Vidhirasayana 8.19.p1.5
Vidhirasāyana 8.19.p1.5
- Language
- Sanskrit
8.19.p1.5
svarūpajñānaṃ brahmā'vidyāṃ nāśayatīti cet ?, na, na
hyāgamo vā dhyānādayo vā tajjanyaṃ vā jñānaṃ nityajñānātmakabrahmātiriktamāsti yada'vidyāṃ nāśayet
tadvarasmānmāyāvādānmāhāyānikavādaḥ, yatra nīlapītādivaicitryaṃ kāryakāraṇabhāvo baddhamuktādivyavasthā ca santānabhedena samarthyate | nityamekarasaṃ
niṣprapañcamātmānamupeyuṣāṃ tu samastalokavedavyavahārocchittireva syāt
yadapyāhuḥ-ajñānajanyaḥ prapañco jñānena vināśyate mṛgatoyavat svapnaprapañcavacceti | tadapyayuktam-yadi kulālādivyāpārasthānīyenā'jñānena ghaṭavadutpannaḥ prapañco musalasthānīyena jñānena nāśyate,
tathāpi nā'sattvaṃ prapañcasya syāt, utpattivināśayogādanityatāmātraṃ syānnā'tyantābhāvaḥ
kena ca jñānena nāśaḥ ?, nātmajñānena, virodhābhāvāt | niṣprapañcātmajñāneneti cet ?, na, tatrātmajñānāṃśasyāvirodhāt niṣprapañcatvajñānaṃ vināśakamiti pāriśeṣyādāpannam-prapañcābhāvaśca niṣprapañcatvaṃ, na ca vidyamāne prapañce tadabhāvajñānamutpattumarhati | jñānena hyutpannena prapañco nāśayitavyaḥ prāk ca
jñānāt sadrūpa eva prapañcastasmin sadrūpe'vasthite kathaṃ
tadabhāvaviṣayasya jñānasyotpattiḥ | tatra jñānotpattau
satyāṃ prapañcasya nāśaḥ, tadvināśe ca sati tadbhāvaviṣayajñānotpattiritītaretarāśrayatvam
etena mṛgatṛṣṇikājalasya jñānavināśyatvaṃ pratyūḍham, na hi tajjalaṃ sat paścānnāśyate ? prāgapi hi
tatra naiva jalam, ajalameva hi raśmiprataptamūṣaraṃ
bhrāntyā jalātmanā'vagataṃ paścādbādhakena yathāvasthitarūpamavagamyata ityalamanena bālajalpitena
ityadvaitamatanirāsaḥ