Pramāṇa · Search · About · API

Vidhirasayana 8.19.p1.5

Vidhirasāyana 8.19.p1.5

Language
Sanskrit

8.19.p1.5

svarūpajñānaṃ brahmā'vidyāṃ nāśayatīti cet ?, na, na
hyāgamo vā dhyānādayo vā tajjanyaṃ vā jñānaṃ nityajñānātmakabrahmātiriktamāsti yada'vidyāṃ nāśayet
tadvarasmānmāyāvādānmāhāyānikavādaḥ, yatra nīlapītādivaicitryaṃ kāryakāraṇabhāvo baddhamuktādivyavasthā ca santānabhedena samarthyate | nityamekarasaṃ
niṣprapañcamātmānamupeyuṣāṃ tu samastalokavedavyavahārocchittireva syāt
yadapyāhuḥ-ajñānajanyaḥ prapañco jñānena vināśyate mṛgatoyavat svapnaprapañcavacceti | tadapyayuktam-yadi kulālādivyāpārasthānīyenā'jñānena ghaṭavadutpannaḥ prapañco musalasthānīyena jñānena nāśyate,
tathāpi nā'sattvaṃ prapañcasya syāt, utpattivināśayogādanityatāmātraṃ syānnā'tyantābhāvaḥ
kena ca jñānena nāśaḥ ?, nātmajñānena, virodhābhāvāt | niṣprapañcātmajñāneneti cet ?, na, tatrātmajñānāṃśasyāvirodhāt niṣprapañcatvajñānaṃ vināśakamiti pāriśeṣyādāpannam-prapañcābhāvaśca niṣprapañcatvaṃ, na ca vidyamāne prapañce tadabhāvajñānamutpattumarhati | jñānena hyutpannena prapañco nāśayitavyaḥ prāk ca
jñānāt sadrūpa eva prapañcastasmin sadrūpe'vasthite kathaṃ
tadabhāvaviṣayasya jñānasyotpattiḥ | tatra jñānotpattau
satyāṃ prapañcasya nāśaḥ, tadvināśe ca sati tadbhāvaviṣayajñānotpattiritītaretarāśrayatvam
etena mṛgatṛṣṇikājalasya jñānavināśyatvaṃ pratyūḍham, na hi tajjalaṃ sat paścānnāśyate ? prāgapi hi
tatra naiva jalam, ajalameva hi raśmiprataptamūṣaraṃ
bhrāntyā jalātmanā'vagataṃ paścādbādhakena yathāvasthitarūpamavagamyata ityalamanena bālajalpitena
ityadvaitamatanirāsaḥ