṃ dvividham | dravyasaṃskārakaṃ devatāsaṃskārakaṃ ceti
tatra dṛṣṭārthe bhāvyupayogadravyasaṃskārārtham | sannipatyopakārakaṃ
dvividham | sākṣādviniyuktasaṃskārārthe sākṣādviniyuktasya yadupakārakaṃ tatsaṃskārārthe ceti | tatrādyaṃ yathā “vrīhīnavahantī”ti